Óábyrgt að treysta áfram á heppni gegn verðbólgu

Bensínlítrinn hækkaði almennt um fimm krónur með skattahækkun ríkisins um áramót, sem talsmaður FÍB segir landsbyggðarskatt. Ríkið fór fram með fjölda annarra verðhækkana og segir hagfræðingur Samtaka atvinnulífsins miklar áskoranir framundan í verðlagsmálum.

Í fréttum Stöðvar 2 var rætt við þau Runólf Ólafsson, framkvæmdastjóra Félags íslenskra bifreiðaeigenda, og Ásdísi Kristjánsdóttur, forstöðumann efnahagssviðs Samtaka atvinnulífsins. 

„Það eru öll olíufélögin búin að hækka, - það er reyndar undantekning; Costco er ekki búið að hækka ennþá,“ sagði Runólfur í dag. Hann sagði bensínið almennt hafa hækkað um fimm krónur á lítrann en dísilolían um allt að átta krónur. 

Kolefnisgjald hækkaði um 50 prósent, á bensíni um tæpar þrjár krónur á lítra en um rúmar þrjár á dísilolíu. Því til viðbótar hækkuðu einnig bensín- og olíugjöld um tvö prósent, bæði almennt og sérstakt gjald sem og olíugjald. Ofan á gjöldin leggst svo virðisaukaskattur sem gerir skattahækkun ríkisins enn hærri í krónum talið. 

Runólfur tekur undir þau sjónarmið að hækkun bensín- og olíuverðs leggist þyngra á íbúa dreifbýlisins. Þar aki fólk yfirleitt lengri vegalengdir eftir þjónustu og hafi auk þess ekki sömu valkosti um ódýrara bensín og íbúar þéttbýlisins suðvestanlands. 

Samtök atvinnulífsins gagnrýna einnig þessa gjaldahækkun. 

„Já, við höfum gagnrýnt kolefnisgjaldshækkunina enda er þetta í raun skattheimta. Og ef við horfum svona heilt yfir þá erum við með skattheimtu í hæstu hæðum, við erum háskattaríki í alþjóðlegum samanburði, og hefðum fremur viljað sjá stjórnvöld mynda það svigrúm sem þarf á útgjaldahliðinni til að lækka skatta ,“ segir Ásdís.

Ríkið hækkaði almennt gjaldskrár um tvö prósent, sem þýddi meðal annars að tóbaksgjald hækkaði um tíu krónur á sígarettupakkann. Áfengisgjald hækkaði einnig um tvö prósent. 

Ríkisútvarpið fær hærri nefskatt af landsmönnum og hækkaði útvarpsgjaldið úr 16.800 krónum upp í 17.100 krónur. Sömuleiðis hækkaði gjald í Framkvæmdasjóð aldraðra. 

Hjá Útlendingastofnun hækkaði afgreiðsla umsóknar um dvalarleyfi úr tólf í fimmtán þúsund krónur, endurnýjun dvalarleyfis úr sex í fimmtán þúsund, - hækkaði um 150 prósent, - og umsókn um íslenskan ríkisborgararétt hækkaði úr 15 í 25 þúsund krónur, eða um 67%. 

Staðan í verðlagsmálum er talin viðkvæm og spurning hvort lítinn neista þurfi til að tendra verðbólgubál.

„Við vorum að einhverju leyti mjög heppin á síðasta ári. Viðskiptakjör voru okkur hagstæð og olíuverð þar skipti auðvitað verulegu máli, - var að lækka. Krónan var að styrkjast, þrátt fyrir verulegar launahækkanir,“ segir Ásdís. 

„Og það er auðvitað óábyrgt, má segja, að treysta á samskonar heppni á þessu ári. Og þessvegna verðum við svo sannarlega að vera á varðbergi. Og það er vonandi að okkur takist að viðhalda þeim verðstöðugleika sem við höfum upplifað á síðustu árum. En það eru auðvitað talsverðar áskoranir framundan.“