Hvað ertu hræddur við, Jón Pétur Zimsen? Óðinn Freyr Baldursson skrifar 1. júní 2026 09:32 Þegar rök eru á þrotum þá grípur maður í þvælu. Þetta er augljóst í grein Jóns Péturs Zimsen þar sem hann hálfpartinn svarar grein minni um evrópskan her. Eitt verð ég þó að hrósa honum fyrir, titillinn “Hermenn Viðreisnar" er bæði fyndinn og sniðugur. Byrjum á því að gera upp mistök mín. Í minni grein kallaði ég Andrius Kubilius “þingmann" en ekki varnarmálastjóra. Mín mistök og ég biðst velvirðingar á þeim. En eftir situr fremur innihaldslaus grein frá háttvirtum þingmann, sem í raun og veru sannar mitt mál frekar en hans. Jón Pétur eyðir stórum hluta greinar sinnar í að telja upp forystumenn sem hafa lýst yfir stuðningi við evrópskan her: von der Leyen, Juncker, Merkel, Macron, Sánchez, Strack Zimmermann, Verhofstadt. Hér liggur samt vandinn, það var aldrei deiluefnið. Ég sagði sjálfur að hugmyndin eigi sér áhrifamikla talsmenn en að hún sé ekki samþykkt stefna sambandsins. Það er einmitt aðgreiningin sem öll grein mín snerist um. Háttvirtur þingmaður hefur því eytt heilli grein í að lengja lista yfir stuðningsmenn hugmyndar. Hann hefur samt ekki fært fram eina einustu samþykkt, eina einustu bindandi ákvörðun né einn einasta sáttmála sem segir að ESB her sé á dagskrá. Það er einföld ástæða fyrir því: það er ekki til nein samþykkt, ákvörðun né sáttmáli. Listi yfir fólk sem vill eitthvað er ekki það sama og ákvörðun um að gera það. Þennan greinarmun þekkjum við vel úr íslenskum stjórnmálum. Sterkasta dæmið um þetta er reyndar að finna í hans eigin grein. Jón Pétur bendir á að ESB hafi þegar viðbragðssveitir undir eigin fána, eins og það sé sönnun þess að sambandsher sé í smíðum. En þessar sveitir hafa verið til frá árinu 2007. Á þeim tæpu tuttugu árum, nánast alla mína ævi, hafa þær aldrei, ekki einu sinni, verið sendar í hernaðaraðgerð. Þrátt fyrir að aðstæður hafi ítrekað kallað eftir hraðri evrópskri viðbragðsaðgerð: Kongó 2006 & 2008, Chad 2007 og í Líbýu 2011, náðist ekki samstaða aðildarríkja, eða þau völdu að setja saman aðrar sérsmíðaðar herdeildir frekar en að nota sveitirnar sem byggðar voru upp einmitt í þessum tilgangi. Þetta er ekki sönnun þess að sambandsher sé á leiðinni, heldur fyrir nákvæmlega þeirri reglu sem ég lýsti: fullveldi ríkjanna stöðvar þetta í reynd, sama hversu mikið einstakir forystumenn vilja annað. Eftir stendur svo það sem Jón Pétur hefur enn ekki svarað. Ég benti á að hann reiðir sig á varnartryggingu Bandaríkjanna sem hann viðurkennir sjálfur í sömu grein að sé að breytast. Hann svarar því til að lega Íslands geri stöðu okkar aðra en annarra Evrópuríkja. Það má vel vera þegar kemur að hernaðarlegum vörnum. En það var aldrei kjarni minn. Kjarni minn var efnahagslegt öryggi og um það þegir hann enn. Í heimi þar sem tollar og viðskiptaþvinganir eru orðin eitt beittasta þvingunartæki samtímans snýst öryggi smáþjóðar ekki bara um hermenn og herskip. Það snýst líka um hvort hægt sé að loka á markaði hennar á einni nóttu. Hér eru svo staðreyndirnar, ekki einungis mín skoðun heldur niðurstöður nýrrar skýrslu sem fjármála- og efnahagsráðuneytið lét gera