Sögðu upp öllum starfs­mönnum Vélfags sem eftir voru

Alfreð Tulinius, stjórnarformaður Vélfags, staðfestir að sautján til átján manns sem enn störfuðu hjá fyrirtækinu hafi verið sagt upp í morgun.

Starfsmennirnir hafi verið 35 talsins áður en Arion banki frysti reikninga þess í sumar vegna tengsla meirihlutaeiganda Vélfags við rússneskt félag á þvingunarlista Evrópusambandsins en þeim hafði fækkað með nokkrum uppsögnum síðustu mánuðina.

„Fyrirtækið er náttúrulega óstarfhæft og getur ekki stundað neinn rekstur. Þannig að það sem við reiknum með að gera er að koma því einhvern veginn í öndunarvél,“ segir Alfreð við Vísi.

Í framhaldinu þurfi að vinna úr málunum með kröfuhöfum, birgjum og banka. Vélfag sé ekki gjaldþrota heldur óstarfshæft vegna frystingarinnar.

„Og við getum hvorki hreyft okkur aftur á bak né áfram,“ segir hann.

Í tilkynningu sem birtist á Facebook-síðu Vélfags kemur fram að stjórnendur þess ætli að leitast við að halda fyrirtækinu lifandi á meðan málaferli standa yfir og tryggja að það geti staðið við skuldbindingar sínar gagnvart starfsfólki, birgjum og þjónustuaðilum.

Endanlegur dauðadómur í héraðsdómi

Héraðsdómur Reykjavíkur sýknaði íslenska ríkið af kröfu Vélfags um endurskoðun frystingarinnar í vikunni. Þeim dómi hefur verið áfrýjað til Landsréttar en einnig hefur verið farið fram á að Hæstiréttur taki málið beint upp. 

Þá segir Alfreð að Arion banka verði stefnt til þess að fá frystingunni aflétt. Dómurinn staðfesti að það væri í verkahring bankans að taka afstöðu til þess en ekki utanríkisráðuneytisins.

„Alveg sama hver niðurstaða dómsins er þá er búið að murka lífið úr fyrirtækinu,“ segir Alfreð.

Hann vísar til þess að Vélfag þurfi að stefna Arion banka sem sé ekki bundinn af stjórnsýslulögum og ekki sé hægt að fá flýtimeðferð fyrir mál gegn honum. Þannig gæti málið velkst um lengi enn.

„Þetta var í raun og veru bara endanlegur dauðadómur yfir félaginu,“ segir Alfreð.

Kæmi ekki á óvart að einhver sýndi eignum Vélfags áhuga

Vélfag á eignir sem standa undir skuldum félagsins, að sögn Alfreðs. Það kæmi honum ekki á óvart að einhver hefði áhuga á þeim og að ná til sín hópi viðskiptavina þess.

„Ég myndi bara fagna því sjálfur. Þá yrðu viðskiptavinir ekki skildir eftir á köldum klaka,“ segir hann.

Ekki er þó ljóst hvort Vélfag sé heimilt að selja eignir sínar vegna þvingunaraðgerðanna. Alfreð segir að mögulega þyrfti að sækja um heimild til þess frá utanríkisráðuneytinu. Eignirnar séu einnig bundnar niður í allsherjarveði Arion banka.

„Þeir standa bara hvor sínu megin við, Arion banki og utanríkisráðuneytið. Annar heldur höndunum fyrir aftan bak og hinn er að binda á mér fæturna,“ segir Alfreð.

Hann segist ekki koma sjálfur neinum hugmyndum um mögulega áframhaldandi starfsemi Vélfags.

Forsaga þvingunaraðgerðanna

Vélfag sætir þvingunaraðgerðunum vegna tengsla Ivans Kaufmann, meirihlutaeiganda fyrirtækisins, við rússneska útgerðarfélagið Norebo JSC. Það var sett á þvingunarlista Evrópusambandsins vegna tilrauna rússneskra stjórnvalda til að grafa undan stöðugleika í Evrópu í maí.

Norebo JSC átti meirihluta í Vélfagi í gegnum dótturfélag sitt, Norebo Overseas Holding, til ársins 2023. Þá voru hlutir þess færðir inn í Titania Trading Limited í Hong Kong. Það félag var þá undir stjórn Nikita Orlov, skráðs eiganda Norebo Overseas Holding, sonar Vitalí Orlov, eiganda Norebo JSC.

Sagði ekki frá skuldsettri yfirtöku fyrr en eftir frystinguna

Fjórum dögum áður en Norebo JSC var sett á þvingunarlistann í maí keypti Kaufmann Titania með rúmlega 81 prósent hluta í Vélfagi. Arion banki frysti fjármuni Vélfags á þeim forsendum að Kaufmann væri málamyndaeigandi og tengdur Norebo.

Bent var á viðskipti Kaufmann við Orlov-feðga í gegnum tíðina og skilmála viðskipta hans og Orlov með Titania. Þannig fól kaupsamningurinn í sér að Kaufmann ætti að aðeins að greiða brot af því verði sem samið var um þegar hlutir Norebo Overseas Holding voru færðir inn í Titania árið 2023 þrátt fyrir að Titani hefði í millitíðinni bætt við sig hátt í þrjátíu prósentum í Vélfagi.

Síðar gaf Kaufmann þær skýringar að hann hefði einnig tekið yfir skuldir upp á tíu milljónir evra, jafnvirði tæplega eins og hálfs milljarðs króna á núverandi gengi, þegar hann eignaðist Titania. Þá væri kaupverðið nær þeim 1,8 milljarði sem Titania og Norebo Overseas sömdu um fyrir rúmlega helmingshlut í Vélfagi fyrir tveimur árum.

Í bréfi utanríkisráðuneytisins til Vélfags þegar það hafnaði bón þess um framlengingu á undanþágum frá þvingunaraðgerðum fyrr í þessum mánuði kemur fram að ekkert hafi komið fram um þessa skuldsettu yfirtöku Kaufmann þegar hann sendi Arion banka kaupsamninginn í maí. Það var ekki fyrr en sex vikum eftir að fjármunir Vélfags voru frystir sem hann lagði fram frekari skjöl um það.

Kaufmann staðfesti jafnframt að hann hefði ekki greitt kaupverðið sem samið var um að greitt yrði með fjármunum.

Fréttin hefur verið uppfærð.