Rannsóknarskýrslan bókmenntaverk

„Það væri að minnsta kosti fróðlegt að leggja hana fram til bókmenntaverðlaunanna,“ segir Andri Snær Magnason rithöfundur um rannsóknarskýrslu Alþingis. Andri segir skýrsluna vel skrifaða og yfirgripsmikla og færi umræðuna á nýtt plan.

„Umræðan sem kemur fram í skýrslunni er ólík því sem maður hefur séð í fjölmiðlum síðustu árin, það næst fjarlægt og yfirsýn sem ég hreinlega hélt að ekki væri lengur til staðar." Andri segir það einnig merkilegt að það sé enginn sem hefur náð að höggva í skýrsluna, hún nær nánast „guðlegu sjónarhorni.“ Hún horfir yfir sviðið, ekki innan úr sturlungaklíkunum.

„Það magnaða er að þetta er ekki dómur, í dómum ertu annaðhvort sekur eða saklaus og þar féll til dæmis umræðan um Baugsmálið. Vegna þess að skýrslan er ekki dómur verður hún að breiðari grunni til að standa á. Það er líka áhugavert að hún leyfir sér það líka að vera manneskjuleg og heimspekileg og stundum nánast absúrd og fyndin í vali á ummælum.“

Andri heldur áfram og segir að á tímum algerrar afstæðishyggju, þá mótar þarna fyrir einhverjum grunni eða viðmiðum sem samfélag ætti að byggjast en frjálshyggjan hafi átt mikinn þátt í að rífa niður.

„Við sáum jafnvel í bókum að fólk var hvatt til að umbera lúxus „cosmopolitana", Við áttum að þola allt og þróa með okkur umburðarlyndi gagnvart hlutum sem misbuðu siðferðisvitund okkar, við mættum ekki fæla þá og fjármagnið þeirra burt með öfund. Þessi skýrsla snýr þessu við. Hún setur fram ákveðið gildismat, sem er auðvitað vandasamt, og metur hlutina út frá því. Og það sem er aðdáunarvert, til dæmis í siðferðiskaflanum, að þeim tekst að gera þetta á nokkuð „kaldan" og yfirvegaðan hátt. Hún nær líka að greina vandann og velta fyrir sér ábyrgð háskóla, listamanna, stjórnmálamanna og fjölmiðla - og þannig held ég að hún muni hafa langtíma og vonandi varanleg áhrif.

Andri segir að andrúmsloftið í samfélaginu hafi verið þannig að allt væri hægt meðan það væri innan ramma laganna. „Skýrslan leyfir sér að láta eins og það sé til eitthvað sem heitir almennt gildismat. Það gildismat hafði frjálshyggjan gert útlægt með því að búa til sinn eigin siðferðilega grunn til að réttlæta að ofurmenni ættu skilið mánaðarlaun sem jafnast á við rekstarkostnað á heilum leikskóla.“

Andri Snær sló í gegn fyrir bók sína Draumalandið þar sem hann brá upp nýrri og óvæntri mynd af þeirri umhverfispólitík sem ríkt hafði á landinu. Almenningur tók bókinni fagnandi og hafði hún áhrif á pólitík jafnt sem almenna umræðu á landinu. Andri Snær hlaut bókmenntaverðlaun Íslands fyrir bókina sem var byggð á ítarlegum rannsóknum höfundarins.

Spurður hvort Rannsóknarskýrsla Alþingis geti einnig talist bókmenntaverk segir Andri:

„Já, ég held hún sé klárlega bókmenntaverk. Það væri að minnsta kosti fróðlegt að leggja hana fram til bókmenntaverðlaunanna. Hún er líka fræðandi, skrifuð fyrir almenning og ber merki þess.

Andri segir að honum hafi fyrirfram þótt alveg fáránlegt að skýrslan væri prentuð, það væri skrýtin peningaeyðsla og nóg að hafa hana á netinu, „en um leið og ég byrjaði að lesa hana þá ákvað ég að kaupa mér eintak.“