Að skapa heilrænt samfélag einstaklinga frá mörgum löndum jarðar Matthildur Björnsdóttir skrifar 25. maí 2026 13:01 Ísland var land einmenningar í langan tíma. Og það er greinilegt í skrifum í blöðum í dag, að sumir vilja halda því þannig. Hvort það hafi verið plan sköpunar að svo yrði um eilífð, er ég ansi efins um. Svo fór þörfin greinilega að verða að land og þjóð þurfti á endurnýjun mannvera að halda, en ekki endilega alltaf, bara af því einstaklingar þaðan hittu einstakling frá öðru landi. Heldur af því að fleiri af þeim sem höfðu fæðst á landinu voru að þurfa að upplifa að búa í öðru land, umhverfi og veðri. Nú er að koma í ljós að hugarfarið og þekkingin til að skapa þá blöndu hefur ekki verið nægilega með í dæminu í hugum allra. Það eru atriðin sem þarf að sjá um fyrir innflytjendur, til að gera þeim sem koma inn með annað tungumál og annan húðlit auðveldara að verða hluti af samfélaginu. Og börn eru almennt fljót að læra annað tungumál, svo að það er svo mikilvægt að bjóða innflytjendur til þjóðarinnar með því að innleiða þau með kennslu í þjóðarmálinu, og líka hinum ýmsu siðum og venjum. Til að mýkja breytingarnar svo að þau verði ekki berskjölduð til að finnast þau óvelkomin í nýja landinu. Hver þjóð hefur sín mynstur í vissum hluta venja. Atriði sem er mikið skref fyrir flesta að stíga, eins og til dæmis tilfinningalega séð. Hér í Ástralíu var það allt fyrir hendi fyrir mörgum áratugum síðan, þegar stjórnvöld sáu þörf fyrir mun meiri mannfjölda fyrir og á þessari stóru eyju svo ríku af svo mörgu. Innflytjendur sem yfirvöld höfðu boðið til landsins frá mörgum löndum voru sett í samfélag, þar sem þeim var kennt allt um samfélagið. Og kennsla í ensku var auðvitað mikilvægur hluti af því ferli. Svo þegar því tímabili var lokið, þá myndu flestir hafa upplifað sig eiga heima hér. Árið 1987 þegar ég flutti hingað til Adelaide í Suður Ástralíu, voru frí ensku námskeið handa innflytjendum. Svo að ég ákvað að upplifa það, þó að ég hafi verið sæmilega góð í málinu. Upplifunin var meiriháttar hljóð-veruleika- opnun við að vera með einstaklingum meira en tuttugu þjóðerna á þessu námskeiði. Kennarinn var snillingur hvað heyrn varðaði frá öllum tónum hinna ólíku grunna tungumála sem einstaklingarnir komu frá. Hún heyrði alla rétt í fyrsta skipti sem þau sögðu eitthvað á ensku frá hljóðum eigin upprunalegs tungumáls. Þegar á hinn veginn margir einstaklingar í kaffihúsum spurðu mig hvort ég vildi mjólk út í það, þegar ég var að panta Capuccino. Héldu að ég væri að panta te. Viðleitnin til að skapa sum hljóð í orðum annars tungumáls getur verið snúið af því að heilabúið og tungan hafa ekki lag á að láta það hljóma rétt. Svo hljóma ekki allir stafir eins í öðrum málum og þau sem einstaklingar þjóðar þess máls lifa við. Sem smá dæmi um það, þá er til dæmis að stafurinn I er sagður hér, eins og Æ á Íslensku, og´stafurinn sem hljómar H-á, á Íslensku, hljómar sem eigh hér í Ástralíu. Svo er það enn snúnara þegar nöfn og orð hafa marga samhljóða næst hvert öðru á hátt sem gerist ekki á þessu máli, þá kann heilabúið í mér og