Reykja­vík er án móttökudeilda, og af­leiðingarnar eru komnar í ljós

Í Reykjavík hefur nemendahópurinn í grunnskólum breyst hratt á skömmum tíma. Á aðeins sex árum hefur fjöldi nemenda með erlent móðurmál aukist verulega, á sama tíma og langstærstur hluti þeirra er nú í skólum á höfuðborgarsvæðinu. Þetta er því ekki dreifð þróun um allt land, heldur þéttur veruleiki í kennslustofum borgarinnar. Samt sem áður hefur skipulagið nánast staðið í stað.

Við köllum þetta móttöku, en í raun er þetta ekki móttaka í neinum raunverulegum skilningi. Börn sem tala litla sem enga íslensku eru sett beint inn í stóra bekki þar sem ætlast er til að þau fylgi sama námi og aðrir. Kennarinn á að vera allt í senn: kennari, túlkur og stuðningsaðili. Þetta eru aðstæður sem ganga einfaldlega ekki upp.

Í mínu starfi sem kennari í Reykjavík finn ég þetta á hverjum degi. Við erum í raun að kasta börnum í djúpu laugina og vona það besta, en þannig á kerfi ekki að virka.

Þetta er ekki spurning um vilja, kennarar leggja sig fram eftir fremsta megni. En þegar rammarnir eru rangir skiptir viljinn einn og sér ekki máli. Það er verið að ætlast til þess að fólk leysi verkefni sem aðstæður leyfa einfaldlega ekki.

Í mörgum Evrópulöndum hefur þessu þróun verið viðurkennd og brugðist við henni með skýrum hætti. Þar eru móttökudeildir sjálfsagður hluti af skólakerfinu, þar sem nemendur fá tíma til að ná tökum á tungumálinu og aðlagast nýju umhverfi áður en þeir fara inn í almennan bekk. Þetta er ekki flókin lausn, heldur einföld og rökrétt leið til að mæta breyttum veruleika.

Hér í Reykjavík veljum við hins vegar að sleppa þessu skrefi. Börnin eru sett beint inn í kerfið og þegar það gengur ekki er reynt að bregðast við eftir á. Það er bæði dýrara og skilar verri niðurstöðu, fyrir alla aðila.

Þetta snýst ekki aðeins um þá nemendur sem eru að læra íslensku, heldur um allt skólastarfið. Þegar stór hluti kennslutímans fer í að útskýra grunnatriði sem sumir nemendur ná ekki utan um, minnkar tíminn sem fer í að sinna öðrum. Afleiðingin er sú að gæði kennslunnar veikjast fyrir allan hópinn.

Í mörgum skólum í Reykjavík er þetta ekki lengur undantekning heldur daglegur veruleiki. Það vita þeir sem starfa inni í kerfinu, foreldrar finna fyrir því og börnin bera afleiðingarnar. Það þarf ekki fleiri skýrslur til að benda á þetta, vandinn er augljós.

Ef við ætlum að taka skólamál í Reykjavík alvarlega þurfum við að byrja á byrjuninni og byggja kerfið upp þannig að það endurspegli raunveruleikann. Það þýðir að móttökudeildir þurfa að verða eðlilegur og sjálfsagður hluti af skólakerfinu, ekki undantekning eða tilraunaverkefni.

Við erum komin á þann stað að núverandi fyrirkomulag er einfaldlega ekki að skila árangri. Það er ekki hægt að ætlast til þess að niðurstaðan verði önnur ef aðferðirnar breytast ekki.

Við getum haldið áfram að kasta börnum í djúpu laugina og vona það besta, eða við getum loksins farið að kenna þeim að synda. Núverandi stefna er að skila þessari niðurstöðu, ef við viljum aðra niðurstöðu þarf annað val. Þann 16.maí hefur þú val.

Höfundur er grunnskólakennari og í 11.sæti á lista Miðflokksins í komandi kosningum.