Af hverju eru allir að eyða svona miklu?

Þetta þykir mér afar áhugaverð spurning og ég spyr mig oft að þessu sama. Lífsgæðakapphlaupið er mörgum mjög mikilvægt og stundum litlar hömlur á einkaneyslu. Auðvitað getur verið gaman að leyfa sér munað, en oft virðist einmitt eytt um efni fram. Það getur verið snúið að svara hvernig á þessu stendur, en við getum gert tilraun.

Allir eru að gera það gott nema ég

Það gæti verið að „allir“ séu að eyða svona miklu vegna þess að „allir“ eru að eyða svona miklu. Við erum hjarðdýr og eltum oft fjöldann. Við fylgjum öðrum Íslendingum á sömu sumarleyfisstaðina, stundum sömu áhugamálin, drekkum sömu djúsana og allt virðist þetta sveiflast eftir tískubylgjum og allir fylgja með. Mér er minnistætt þegar tískumógúll sagði mér eitt sinn að svo virðist sem allt í einu hafi „allir“ verið komnir með Louis Vuitton töskur og fyrr en varði þurftu þær að vera tvær. Ekki vegna þess að fjárhagurinn hafi batnað heldur einfaldlega til þess að herma eftir öðrum. Töskurnar þurftu ekki einu sinni að vera ekta.

Ég hugsa að okkur hætti til að halda að íburður sé merki um velmegun. Það þarf hann ekki að vera. Þegar þú sérð vinafólk þitt mæta í splúnkunýju dressi frá hvirfli til ilja vegna þess að það ætlar að prófa að fara í þetta padel sem allir eru að tala um, ert þú ekki að missa af neinu. Kannski er þetta ekki velmegun, heldur agaleysi.

Ég á þetta skilið

Mögulega eru sumir líka að verðlauna sig. Tilefnin geta verið mörg og stundum látum við þau vega þyngra en fjárhagslegt svigrúm okkar leyfir. Kannski kaupir fólk sér eitthvað vegna þess að því líður illa. Eða af því að það hefur náð áfanga. Kannski er búið að vera erfitt í vinnunni eða kominn föstudagur.

Erum við kannski að eyða peningum með þessum hætti? Þá gæti verið gott að doka aðeins við, greina nauðsynleg útgjöld frá þeim sem gaman væri að geta leyft sér og meta hvert svigrúmið raunverulega er. Það getur til dæmis verið gagnlegt að reikna út fjárhagsleg áhrif þess að skipta hluta neyslunnar út fyrir ódýrari kosti eða sleppa tilteknum útgjöldum alfarið. Reikna má út áhrifin hér.

Sjálfstraust er mikilvægt

Við skulum passa upp á tvennt þegar við sjáum aðra leyfa sér mikil útgjöld. Annað er sá mikilvægi eiginleiki að geta samglaðst öðrum án þess að leyfa velgengni þeirra að draga úr okkar eigin ánægju. Kannski er svigrúm þeirra mun meira en okkar og það er ekki tekið úr okkar vösum.

Hitt er sjálfstraustið sem þarf til þess að elta ekki aðra. Eftir því sem sjálfstraust er meira og fólk er öruggara í eigin skinni verður auðveldara að láta sér nægja ódýrari bíl en nágranninn, vitandi að við eigum okkar ökutæki skuldlaust en bíllinn í næstu innkeyrslu er væntanlega skuldsettur upp í rjáfur. Við eigum auðveldara með að skipuleggja hófleg útgjöld í fríum, gefa ódýrari gjafir og ganga í ódýrari fötum.

Það kemur nefnilega að skuldadögum hjá okkur öllum og það er alveg ljóst að þeir sem eiga í heilbrigðu sambandi við peningana sína og láta síður á sér bera munu vera öruggari, þola efnahagssveiflur og breytingar á eigin aðstæðum betur og líklega búa við betri fjárhag þegar fram líða stundir.

Það er hollt að býsnast

Mikið er gott að þú sért svona hissa á fólkinu í kringum þig. Ég get vel ímyndað mér að þú hafir velt fyrir þér hvort þessi hegðun þeirra sé skrítin, eða hvort þú sért kannski að neita þér um eitthvað sem eðlilegt er að leyfa sér.

Þetta er heilbrigðismerki. Þetta þýðir að þú átt væntanlega það dýrmætasta sem hægt er að eiga í persónulegum fjármálum, en það eru holl grunnviðhorf. Þú ert hissa á þeim vegna þess að þú veist að það er ekki eðlilegt að kaupa óþarfa með neyslulánum.

Ekki spá of mikið í öðrum og ekki meta eigin árangur í fjármálum út frá einkaneyslu annarra.