tungan ekki að skapa þau hljóð rétt. Þróun frá einmenningar samfélags til fjölmenningar samfélags kallar á fyrirhyggju Það sem Snorri Másson sagði um þá staðreynd: Að skóla kerfið væri ekki sett upp fyrir áskoranir innflytjenda til samfélagsins, er greinilega satt á þessu stigi. Af því að um aldir hafði þess ekki þurft. Sá sannleikur er þá áminning um, að það sem þurfi fyrir innflytjendur sé ekki að gerast. Mikilvæg atriði sem þarf að veita þegar tekið er á móti einstaklingum frá öðrum löndum og tungumálum. Og þeim veitt að fá ríkisborgararétt sem meðteknir einstaklingar þjóðarinnar. Þá þarf að skipuleggja kerfi fyrir þá einstaklinga, börn sem fullorðna um tíma til að þau sem vilja verða þegnar landsins og læra það sem þau þurfi til að læra málið og allskonar aðra hluti og atriði. Auðvitað er Ísland mun minna land en Ástralía, sem getur ekki tekið inn þann fjölda sem hin Áströlsku yfirvöld tóku inn eftir síðustu heimstyrjöld. Hópum frá mörgum löndum sem komu með skipum í stórum hópum eftir það stríð. Það þýðir samt ekki, að það sé ekki þörf á að setja upp gott aðlögunar kerfi varðandi það á Íslandi fyrir þá einstaklinga til að læra málið og aðrar venjur, viðhorf, takta og slíkt sem einkenni þjóðina. Ég kom upp með orðið, húðlitarfóbía. Neikvæð viðbrögð við mismunandi húðlitum eru líka atriði sem tími er kominn á í þessu flæði á milli heimshorna að allir hætti að mislíka að sjá í landinu og læri að sjá þau ríku litbrigði sem eðlilegan hlut. Slíkt gerðist frá fyrri tímum fordóma, sem var áður en skilningurinn varð að mannverur jarðar eru allar mannverur, og margar þeirra eru frá hinum ýmsu löndum þar sem dekkri húðlitur var veittur af sköpun vegna stöðu og magns sólar á þeim hluta jarðar. Mannverur jarðar eru auðvitað blanda af ýmsu í mannlegu eðli og meiri hluti mannvera eru sem betur fer góðar manneskjur. Við, þessar mannverur sem höfum fæðst með hvítu húðina, erum ekki neitt meiri englar en aðrir sem hafa fæðst með annan lit í húð líkama síns, atriði sem enginn ræður við fæðingu hvað verði. Ku Klux Klan var sá hópur sem gerði sitt til að heilaþvo mannkyn gegn öðrum húðlit en hvítum. Svo er grátbroslegt að í marga áratugi hafa þeir einstaklingar heims sem eru með hvítu húðina farið til sólarlanda til að fá brúnku, eða þau kaupa krem til að fá brúna litinn. Sem segir að þau vilji þann lit. Læknar og hjúkrunarlið á góðgerðarskipunum eru yndislegt dæmi um það og ástin sem þau veita þeim sjúklingum sem ná að fá afgreiðslu með sín einkenni sem engir í vestrænum löndum sjá, fá ást eins og þau séu nákomnir ástvinir. Það eru einstaklingar af öllum húðlitum frá ótal löndum jarðar sem hafa þá þrá og þörf til að verða sjálfboðaliðar á þessum skipum til að alla vega minnka erfið veikindi fólks í löndum Afríku eitthvað. Höfundur er búsett í Ástralíu. