Kyn­líf á ekki að vera vont

Hér fyrir neðan má sjá nákvæmari tölur:

Hafa ber í huga að þessi svör endurspegla aðeins þá lesendur Vísis sem gáfu sér tíma til að svara þessari könnun og því er ekki hægt að alhæfa út frá þessum niðurstöðum.

Rannsóknir hafa lengi vel sýnt að kynlífsvandi er algengur. Talið er að 40% kvenna og 30% karla séu með a.m.k. einn kynlífsvanda. Algengt er, sérstaklega hjá konum og leghöfum, að fleiri en einn kynlífsvandi greinist á sama tíma. Dæmi um það er; sársauki við samfarir, erfiðleikar með að örvast og fullnægingarvandi. Það er mjög skiljanlegt að einn vandi hafi áhrif á og ýti undir annan. Það er mikilvægt að vinna með grunnvandann en ekki bara meðhöndla einkennin.

Í hverri viku fæ ég allskonar spurningar frá lesendum um kynlífsvanda sem þau eru að takast á við. Ég hef fengið nokkrar spurningar sem fjalla um sársauka í kynlífi. Hér er ein slík: 

„Sæl Aldís, kynlíf hefur nánast alltaf verið sárt fyrir mig og núna er ég orðin svo stressuð að stunda kynlíf. Getur verið að líkaminn minn sé að fara í vörn án þess að það sé neitt að mér líkamlega séð? Hvað er hægt að gera?“ - 26 ára kona.

Þegar konur og leghafar leita sér aðstoðar vegna sársauka í kynlífi færist fókusinn gjarnan að því að draga úr afleiðingunum í stað þess að vinnan með grunnvandann. Sem dæmi um ráð sem oft eru gefin við vandanum eru að slaka betur á eða nota sleipiefni og deyfikrem. Það er hægt að vinna með sársaukaraskanir, en mikilvægt er að komast að því hvað veldur sársaukanum.

Hvað er hægt að gera til að draga úr sársauka við innsetningu?

Áður en farið er að vinna með vandann þarf að greina hann vel. Er sársaukinn við leggangaopið eða inn í leggöngunum? Kemur alltaf verkur við innsetningu eða eingöngu í ákveðnum stellingum? Hefur þú verið skoðuð af lækni? Að hitta kvensjúkdómalækni og fá skoðun er gott fyrsta skref. Gott er að útiloka sýkingar, endómetríósu, kynsjúkdóma, ertingu í húð eða eftir sauma (ef þú hefur verið saumuð). Þá er gott að skoða hvort hormónabreytingar tengdar meðgöngu, brjóstagjöf eða breytingaskeiðinu séu að valda leggangaþurrk eða óþægindum í leggöngum.

Ef líkamlegar skýringar eru ekki til staðar er næsta skref að hitta kvenheilsusjúkraþjálfara sem metur grindarbotninn þinn. Ofspenntur grindarbotn getur valdið sársauka við innsetningu og er þá unnið með sjúkraþjálfara til að læra að draga úr spennu á þessu svæði. Útvíkkunarsett eru notuð samhliða til að venja sig á innsetningu í leggöng.

Sálrænir þættir geta einir og sér valdið sársauka við innsetningu. Kynferðisofbeldi eða fyrri reynsla af kynlífi sem var sársaukafull, kvíðaraskanir og áhyggjur sem tengjast því að sleppa takinu eða að vera hafnað. Væntingar um að kynlíf verði vont ýtir einnig undir það að konur og leghafar spenna grindarbotninn við tilhugsunina um kynlíf. Gjarnan er unnið með kvenheilsusjúkraþjálfara samhliða sálfræðimeðferð eða kynlífsráðgjöf.

Ef kynlífsvandi hefur veruleg áhrif á getuna til að stunda kynlíf eða dregur úr unaði í kynlífi er mikilvægt að leita sér aðstoðar. Fyrsta skrefið er oft að ræða við heimilislækni en í mörgum tilfellum koma sérhæfðari úrræði að góðu gagni. Hér á Íslandi eru kvenheilsu- og karlheilsusjúkraþjálfarar, kynlífsráðgjafar, kynfræðingar, kynlífsmarkþjálfarar, þvagfæraskurðlæknar og kvensjúkdómalæknar sem koma að því að greina og meðhöndla kynlífsvanda.

Kynlíf á ekki að vera vont. Þó svo að kynlífsvandi sé algengur þurfum við ekki að takast á við vandann ein. Fyrsta skrefið er að þora að leita sér hjálpar. <3