Að fljóta sofandi að feigðar­ósi í boði Við­skipta­ráðs

Viðskiptaráð Íslands er ekki vísindastofnun. Þetta eru sannindi sem virðast stundum gleymast í glansandi skýrslum ráðsins. Hlutverk þess er nefnilega ekki að finna bestu leiðina til að bjarga Jörðinni út úr loftslagsvandanum, enda væri það kannski til of mikils mælst, heldur að tryggja að útvalin fyrirtæki þurfi ekki að greiða fyrir skaðann sem þau valda. Í það minnsta ekki á næsta ársfjórðungi, eða á meðan bónusgreiðslur stjórnenda eru innan seilingar.

Skammtímahugsun sem trúarbrögð

Vandamálið við nálgun ráðsins er sú lamandi skammtímahugsun sem einkennir starfsemina. Í stað þess að undirbúa íslenskt atvinnulíf undir kolefnislausan framtíðarmarkað, er púðrinu eytt í að verja „flugið eins og það er núna“, með öllum sínum útblæstri og úreltu viðskiptamódelum. Það er dýrt að hugsa fram í tímann, og því virðist Viðskiptaráð telja vænlegast að fresta raunveruleikanum með því að vitna í handvalin gögn sem spá efnahagslegum ragnarökum ef mengun fær verðmiða. Þetta er ekki framtíðarsýn; þetta er tilraun til að friðlýsa fortíðina á meðan heimurinn brennur.

Samkeppnishæfni í boði undanþága

Það er dásamlega kaldhæðnislegt að fylgjast með Viðskiptaráði berjast fyrir „jafnri samkeppnisstöðu“ gagnvart ETS-kerfinu. Í þeirra huga þýðir það nefnilega ekki að allir eigi að borga jafnt fyrir mengun, heldur að Ísland eigi að vera einhvers konar „skattaskjól fyrir kolefni“ á miðju Atlantshafi.

Í stað þess að sýna lágmarks forystu og krefjast þess að kolefnisgjöld leggist jafnt á flug um allan heim, sem myndi raunverulega jafna leikvöllinn og stöðva kolefnisleka, velur ráðið minnstu mótstöðuna: Undanþáguna. Þau vilja frekar rífa okkur út úr sameiginlegum leikreglum EES-samstarfsins en að krefjast þess að mengun hafi alls staðar sama verðmiða. Það er jú miklu þægilegra að biðja um sérstakt „VIP-leyfi“ til að skemma loftslagið en að leggja vinnu í kerfisbundnar lausnir sem munu raunverulega fleyta okkur inn í framtíðina.

Markaðslausnir fyrir öll – nema okkur

Það er djúp kaldhæðni fólgin í því að samtök sem alla jafna upphefja frjálsan markað og lágmarksafskipti ríkisins, hrópi nú á pólitísk afskipti og sérlausnir til að sleppa við markaðsöfl kolefnisverðlagningar. Markaðurinn á greinilega bara að vera frjáls þegar hann hækkar hagnaðinn, ekki þegar hann rukkar fyrir útblásturinn. Þetta er þróun sem hefur legið fyrir í mörg ár, en Viðskiptaráð kaus að fljóta sofandi að feigðarósi í stað þess að nýta tímann til að undirbúa íslenskt atvinnulíf undir þennan óumflýjanlega raunveruleika.

Við höfum einfaldlega ekki efni á þessari einangrunarstefnu, sem gæti endað með því að við getum ekki nýtt EES-samstarfið að fullu í framtíðinni. Loftslagsvandinn verður ekki leystur með því að „plokka“ rúsínurnar úr alþjóðasamningum og henda því sem truflar hagnaðinn til skamms tíma. Það er kominn tími til að Viðskiptaráð átti sig á því að hagsmunir dagsins í dag eru einskis virði ef við eigum enga hagsmuni eftir á morgun. Loftslagsváin er raunveruleg og hún krefst metnaðar og áræðni, tvennt sem Viðskiptaráð virðist sárvanta.

Greinarhöfundur er í loftslagshópnum París 1,5 sem berst fyrir því að Íslandi leggi sitt af mörkum til að leysa loftslagsvandann.