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Ástralía Fjölmenning Matthildur Björnsdóttir Mest lesið Gott bú stendur undir sér Róbert Ragnarsson Skoðun Börn þurfa úrræði, ekki innantóm loforð Ása Berglind Hjálmarsdóttir Skoðun Fæðingarorlof fyrir ömmu og afa? Magnea Gná Jóhannsdóttir Skoðun Af þreyttasta frumvarpi íslenskrar þingsögu Árni Guðmundsson Skoðun Þegar samþykki virðist verða að ábyrgð brotaþola Herdís Ósk Sveinbjörnsdóttir Skoðun Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman Skoðun Hamfarir í hversdagslegum kringumstæðum Sanna Magdalena Mörtudóttir Skoðun Skörum fram úr í skaðlegu skattaumhverfi Elliði Vignisson Skoðun Hver ætlar að hjúkra þér? Helga Rósa Másdóttir Skoðun Mikilvægt er að draga lærdóm af smáíbúðamálinu i Hafnarfirði Árni Rúnar Þorvaldsson Skoðun Skoðun Skoðun Skaðabætur frá síðustu öld Hópur lögmanna skrifar Skoðun Að nota börn til að næra sitt eigið egó Helga Snædal skrifar Skoðun Veitingageiranum var hent undir vagninn Einar Bárðarson skrifar Skoðun Ætlum við að fækka bílum eða bara ökumönnum með sjálfkeyrandi bílum? Kristín Hrefna Halldórsdóttir skrifar Skoðun Úr öskunni í eldinn Ingveldur Anna Sigurðardóttir skrifar Skoðun Hamfarir í hversdagslegum kringumstæðum Sanna Magdalena Mörtudóttir skrifar Skoðun Heimilin eiga ekki alltaf að borga brúsann Alexander M. Árnason skrifar Skoðun Fleiri krónur taldar – fáar nýjar Daði Freyr Ólafsson skrifar Skoðun „The Concert of Three“. Samráð stórveldanna þriggja – ný leið til heimsfriðar? Aðalsteinn Júlíus Magnússon skrifar Skoðun Mikilvægt er að draga lærdóm af smáíbúðamálinu i Hafnarfirði Árni Rúnar Þorvaldsson skrifar Skoðun Farsælt ferðalag fólks og fisks Heiðrún Lind Marteinsdóttir skrifar Skoðun Orkan í ólgusjó efnahagsmála Tinna Traustadóttir skrifar Skoðun Fæðingarorlof fyrir ömmu og afa? Magnea Gná Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Gott bú stendur undir sér Róbert Ragnarsson skrifar Skoðun Loksins get ég notið þess að vera heima Ingibjörg Dóra Scheving Bjarnadóttir skrifar Skoðun Þegar samþykki virðist verða að ábyrgð brotaþola Herdís Ósk Sveinbjörnsdóttir skrifar Skoðun Sama fötlun en ólík réttindi - Aldurinn ræður úrslitum - Ásta Ólafsdóttir skrifar Skoðun Umskiptingar Flokks fólksins á Alþingi Júlíus Valsson skrifar Skoðun Okkar fé í Heimum Bergur Hauksson skrifar Skoðun Hver ætlar að hjúkra þér? Helga Rósa Másdóttir skrifar Skoðun Er alveg sama hvað Ísland er dýrt? Björn Ragnarsson skrifar Skoðun Krossinn er ekki matseðill Hilmar Kristinsson skrifar Skoðun Við mælum hávaða en mælum við óskýrleikann? Ragnhildur Bjarkadóttir skrifar Skoðun Hvað gerist í síðari hálfleik? Lovísa Oktovía Eyvindsdóttir skrifar Skoðun Hvers vegna skiptir bókun 35 máli? Eiríkur S. Svavarsson skrifar Skoðun Skörum fram úr í skaðlegu skattaumhverfi Elliði Vignisson skrifar Skoðun Hvernig getum við dregið úr einmanaleika mæðra í fæðingarorlofi? Sigrún Þóra Sveinsdóttir skrifar Skoðun Arfurinn og réttur ríkisins til skattheimtu Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun Undir sömu stjörnu – ópera fyrir alla þjóðina Sævar Þór Halldórsson skrifar Skoðun Börn þurfa úrræði, ekki innantóm loforð Ása Berglind Hjálmarsdóttir skrifar Sjá meira
