Kaupmáttur lækkað í tuttugu ár Guðmundur Ingi Þóroddsson skrifar 23. febrúar 2026 08:31 Öll höfum við á undanförnum misserum fundið fyrir því hversu allt í samfélagi okkar hefur hækkað. Er þar ekkert undanskilið, hvorki nauðsynjavörur né sjálfsögðu þjónusta. Allt virðist stefna í að meirihluti þingmanna á Alþingi samþykki umdeilt frumvarp um tengingu bóta almannatrygginga við launavísitölu en það kemur til með að hjálpa fólki sem hefur litla möguleika til að bæta stöðu sína og á sífellt á hættu að dragast aftur úr í kaupmætti. Afstaða-réttindafélag styður öll góð mál sem miða að því að bæta hag þeirra verst settu og má því til með að benda á annan hóp sem lengi hefur dregist aftur úr og þrátt fyrir augljósa þörf fær ekki endurskoðun á kjörum sínum. Dagpeningar hafa ekki hækkað í tvo áratugi, eða frá árinu 2006. Á sama tíma hafa þóknanir fyrir störf og fæðisfé hækkað lítillega. Það er náttúrlega ótrúlegt að grunnframfærsla í fangelsum hafi staðið í stað öll þessi ár en samkvæmt verðlagsreiknivél Hagstofu Íslands jafngilda 630 krónur árið 2006 tæpum 1.700 krónum í dag. Orðalag laganna hljómar á þá leið að ráðherra ákveði fjárhæð dagpeninga og að þeir skuli miðast við að fangi eigi fyrir brýnustu nauðsynjum til persónulegrar umhirðu. Auðséð er á ákvæðinu að það kallar á reglulega endurskoðun og því er einnig ljóst að stjórnvöld hafa gjörsamlega vanrækt þá skyldu sína. Höfum það á hreinu að fangar eru oftar en ekki fólk sem stendur þegar höllum fæti í samfélaginu. Margir koma úr fátækt, hafa á bakinu skuldir og jafnan lítinn stuðning frá fjölskyldu. Að setja þá inn í kerfi þar sem grunnframfærsla hefur verið frosin í tvo áratugi er ekki endurhæfing, það er einangrun frá þróun samfélagsins. Afstaða-réttindafélag skorar á þá þingmenn sem hyggjast samþykkja frumvarpið um tengingu bóta við launavísitölu að taka upp við dómsmálaráðherra hvort ekki standi til að leiðrétta kjör fanga eins og annarra sem höllum fæti standa í samfélaginu. Höfundur er formaður Afstöðu-réttindafélags. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Guðmundur Ingi Þóroddsson Mest lesið Gleðilegan dag læsis Auður Soffíu Björgvinsdóttir Skoðun Hjartaendurhæfing er fjárfesting Kristín E. Hólmgeirsdóttir,María Barbara Árnadóttir Skoðun Hvenær hættum við að vera þjóð? Jón Pétur Zimsen Skoðun Engin miskunn hjá Reykjavíkurborg Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir Skoðun Stækkum kökuna í stað þess að sneiða hana þynnra Rannveig Grétarsdóttir Skoðun Fjárfestum í heilsu – Alþjóðlegur dagur sjúkraþjálfunar Gunnlaugur Már Briem Skoðun Hvaða gervigreind og skýjaþjónustur mega opinberir aðilar nota? Karl Thoroddsen Skoðun Þrautseigja í framlínunni Sigríður Björk Þormar Skoðun Sjálfbærni í heimi glötunar Kristján Logason Skoðun Öryggisnet í 90 ár! Unnur Sverrisdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Við vissum að þetta myndi gerast Íris E. Gísladóttir skrifar Skoðun Betri gögn, minni stjórnsýsla? Karl Steinar Óskarsson skrifar Skoðun Eru tómstundir allra? Margrét Júlía Rafnsdóttir skrifar Skoðun Öryggisnet í 90 ár! Unnur Sverrisdóttir skrifar Skoðun Þrautseigja í framlínunni Sigríður Björk Þormar skrifar Skoðun Hjartaendurhæfing er fjárfesting Kristín E. Hólmgeirsdóttir,María Barbara Árnadóttir skrifar Skoðun Hvaða gervigreind og skýjaþjónustur mega opinberir aðilar nota? Karl Thoroddsen skrifar Skoðun Hvenær hættum við að vera þjóð? Jón Pétur Zimsen skrifar Skoðun Hver ertu þegar yfirmaðurinn fer út úr herberginu? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Fjárfestum í heilsu – Alþjóðlegur dagur sjúkraþjálfunar Gunnlaugur Már Briem skrifar Skoðun Varnir frá 2019, ógnir frá 2026 Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Hvað varð um það að vilja betri heim? Indriði Þröstur Gunnlaugsson skrifar Skoðun Sjálfbærni í heimi glötunar Kristján Logason skrifar Skoðun Ert þú kannski frábær í ofbeldisforvörnum barna? Alfa Dröfn Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Bókun 35, ESA og stjórnarskrá Íslands — hvenær verður EES samningurinn stjórnarskrárlega ólýðræðislegur? Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Gleðilegan dag læsis Auður Soffíu Björgvinsdóttir skrifar Skoðun Engin miskunn hjá Reykjavíkurborg Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Brjóstagjöf er svoddan streð… Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Stækkum kökuna í stað þess að sneiða hana þynnra Rannveig Grétarsdóttir skrifar Skoðun Er þetta ásættanleg frammistaða íslenskrar stjórnsýslu? Þorsteinn Narfason skrifar Skoðun Forsjálni því þetta reddast ekki Gunnar Hersveinn skrifar Skoðun Flokkur fólksins og fjárlögin Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Svargrein við grein Hauks Arnþórssonar Jón Sigurgeirsson skrifar Skoðun Sjálfstæðisflokkurinn og Bókun 35. Fullveldi eftir hentugleikum? Júlíus Valsson skrifar Skoðun Hvar er náungakærleikurinn? Steindór J. Erlingsson skrifar Skoðun Það sem gerist þegar við segjum frá Olga Björt Þórðardóttir skrifar Skoðun Brýtur innviðaráðherra lög, aftur? Örvar Marteinsson skrifar Skoðun Ekkert okkar á að ganga þennan veg eitt Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir skrifar Skoðun Kerfið sem sýndarveruleiki Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Erum við að grafa undan lýðræðinu? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Sjá meira
Öll höfum við á undanförnum misserum fundið fyrir því hversu allt í samfélagi okkar hefur hækkað. Er þar ekkert undanskilið, hvorki nauðsynjavörur né sjálfsögðu þjónusta. Allt virðist stefna í að meirihluti þingmanna á Alþingi samþykki umdeilt frumvarp um tengingu bóta almannatrygginga við launavísitölu en það kemur til með að hjálpa fólki sem hefur litla möguleika til að bæta stöðu sína og á sífellt á hættu að dragast aftur úr í kaupmætti. Afstaða-réttindafélag styður öll góð mál sem miða að því að bæta hag þeirra verst settu og má því til með að benda á annan hóp sem lengi hefur dregist aftur úr og þrátt fyrir augljósa þörf fær ekki endurskoðun á kjörum sínum. Dagpeningar hafa ekki hækkað í tvo áratugi, eða frá árinu 2006. Á sama tíma hafa þóknanir fyrir störf og fæðisfé hækkað lítillega. Það er náttúrlega ótrúlegt að grunnframfærsla í fangelsum hafi staðið í stað öll þessi ár en samkvæmt verðlagsreiknivél Hagstofu Íslands jafngilda 630 krónur árið 2006 tæpum 1.700 krónum í dag. Orðalag laganna hljómar á þá leið að ráðherra ákveði fjárhæð dagpeninga og að þeir skuli miðast við að fangi eigi fyrir brýnustu nauðsynjum til persónulegrar umhirðu. Auðséð er á ákvæðinu að það kallar á reglulega endurskoðun og því er einnig ljóst að stjórnvöld hafa gjörsamlega vanrækt þá skyldu sína. Höfum það á hreinu að fangar eru oftar en ekki fólk sem stendur þegar höllum fæti í samfélaginu. Margir koma úr fátækt, hafa á bakinu skuldir og jafnan lítinn stuðning frá fjölskyldu. Að setja þá inn í kerfi þar sem grunnframfærsla hefur verið frosin í tvo áratugi er ekki endurhæfing, það er einangrun frá þróun samfélagsins. Afstaða-réttindafélag skorar á þá þingmenn sem hyggjast samþykkja frumvarpið um tengingu bóta við launavísitölu að taka upp við dómsmálaráðherra hvort ekki standi til að leiðrétta kjör fanga eins og annarra sem höllum fæti standa í samfélaginu. Höfundur er formaður Afstöðu-réttindafélags.
Skoðun Bókun 35, ESA og stjórnarskrá Íslands — hvenær verður EES samningurinn stjórnarskrárlega ólýðræðislegur? Eggert Guðmundsson skrifar