fyrir komandi þjóðaratkvæðagreiðslu. Skýrslan sýnir svart á hvítu hve berskjaldað íslenska hagkerfið er gagnvart erlendum áföllum: 77% af vöruútflutningi okkar fer til EES ríkja, fjármagnsflæði Íslands hefur síðasta aldarfjórðung verið þrisvar til fjórum sinnum sveiflukenndara en hjá öðrum samanburðarríkjum, og við þurfum að liggja með gjaldeyrisforða upp á 20% af landsframleiðslu, um 10 prósentustigum hærra en evrusvæðisríki að meðaltali. Þetta er verðið sem 400 þúsund manna ríki greiðir fyrir að standa eitt utan stærstu efnahagsblokkar álfunnar. Hér er svarið við spurningu Jóns Péturs, “hverju ætti ESB að bæta við varnir?" - fullur aðgangur að 450 milljóna manna innri markaði, samningsstyrkur sem örríki getur ekki skapað eitt og sér, og vörn gegn því að lenda á milli stórvelda í tollastríði. Það er spurningin sem skiptir Ísland máli, og ég bíð enn eftir svari háttvirts þingmanns við henni. Því spyr ég þingmanninn: hvað er það sem þú ert svona hræddur við í samningaviðræðunum? Íslendingar eiga betra skilið frá forsvarsmönnum okkar á Alþingi, tölum út frá staðreyndum, ekki reyna búa til ótta til að fá þitt á framfæri. Höfundur er formaður Ungra Evrópusinna. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Mest lesið Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir Skoðun Mamma ég lofa Lára G. Sigurðardóttir Skoðun Þetta hjólar sig ekki sjálft Birgir Birgisson Skoðun Vefsíðan er dauð! Lengi lifi amma dreki! Geir Sigurður Jónsson Skoðun Hvað er svona sérstakt við börn fædd í apríl? Nanna Kristín Tryggvadóttir Skoðun Öflugasta endurhæfingarstofnun Íslands verður að fá slagkraft á ný Halldór Víglundsson Skoðun Spjall við Guð Atli Sævar Guðmundsson Skoðun Dauðalæsi: Þegar samtalið skiptir mestu máli Ingrid Kuhlman Skoðun Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman Skoðun Lögfræði er engin eðlisfræði – fullveldi er ekki þyngdarkraftur Bergur Hauksson Skoðun Skoðun Skoðun Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman skrifar Skoðun Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir skrifar Skoðun Lögfræði er engin eðlisfræði – fullveldi er ekki þyngdarkraftur Bergur Hauksson skrifar Skoðun Mamma ég lofa Lára G. Sigurðardóttir skrifar Skoðun Þetta hjólar sig ekki sjálft Birgir Birgisson skrifar Skoðun Vefsíðan er dauð! Lengi lifi amma dreki! Geir Sigurður Jónsson skrifar Skoðun Öflugasta endurhæfingarstofnun Íslands verður að fá slagkraft á ný Halldór Víglundsson skrifar Skoðun Spjall við Guð Atli Sævar Guðmundsson skrifar Skoðun Hvað er svona sérstakt við börn fædd í apríl? Nanna Kristín Tryggvadóttir skrifar Skoðun Dauðalæsi: Þegar samtalið skiptir mestu máli Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun Þegar samþykki virðist verða að ábyrgð brotaþola Herdís Ósk Sveinbjörnsdóttir. skrifar Skoðun ÁTVR, Ölgerðin og breyttir tímar Jón Páll Haraldsson skrifar Skoðun Gilda engin lög um óvígða sambúð? Eva Hauksdóttir skrifar Skoðun Ríkisstjórnin sker niður þjónustu við börn Lilja Dögg Alfreðsdóttir skrifar Skoðun Vill fólk að allir leikir skipti máli? Jón Fannar Árnason skrifar Skoðun Bannað að gagnrýna konur – það er