Ísland var land einmenningar í langan tíma. Og það er greinilegt í skrifum í blöðum í dag, að sumir vilja halda því þannig. Hvort það hafi verið plan sköpunar að svo yrði um eilífð, er ég ansi efins um. Svo fór þörfin greinilega að verða að land og þjóð þurfti á endurnýjun mannvera að halda, en ekki endilega alltaf, bara af því einstaklingar þaðan hittu einstakling frá öðru landi. Heldur af því að fleiri af þeim sem höfðu fæðst á landinu voru að þurfa að upplifa að búa í öðru land, umhverfi og veðri. Nú er að koma í ljós að hugarfarið og þekkingin til að skapa þá blöndu hefur ekki verið nægilega með í dæminu í hugum allra. Það eru atriðin sem þarf að sjá um fyrir innflytjendur, til að gera þeim sem koma inn með annað tungumál og annan húðlit auðveldara að verða hluti af samfélaginu. Og börn eru almennt fljót að læra annað tungumál, svo að það er svo mikilvægt að bjóða innflytjendur til þjóðarinnar með því að innleiða þau með kennslu í þjóðarmálinu, og líka hinum ýmsu siðum og venjum. Til að mýkja breytingarnar svo að þau verði ekki berskjölduð til að finnast þau óvelkomin í nýja landinu. Hver þjóð hefur sín mynstur í vissum hluta venja. Atriði sem er mikið skref fyrir flesta að stíga, eins og til dæmis tilfinningalega séð. Hér í Ástralíu var það allt fyrir hendi fyrir mörgum áratugum síðan, þegar stjórnvöld sáu þörf fyrir mun meiri mannfjölda fyrir og á þessari stóru eyju svo ríku af svo mörgu. Innflytjendur sem yfirvöld höfðu boðið til landsins frá mörgum löndum voru sett í samfélag, þar sem þeim var kennt allt um samfélagið. Og kennsla í ensku var auðvitað mikilvægur hluti af því ferli. Svo þegar því tímabili var lokið, þá myndu flestir hafa upplifað sig eiga heima hér. Árið 1987 þegar ég flutti hingað til Adelaide í Suður Ástralíu, voru frí ensku námskeið handa innflytjendum. Svo að ég ákvað að upplifa það, þó að ég hafi verið sæmilega góð í málinu. Upplifunin var meiriháttar hljóð-veruleika- opnun við að vera með einstaklingum meira en tuttugu þjóðerna á þessu námskeiði. Kennarinn var snillingur hvað heyrn varðaði frá öllum tónum hinna ólíku grunna tungumála sem einstaklingarnir komu frá. Hún heyrði alla rétt í fyrsta skipti sem þau sögðu eitthvað á ensku frá hljóðum eigin upprunalegs tungumáls. Þegar á hinn veginn margir einstaklingar í kaffihúsum spurðu mig hvort ég vildi mjólk út í það, þegar ég var að panta Capuccino. Héldu að ég væri að panta te. Viðleitnin til að skapa sum hljóð í orðum annars tungumáls getur verið snúið af því að heilabúið og tungan hafa ekki lag á að láta það hljóma rétt. Svo hljóma ekki allir stafir eins í öðrum málum og þau sem einstaklingar þjóðar þess máls lifa við. Sem smá dæmi um það, þá er til dæmis að stafurinn I er sagður hér, eins og Æ á Íslensku, og´stafurinn sem hljómar H-á, á Íslensku, hljómar sem eigh hér í Ástralíu. Svo er það enn snúnara þegar nöfn og orð hafa marga samhljóða næst hvert öðru á hátt sem gerist ekki á þessu máli, þá kann heilabúið í mér og tungan ekki að skapa þau hljóð rétt. Þróun frá einmenningar samfélags til fjölmenningar samfélags kallar á fyrirhyggju Það sem Snorri Másson sagði um þá staðreynd: Að skóla kerfið væri ekki sett upp fyrir áskoranir innflytjenda til samfélagsins, er greinilega satt á þessu stigi. Af