Bændur, páskalamb og sjókvíaeldi

Margir bændur reiða sig að verulegu leyti á tekjur af sölu veiðileyfa. Það er engum blöðum um það að fletta að tekjur af hefðbundnum landbúnaði einum og sér hafa víða ekki verið nægar til að standa undir blómlegum búrekstri, nýliðun og eðlilegri uppbyggingu í sveitum landsins. Tekjur af veiðirétti hafa því skipt sköpum fyrir fjölmörg bú og heilu byggðirnar.

Þess vegna skýtur það skökku við að þessi orð skuli koma frá þingmanni í grein sem bitist á Vísi á Skírdag: https://www.visir.is/.../202.../faeduoryggi-byrjar-her-heima Sama þingmanni sem hefur hingað til hefur stutt opið sjókvíaeldi við Íslandsstrendur. Það er einmitt sá iðnaður sem er meðal stærstu áhættuþátta fyrir framtíðartekjur dreifbýlisins.

Opið sjókvíaeldi, ásamt ákveðnum ákvæðum í frumvarpi um lagareldi sem er nú hjá Alþingi, mun óhjákvæmilega grafa undan ímynd íslenskra veiðiáa og veikja þar með verðmæti veiðileyfa. Þegar ímyndin skaðast og traust minnkar, lækkar verðið sem bændur fá fyrir veiðina á sínum jörðum. Það er því bein ógn við mikilvægan tekjustofn í sveitum landsins.

Ef við viljum raunverulega styðja við blómlegan landbúnað, sjálfbæra innlenda matvælaframleiðslu, íslenskt páskalamb og öflugt mannlíf í dreifbýli, þá gerum við það ekki með því að veikja aðra stoð atvinnu og verðmætasköpunar í sveitum. Við gerum það með framsýnum búvörusamningum, sterkum rekstrarskilyrðum fyrir bændur og með því að hemja vöxt opins sjókvíaeldis.

Núgildandi frumvarp um sjókvíaeldi gerir það ekki. Verði það samþykkt óbreytt mun það valda villtum laxastofnum miklum skaða vegna erfðablöndunar, lúsafaraldra og mengunar. Slík þróun bitnar ekki aðeins á náttúrunni heldur líka á afkomu bænda, byggðunum sjálfum og framtíð landsbyggðarinnar.

Það er auðvelt að tala um fæðuöryggi, nýliðun og blómlegar sveitir. En þá verður að horfast í augu við að opið sjókvíaeldi grefur undan einum mikilvægasta tekjustofni bænda víða um land: tekjum af veiðirétti. Sá sem vill raunverulega standa með íslenskum landbúnaði og dreifbýli getur ekki um leið stutt atvinnugrein og lagaramma sem ógna villtum laxastofnum, skaða ímynd íslenskra veiðiáa og draga úr verðmætasköpun í sveitum landsins.

Höfundur er framkvæmdastjóri Landssambands veiðifélaga.