kvenfyrirlitning Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Mannleg reisn á ekki að vera munaður – um aðstæður fólks sem leitar eftir mataraðstoð Sunna Lind Adessa skrifar Skoðun Styðjum Kúbu, verjum byltinguna, Bandaríkin burt með krumlurnar! Gylfi Páll Hersir skrifar Skoðun Þjóðaröryggi, fæðuöryggi og almannahagsmunir Ingibjörg Davíðsdóttir skrifar Skoðun Hvers vegna starfa 632 starfsmenn ríkisins við að selja áfengi fyrir Ölgerðina? Lúðvík Bergvinsson skrifar Skoðun Darwin og samkynhneigðin Ásgeir M Rudolfsson skrifar Skoðun Upprætum fátækt á Íslandi! Anna Margrét Bjarnadóttir,Steinunn Þóra Árnadóttir skrifar Skoðun Uppnám í Uppsveitum Sigurður Ingi Jóhannsson skrifar Skoðun Bætur fyrir lögregluaðgerðir lítið kynntar Bjarni Þór Sigurbjörnsson skrifar Skoðun Verjum það sem við höfum – byggjum upp það sem þarf Guðmundur Haukur Jakobsson skrifar Skoðun EES-samningurinn: Tími til kominn að endurmeta stöðu Íslands? Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Þroskahjálp 50 ára: Yfirfærslan 2011 – horft yfir veginn Gerður Aagot Árnadóttir skrifar Skoðun Gervigreind skýrsla gervigreindrar ríkisstjórnar Kristján Logason skrifar Skoðun Gráðugir hótelgestir sem borða rafmagn Björg Eva Erlendsdóttir skrifar Skoðun Skattahækkanir sem beinast gegn Suðurlandi Ásta Stefánsdóttir skrifar Sjá meira
Þegar rök eru á þrotum þá grípur maður í þvælu. Þetta er augljóst í grein Jóns Péturs Zimsen þar sem hann hálfpartinn svarar grein minni um evrópskan her. Eitt verð ég þó að hrósa honum fyrir, titillinn “Hermenn Viðreisnar" er bæði fyndinn og sniðugur. Byrjum á því að gera upp mistök mín. Í minni grein kallaði ég Andrius Kubilius “þingmann" en ekki varnarmálastjóra. Mín mistök og ég biðst velvirðingar á þeim. En eftir situr fremur innihaldslaus grein frá háttvirtum þingmann, sem í raun og veru sannar mitt mál frekar en hans. Jón Pétur eyðir stórum hluta greinar sinnar í að telja upp forystumenn sem hafa lýst yfir stuðningi við evrópskan her: von der Leyen, Juncker, Merkel, Macron, Sánchez, Strack Zimmermann, Verhofstadt. Hér liggur samt vandinn, það var aldrei deiluefnið. Ég sagði sjálfur að hugmyndin eigi sér áhrifamikla talsmenn en að hún sé ekki samþykkt stefna sambandsins. Það er einmitt aðgreiningin sem öll grein mín snerist um. Háttvirtur þingmaður hefur því eytt heilli grein í að lengja lista yfir stuðningsmenn hugmyndar. Hann hefur samt ekki fært fram eina einustu samþykkt, eina einustu bindandi ákvörðun né einn einasta sáttmála sem segir að ESB her sé á dagskrá. Það er einföld ástæða fyrir því: það er ekki til nein samþykkt, ákvörðun né sáttmáli. Listi yfir fólk sem vill eitthvað er ekki það sama og ákvörðun um að gera það. Þennan greinarmun þekkjum við vel úr íslenskum stjórnmálum. Sterkasta dæmið um þetta er reyndar að finna í hans eigin grein. Jón Pétur bendir á að ESB hafi þegar viðbragðssveitir undir eigin fána, eins og það sé sönnun þess að sambandsher sé í smíðum. En þessar sveitir hafa verið til frá árinu 2007. Á þeim tæpu tuttugu árum, nánast alla mína ævi, hafa þær aldrei, ekki einu sinni, verið sendar í hernaðaraðgerð. Þrátt fyrir að aðstæður hafi ítrekað kallað