Það er dýrt að liggja í polli eigin græðgi

Framkvæmdarstjóri fjármálastöðugleikasviðs Seðlabankans hélt því fram í morgun á fundi nefndarinnar að dýrt væri fyrir skuldsett byggingarfyrirtæki að sitja uppi með óseldar íbúðir.

Sem er eflaust rétt hjá honum.

Nema á sama tíma segir seðlabankastjóri að gott sé að þessi byggingarfyrirtæki séu fjárhagslega sterk.

Þá spyr maður sig : “Eru verktakar almennt skuldsettir – eða standa þeir vel að vígi?”

Leggjum nokkrar staðreyndir fram til að meta þessar fullyrðingar:

·Nýjar íbúðir eru ekki að lækka í verði svo eftir sé tekið.

Mörg byggingarfyrirtæki hafa í staðinn komið á fót fyrirkomulagi þar sem þau lána kaupanda hluta af íbúðinni og leigja honum hann á háu verði.

Þetta segir okkur tvennt:

• Verð er ekki lækkað eins og gerist á samkeppnismarkaði.
• Fyrirtækin eru nægilega fjársterk til að lána út umtalsverðan hluta kaupverðs.
• Ef farið er inn á vef BHM má sjá greiningu á arðsemi byggingarfyrirtækja (https://www.bhm.is/greinar/byggingaverktakar-tvofalda-hverja-kronu).
  
  Þar kemur fram að frá 2018 hafa verktakar tvöfaldað álagningu sína — þeir fá í raun tvöfalt meira fyrir hverja framkvæmd en áður.
• Ef skoðuð er þróun húsnæðisverðs hér á landi samanborið við Evrópu eru tölurnar sláandi. Frá 2015 byrjar húsnæðisverð að skilja sig frá launaþróun og hefur síðan hækkað umtalsvert meira en laun.

Vert er að nefna að í dag kosta 2-3 herbergja íbúðir um 60-80 Miljónir. Fyrir einu kynslóðarbili, eða um aldamót kostuðu samsvarandi íbúðir 6-8 Miljónir.

Niðurstaðan er því skýr !

Þessi fyrirtæki standa ekki bara vel að vígi því þau hafa aukið arðsemi sína verulega —heldur eru að miklu leyti drifkraftur verðbólgu síðustu ára.

Það sem er hins vegar óskýrt er af hverju seðlabankastjóri sér ekki að hver maður þarf að eiga sitt heimili.

Þegar húsnæði hækkar — hvort sem það er til leigu eða kaups — verða laun að duga.

Þannig að þetta „höfrungahlaup“ er ekki eins og hann heldur.

Þetta snýst einfaldlega um kostnaðinn við að hafa þak yfir höfuðið.

Og þegar við bætist sú staðreynd að um helmingur verðbólgu síðustu 12 ára er tilkominn vegna fasteignamarkaðarins — og það vita bæði hann og við — þá spyr maður sig

„Fyrir hverja vinnur þessi maður?“

Raunin er sú að laun eru stöðugt að reyna að ná utan um kostnaðinn við að fá að búa í landinu.

Sem, takið eftir, sífellt fleiri geta ekki lengur:

• Eldri borgarar
• Öryrkjar
• Ungt fólk sem getur ekki snúið heim úr námi.

Höfundur er formaður leigjendasamtakanna.