Höfum við kjark til að gefa fólki tæki­færi?

Það fylgja því gjarnan miklar sviptingar þegar niðurstöður kosninga liggja fyrir, hvort sem um ræðir sveitarstjórnir eða landsmálin. Í kjölfarið fyllast athugasemdakerfin og samfélagsmiðlar oft af svívirðingum, svartsýni og dómhörðum fullyrðingum um að allt sé á leiðinni í skrúfuna. Það virðist stundum vera sjálfgefið viðbragð að ef „mínir menn“ unnu ekki þá hljóti komandi ár að verða algjör katastrófa. En þarf breyting endilega að vera slæm?

Með aldrinum og auknum þroska hefur mér hlotnast sú dýrmæta viska að átta mig á því að maður veit ekki allt. Eigin skoðanir eru ekki endilega þær einu réttu og lífið er sjaldnast svart og hvítt. Lýðræðið á ekki að vera kyrrstætt, það á að vera lifandi og hreyfanlegt ferli.

Gagnrýni er nauðsynleg, en fyrir fram fordæming er hættuleg

Það á auðvitað að benda á það sem illa fer, og virkt aðhald er algjörlega nauðsynlegt í hverju heilbrigðu samfélagi. En það er stór munur á málefnalegri gagnrýni og því að dæma fólk úr leik áður en það hefur jafnvel tekið við lyklunum. Þar sem enginn okkar sér inn í framtíðina getum við hreinlega ekkert fullyrt um hvernig hlutirnir munu æxlast fyrr en þar að kemur.

Gott dæmi um þetta mátti sjá strax eftir seinustu alþingis kosningar og myndun nýrrar ríkisstjórnar þar sem svokallaðar Valkyrjur fara fremstar í flokki, að hópar fóru strax fram á afsögn hennar. Þar var dómurinn fallinn á fyrsta degi. En hér verður maður að staldra við og spyrja, Ef við gátum gefið hægrinu marga áratugi við stjórnvölinn á Alþingi hvers vegna getum við þá ekki sýnt þeim sem nú taka við þá lágmarksþolinmæði að leyfa þeim að sitja þessi fjögur ár og sjá svo til?

Sama sagan blasir við eftir nýafstaðnar sveitastjórnarkosningar. Samfylkingin og aðrir vinstri flokkar hafa víða setið lengi, en á mörgum stöðum kaus fólk yfir sig hægri sveiflu. Strax er farið að halda því fram með miklum hamagangi að nýir meirihlutar muni keyra allt í skrúfuna.

Valdaþreyta er raunveruleg ógn

Saga okkar sýnir að það er einfaldlega engum holt að sitja of lengi við völd, hvort sem um ræðir flokka til hægri eða vinstri. Þegar sami flokkurinn eða sami hópurinn stýrir of lengi hættir kerfið að spyrja gagnrýninna spurninga og vinnubrögð staðna. Valdaþreyta er raunveruleg. Nýtt fólk og nýjir flokkar koma með ný sjónarhorn, ferskt loft og nýja orku og það eitt og sér getur verið gríðarlega hollt fyrir samfélagið.

Er þessi hægri eða vinstri sveifla endilega slæm? Kannski á sumum sviðum, mögulega ekki á öðrum. En við vitum það hreinlega ekki ennþá.

Gefum fólki tækifæri til að sanna sig

Að ákveða fyrirfram að allt fari í vaskinn áður en nýtt fólk hefur yfirhöfuð fengið tækifæri til að vinna vinnuna sína er engum til góðs. Það skapar bara óþarfa eitur og sundrung í samfélagsumræðunni.

Sýnum þá lýðræðislegu virðingu að gefa nýjum stjórnvöldum og nýjum meirihlutum „the benefit of the doubt “. Gefum þeim tíma og tækifæri til að sýna hvað í þeim býr. Við getum svo dæmt þau af verkum þeirra þegar þar að kemur, en ekki af fordómum okkar fyrir fram. Breytingar geta oft verið upphaf að einhverju miklu betra, ef við aðeins höfum kjark til að leyfa þeim að eiga sér stað.

Höfundur er verkstjóri, nemi og aðdáandi lýðræðis.