eftir hraðri evrópskri viðbragðsaðgerð: Kongó 2006 & 2008, Chad 2007 og í Líbýu 2011, náðist ekki samstaða aðildarríkja, eða þau völdu að setja saman aðrar sérsmíðaðar herdeildir frekar en að nota sveitirnar sem byggðar voru upp einmitt í þessum tilgangi. Þetta er ekki sönnun þess að sambandsher sé á leiðinni, heldur fyrir nákvæmlega þeirri reglu sem ég lýsti: fullveldi ríkjanna stöðvar þetta í reynd, sama hversu mikið einstakir forystumenn vilja annað. Eftir stendur svo það sem Jón Pétur hefur enn ekki svarað. Ég benti á að hann reiðir sig á varnartryggingu Bandaríkjanna sem hann viðurkennir sjálfur í sömu grein að sé að breytast. Hann svarar því til að lega Íslands geri stöðu okkar aðra en annarra Evrópuríkja. Það má vel vera þegar kemur að hernaðarlegum vörnum. En það var aldrei kjarni minn. Kjarni minn var efnahagslegt öryggi og um það þegir hann enn. Í heimi þar sem tollar og viðskiptaþvinganir eru orðin eitt beittasta þvingunartæki samtímans snýst öryggi smáþjóðar ekki bara um hermenn og herskip. Það snýst líka um hvort hægt sé að loka á markaði hennar á einni nóttu. Hér eru svo staðreyndirnar, ekki einungis mín skoðun heldur niðurstöður nýrrar skýrslu sem fjármála- og efnahagsráðuneytið lét gera fyrir komandi þjóðaratkvæðagreiðslu. Skýrslan sýnir svart á hvítu hve berskjaldað íslenska hagkerfið er gagnvart erlendum áföllum: 77% af vöruútflutningi okkar fer til EES ríkja, fjármagnsflæði Íslands hefur síðasta aldarfjórðung verið þrisvar til fjórum sinnum sveiflukenndara en hjá öðrum samanburðarríkjum, og við þurfum að liggja með gjaldeyrisforða upp á 20% af landsframleiðslu, um 10 prósentustigum hærra en evrusvæðisríki að meðaltali. Þetta er verðið sem 400 þúsund manna ríki greiðir fyrir að standa eitt utan stærstu efnahagsblokkar álfunnar. Hér er svarið við spurningu Jóns Péturs, “hverju ætti ESB að bæta við varnir?" - fullur aðgangur að 450 milljóna manna innri markaði, samningsstyrkur sem örríki getur ekki skapað eitt og sér, og vörn gegn því að lenda á milli stórvelda í tollastríði. Það er spurningin sem skiptir Ísland máli, og ég bíð enn eftir svari háttvirts þingmanns við henni. Því spyr ég þingmanninn: hvað er það sem þú ert svona hræddur við í samningaviðræðunum? Íslendingar eiga betra skilið frá forsvarsmönnum okkar á Alþingi, tölum út frá staðreyndum, ekki reyna búa til ótta til að fá þitt á framfæri. Höfundur er formaður Ungra Evrópusinna.
Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir Skoðun
Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman Skoðun
Skoðun Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman skrifar
Skoðun Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir skrifar
Skoðun Öflugasta endurhæfingarstofnun Íslands verður að fá slagkraft á ný Halldór Víglundsson skrifar
Skoðun Mannleg reisn á ekki að vera munaður – um aðstæður fólks sem leitar eftir mataraðstoð Sunna Lind Adessa skrifar
Skoðun Hvers vegna starfa 632 starfsmenn ríkisins við að selja áfengi fyrir Ölgerðina? Lúðvík Bergvinsson skrifar
Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir Skoðun
Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman Skoðun