Segir Seðlabankann taka mið af rangri vísitölu

Í nýlegri greiningu norska bankans Skagen Fondene er vaxtastefna Seðlabanka Íslands gagnrýnd og sögð ýta undir ójafnvægi á fjármálamörkuðum. Óeðlilegt sé að taka mið af verðbólgu með húsnæðisverði. Seðlabankinn, sem í dag birtir ákvörðun um stýrivexti, segir gagnrýnina óréttmæta.

Seðlabanki Íslands ýtir undir ónauðsynlegan óróleika á fjármálamarkaði með því að miða vaxtaákvarðanir við vísitölu neysluverðs sem felur í sér húsnæðisverð, segir Torgeir Høien, sérfræðingur norska bankans Skagen Fondene, í nýlegri skýrslu um íslensk efnahagsmál. Hann segir hækkanir stýrivaxta árin 2004 og 2005 hafa verið óþarflega miklar en þær hafi ýtt undir hátt gengi krónunnar og með því lagt grunninn að hraðri veikingu hennar að undanförnu.

Um þetta hefur nú farið fram umræða, en ég er ekki sannfærður um að það sé rétt hjá norska bankanum að Seðlabankinn hafi elt þetta blint, segir Guðmundur K. Magnússon, prófessor í hagfræði við Háskóla Íslands. Bankinn hefur reiknað hvort tveggja og tekið mið af því. Guðmundur telur frekar hafa ýtt undir óstöðugleika hversu lítil áhrif stýrivaxtaákvarðanir Seðlabankans hafi haft á útlán og vaxtakjör í landinu.

En við spurningunni um hvort notast eigi við vísitölu með eða án húsnæðisverðs er ekki til einhlítt svar. Það getur komið sér vel í einn tíma og illa í annan, segir hann. Arnór Sighvatsson, aðalhagfræðingur Seðlabankans, segir verðbólgumarkmið Seðlabankans miðast við vísitöluna í heild. Bankinn er hins vegar ekki að bregðast við liðinni verðbólgu, þar sem húsnæðisverðbólga er ráðandi, heldur við verðbólgu sem bankinn sér fram undan, segir hann og kveður húsnæðisverðbólgu ekki endilega vera hluta af þeirri mynd. Ljóst er að húsnæðisverðbólga mun hjaðna og annars konar verðbólga færist í vöxt í staðinn. Þá benda rannsóknir til að húsnæðisverðbólga sé leiðandi vísbending um annars konar verðbólgu. Gagnrýnin er því ekki réttmæt, nema að bankinn væri eingöngu á horfa á það sem liðið er í stað þess sem er fram undan.