því að um aldir hafði þess ekki þurft. Sá sannleikur er þá áminning um, að það sem þurfi fyrir innflytjendur sé ekki að gerast. Mikilvæg atriði sem þarf að veita þegar tekið er á móti einstaklingum frá öðrum löndum og tungumálum. Og þeim veitt að fá ríkisborgararétt sem meðteknir einstaklingar þjóðarinnar. Þá þarf að skipuleggja kerfi fyrir þá einstaklinga, börn sem fullorðna um tíma til að þau sem vilja verða þegnar landsins og læra það sem þau þurfi til að læra málið og allskonar aðra hluti og atriði. Auðvitað er Ísland mun minna land en Ástralía, sem getur ekki tekið inn þann fjölda sem hin Áströlsku yfirvöld tóku inn eftir síðustu heimstyrjöld. Hópum frá mörgum löndum sem komu með skipum í stórum hópum eftir það stríð. Það þýðir samt ekki, að það sé ekki þörf á að setja upp gott aðlögunar kerfi varðandi það á Íslandi fyrir þá einstaklinga til að læra málið og aðrar venjur, viðhorf, takta og slíkt sem einkenni þjóðina. Ég kom upp með orðið, húðlitarfóbía. Neikvæð viðbrögð við mismunandi húðlitum eru líka atriði sem tími er kominn á í þessu flæði á milli heimshorna að allir hætti að mislíka að sjá í landinu og læri að sjá þau ríku litbrigði sem eðlilegan hlut. Slíkt gerðist frá fyrri tímum fordóma, sem var áður en skilningurinn varð að mannverur jarðar eru allar mannverur, og margar þeirra eru frá hinum ýmsu löndum þar sem dekkri húðlitur var veittur af sköpun vegna stöðu og magns sólar á þeim hluta jarðar. Mannverur jarðar eru auðvitað blanda af ýmsu í mannlegu eðli og meiri hluti mannvera eru sem betur fer góðar manneskjur. Við, þessar mannverur sem höfum fæðst með hvítu húðina, erum ekki neitt meiri englar en aðrir sem hafa fæðst með annan lit í húð líkama síns, atriði sem enginn ræður við fæðingu hvað verði. Ku Klux Klan var sá hópur sem gerði sitt til að heilaþvo mannkyn gegn öðrum húðlit en hvítum. Svo er grátbroslegt að í marga áratugi hafa þeir einstaklingar heims sem eru með hvítu húðina farið til sólarlanda til að fá brúnku, eða þau kaupa krem til að fá brúna litinn. Sem segir að þau vilji þann lit. Læknar og hjúkrunarlið á góðgerðarskipunum eru yndislegt dæmi um það og ástin sem þau veita þeim sjúklingum sem ná að fá afgreiðslu með sín einkenni sem engir í vestrænum löndum sjá, fá ást eins og þau séu nákomnir ástvinir. Það eru einstaklingar af öllum húðlitum frá ótal löndum jarðar sem hafa þá þrá og þörf til að verða sjálfboðaliðar á þessum skipum til að alla vega minnka erfið veikindi fólks í löndum Afríku eitthvað. Höfundur er búsett í Ástralíu.
Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman Skoðun
Skoðun Ætlum við að fækka bílum eða bara ökumönnum með sjálfkeyrandi bílum? Kristín Hrefna Halldórsdóttir skrifar
Skoðun „The Concert of Three“. Samráð stórveldanna þriggja – ný leið til heimsfriðar? Aðalsteinn Júlíus Magnússon skrifar
Skoðun Mikilvægt er að draga lærdóm af smáíbúðamálinu i Hafnarfirði Árni Rúnar Þorvaldsson skrifar
Skoðun Hvernig getum við dregið úr einmanaleika mæðra í fæðingarorlofi? Sigrún Þóra Sveinsdóttir skrifar
Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman Skoðun