Lands­virkjun sektuð um 1,4 milljarða fyrir að undir­bjóða keppi­nauta

Brotin á samkeppnislögum á Landsvirkjun að hafa framið í útboðum Landsnets á árunum 2017 til 2021. Verðlagning Landsvirkjunar á raforku í útboðunum hafi gert það að verkum að viðskiptavinir fyrirtækisins sem tóku þátt í útboðunum í samkeppni við það hafi aðeins getað selt raforku með tapi, að því er segir í tilkynningu um ákvörðun Samkeppniseftirlitsins.

Sú háttsemi Landsvirkjunar hafi unnið gegn því að nýir og minni keppinautar á raforkumarkaði næðu fótfestu og gætu aukið samkeppni til hagsbóta fyrirtækjum og einstaklingum.

Í yfirlýsingu frá Landsvirkjun segist fyrirtækið ósammála ákvörðuninni og að henni verði skotið til áfrýjunarnefndar samkeppnismála.

Í samkeppni við eigin viðskiptavini

Í útboðunum sem Landsvirkjun er sökuð um að hafa misnotað stöðu sína falaðist flutningsfyrirtækið Landsnet eftir því að kaupa raforku til þess að bæta upp fyrir þá orku sem tapast við flutning rafmagns í dreifikerfinu.

Landsvirkjun, sem langstærsti framleiðandi og heildsali raforku á Íslandi, seldi raforku til annarra raforkufyrirtækja sem tóku þátt í útboðunum. Sum þeirra framleiða ekki eigin raforku en minni framleiðendur þurftu að kaupa frekari raforku. Þannig keppti Landsvirkjun við eigin viðskiptavini um að selja Landsneti rafmagn.

Samkeppniseftirlitið segir að Landsvirkjun hafi misnotað markaðsráðandi stöðu sína þegar hún seldi keppinautum sínum rafmagn í heildsölu á hærra verði en hún bauð Landsneti í útboðunum. Þannig hafi hún gert keppinautum sínum ómögulegt að jafna eða bjóða betra verð en Landsvirkjun nema þeir töpuðu á viðskiptunum.

Hvorki fordæmi hérlendis né í Evrópu

Landsvirkjun segist ósammála skilgreiningu Samkeppniseftirlitsins í yfirlýsingu sinni. Ákvörðunin byggi á því að kaup Landsnets á rafmagni vegna flutningstaps sé sjálfstæður markaður á smásölustigi. Af því leiði að Landsvirkjun þurfi að verðleggja raforku í útboðum Landsnets þannig að sölufyrirtæki sem keyptu raforku af Landsvirkjun geti boðið lægra verð.

„Nánar tiltekið að samkeppnislögin standi vörð um milliliði sem hvergi er að finna fordæmi fyrir hvorki á Íslandi né í Evrópu,“ segir í yfirlýsingu Landsvirkjunar sem telur Landsnet ekki endurnotanda raforku heldur kaupanda á efra sölustigi.

ON og N1 kvörtuðu

Rannsókn Samkeppniseftirlitsins hófst árið 2021 í kjölfar kvartana frá Orku náttúrunnar og N1 rafmagni. Landsvirkjun fór fram á að sátt yrði gerð í málinu en viðræður um það leiddu ekki til niðurstöðu.

Um sektina segir eftirlitið að hún taki mið af alvarleika brotanna og löngu brotatímabili. Það hafi ekki dregið úr brotunum að Landsvirkjun væri meðvituð um rannsókn eftirlitsins og að háttsemi fyrirtækisins væri ólögmæt.

Fréttin verður uppfærð.