Fór úr lögsögunni án þess að taka með sér verðmæti úr Minden

Landhelgisgæslan hefur hætt afskiptum af fjársjóðsleitarskipinu Seabed Constructor og skipið er farið úr efnahagslögsögunni án þess að taka með sér verðmæti úr flaki þýska skipsins Minden. Óvíst er hvenær það snýr aftur en það getur ekki hafið leit að nýju án leyfis Umhverfisstofnunar.

Leitar- og rannsóknarskipinu Seabed Constructor var beint til hafnar sunnudagsmorguninn 9. apríl og voru skipstjóri og tveir áhafnarmeðlimir í kjölfarið yfirheyrðir af lögreglu vegna gruns um að skipið hafi ekki haft heimild til þess að athafna sig innan íslensku efnahagslögsögunnar. Mönnunum var síðan sleppt að lokinni yfirheyrslu en tveir starfsmenn Landhelgisgæslunnar fóru um borð í Seabed Constructor og fylgdu skipinu aftur út í lögsöguna.

Það var tilviljun að starfsmenn Landhelgisgæslunnar urðu varir við skipið í sérstöku ratsjárkerfi en skipið hafði ekki tilkynnt komu sína inn í efnahagslögsöguna. Þá hafði skipið heldur ekki upplýst í hvaða tilgangi það væri hér en svo virðist sem skipstjóri og áhafnarmeðlimir Seabed Constructor hafi talið að því bæri engin skylda til tilkynningar um för sína. Tilgangur ferðarinnar var rannsókn á flaki þýska skipsins Minden sem var sökkt af áhafnarmeðlimum árið 1939. Minden er 4.300 tonna flutningaskip sem var smíðað 1921. Flakið liggur á hafsbotni á tvö þúsund metra dýpi 120 sjómílur eða 240 kílómetra suðaustur af Kötlutanga.

Þegar skipstjóri leitarskipsins Seabed Constructor fékk tilkynningu frá Landhelgisgæslunni um að skipinu bæri að snúa umsvifalaust til hafnar á sunnudag voru áhafnarmeðlimir þegar byrjaðir að athafna sig nálægt flaki Minden á hafsbotni og voru búnir að skera í flakið með sérstökum búnaði. Frá þessu var fyrst greint á Mbl.is

Að lokinni skýrslutöku hjá lögreglu var skipstjóra og tveimur áhafnarmeðlimum sleppt en tveir starfsmenn Landhelgisgæslunnar fóru um borð. Eftir að Seabed Constructor kom aftur að flakinu var búnaður sem var notaður á hafsbotni sóttur og á skírdag kom þyrla Landhelgisgæslunnar og sótti starfsmenn gæslunnar sem höfðu fylgt skipinu í tvo sólarhringa. Eftir því sem næst verður komist var Seabed Constructor að leita að gulli og silfri sem talið er leynast í flaki Minden.

Hvers vegna fóru starfsmenn Landhelgisgæslunnar um borð?

„Þeir fóru með til að tryggja að fyrirmælum Landhelgisgæslunnar væri fylgt og það væri ekkert átt frekar við flakið heldur en heimildir skipsins leyfðu,“ segir Auðunn Kristinsson verkefnisstjóri á aðgerðasviði Landhelgisgæslunnar. Auðunn segir að Seabed Constructor hafi siglt til Englands að lokinni veru sinni hér og starfsmenn Landhelgisgæslunnar hafi verið sóttir af þeirri ástæðu. Verkefni þeirra um borð hafi verið lokið.

Var enginn farmur eða voru engin verðmæti sótt úr flakinu?

„Nei, ekki á meðan við vorum um borð. Núna geri ég ráð fyrir að ef þeir hafa áhuga á að fara aftur að flakinu að þeir sæki leyfi til íslenskra yfirvalda og það er ómögulegt að segja hvenær þeir gera það. Umhverfisráðuneytið og Umhverfisstofnun meta það svo að það sé leyfisskyld framkvæmd að rífa flakið og fara inn í það með tilliti til umhverfissjónarmiða. Í raun og veru vita menn ekkert í dag hvort það séu mengandi efni um borð í flakinu og hvaða efni. Það þarf að skera úr um það í leyfisferlinu,“ segir Auðunn Kristinsson.

Upp kom lögfræðileg óvissa um hvort Seabed Constructor gæti athafnað sig innan efnahagslögsögunnar án sérstaks leyfis samkvæmt upplýsingum fréttastofunnar. Utanríkisráðuneytið taldi að skipið væri í fullum rétti en Umhverfisstofnun taldi að þörf væri á sérstakri heimild í ljósi þeirrar áhættu sem fylgdi leiðangrinum fyrir umhverfið.