Enginn matur í ís­skápum dæmi um van­rækslu

Flókið er að ná utan um umfang ofbeldis gegn öldruðum á Íslandi er sérfræðingar sem tóku þátt í málþingi Landssambands eldri borgara um málið í dag eru á því að það fari vaxandi.

„Ég held að almenningur hafi ekki hugmynd um hvernig aðstæður margir af okkar eldri borgurum búa við og hvernig ofbeldi þeir búa við,“ segir Ragnheiður Þórisdóttir deildarstjóri heimaþjónustu hjá Austurmiðstöð sem er ein þeirra sem hélt erindi á málþinginu.

Ragnheiður segir þá sem sinna heimahjúkrun oft verða vara við ofbeldi í hinum ýmsu myndum.

„Ég er að fá alltof mörg mál inn á borð til mín og bara eins og vanræksla sem að flokkast undir ofbeldi er mjög algengt. Það að það vanti mat í ísskáp hjá viðkomandi sem við erum beðin um að sjá um að gefa mat. Við þurfum bókstaflega að ganga á eftir einhverjum að kaupa mat í ísskápinn til að gefa hinum aldraðra þetta er bara einn hluti af ofbeldinu. Þetta er vanræksla.“

Fjárhagslegt ofbeldi gegn öldruðum er einnig vaxandi vandamál og eru aldraðir líklegri en þeir yngri til að falla fyrir netsvikum. Um eitt þúsund netsvikamál hafa komið upp hjá Landsbankanum á þessu ári og snúa mörg þeirra að eldra fólki en allt að fimmtíu milljónir hafa tapast í einstaka málum.

„Í þessum málum eru fjártjónin miklu hærri. Þetta er fjártjón hjá eldra fólk sem hefur jafnvel verið alla starfsævina að safna sér inn fyrir eldri árunum og ætlar að njóta lífsins að það fellur fyrir svikum og er jafnvel að tapa öllum sínum peningum á einu bragði fyrir svikara sem hefur samband við það,“ segir Brynja María Ólafsdóttir sérfræðingur í regluvörslu hjá Landsbankanum sem einnig hélt erindi á málþinginu.

Ragnheiður segir að þegar komi að alvarlegustu málunum sem komi upp út frá heimaþjónustu, þar sem aldraðir séu beittir andlegu og líkamlegu ofbeldi, skorti úrræði.

„Okkar úrræði eru stundum mjög takmörkuð og við komum oft að lokuðum dyrum sem kæra sig ekki um að við séum að skipta okkur að.“

Hún kallar eftir úrræðum og segir dæmi um að lögregla hafi verið kölluð til í alvarlegum málum en úrræðaleysi hafi háð henni líka. Erfitt sé vegna aðstæðna að fara með konur sem þurfa hjúkrun í Kvennaathvarfið og ekkert athvarf sé til fyrir aldraða veika karlmenn sem verða fyrir ofbeldi.

„Við höfum nýtt hvíldarinnlagnarúrræði en Landspítalinn hefur verið að taka þau núna sem biðpláss út af skorti á hjúkrunarrýmum fyrir þá sem bíða eftir hjúkrunarrými og þar af leiðandi fækkar hvíldarinnlagnarplássunum sem við höfum til þess að grípa í, til þess mögulega að taka skjólstæðinginn út af heimili, út úr aðstæðum og setja hann í öruggt skjól.“