Kári beislaður við Vaðöldu

Framkvæmdir eru nú hafnar við vindorkuver Landsvirkjunar á Vaðöldu. Þetta er stórframkvæmd í orkuöflun með umtalsverð áhrif. Framleiðslugeta vindorku er meira á veturna en á sumrin sem er einmitt öfugt við vatnsaflsvirkjanir. Kerfislega vinna því vatn og vindur vel saman. Á Vaðöldu er verið að reisa 28 vindmyllur sem er ætlað að framleiða raforku, en hvað þýðir það nákvæmlega?

Raforka

Raforka er nefnilega ekki áþreifanleg og erfitt að upplifa hana beint án þess hreinlega að snerta rafmagnsgirðingu sem ekki er hægt að mæla með. Raforka er svolítið vanmetin sem vara enda streymir hún bara til okkar í gegnum flókið net raflagna og er tiltölulega ódýr, allavega miðað við mikilvægi hennar. Raforka er mögnuð vara sem knýr nánast allt í okkar daglega lífi. Internet, tölvur, sjónvörp, ljós, farsímar, kælar, frystar, eldavélar, dælur, eftirlitskerfi, rafhjól og rafbílar, allt eru þetta einskis nýtir hlutir ef raforkuna skortir. Flest okkar myndu setja raforku á lista yfir þær vörur sem við gætum síst verið án og í nútímasamfélagi væri líklega fátt sem myndi toppa hana í mikilvægi fyrir utan matvöru. Samt sem áður er raforkukostnaður hverfandi hluti af heildarútgjöldum heimila. Samkvæmt rannsókn Hagstofunnar á útgjöldum heimilanna er hluti raforku að jafnaði innan við 3% af heildarútgjöldum heimila. Líklega myndu fáir gefa mikilvægi raforku á heimilum jafnlága einkunn og sem nemur hlutfalli hennar af heildarútgjöldum.

Stærðir

Eins og fram hefur komið er Vaðölduver 120 MW að stærð, en hvað þýðir þetta á mannamáli? Áætluð framleiðslugeta Vaðölduvers er 440 GWst eða 440 milljónir kWst. Þetta eru talsvert margar kWst, en hvað er hægt að gera við þessi verðmæti? Samkvæmt raforkuspá nota meðalheimili um 4.100 kWst á ári. Árleg framleiðslugeta Vaðölduvers samsvarar því raforkunotkun um 107 þúsund meðalheimila. Meðalrafbíll notar um þrjú þúsund kWst á ári. Árleg framleiðslugeta Vaðölduvers samsvarar því raforkunotkun um 145 þúsund rafbíla. Hafa ber í huga að þetta er umfang framleiðslunnar á ári og dugar ekki til að anna breytilegri aflþörf allra heimila eða rafbílana á hverjum tíma fyrir sig. Þessu má líkja við kleinuverksmiðju sem framleiðir gríðarlegt magn af kleinum á ári en getur ekki annað eftirspurn þegar þrjú þúsund fermingarveislur lenda á sömu helgi.

Olía

Gróflega notar meðal fólksbíll um þúsund lítra af eldsneyti á ári. Ef Vaðölduver væri olíulind, sem nýtt væri til að knýja fólksbíla, væri framleiðsla lindarinnar 145 milljónir lítra á ári eða um 400 þúsund lítrar á dag sem samsvarar um 2.500 olíutunnum á dag. Ef olíutunnurnar sem þessi ímyndaða olíulind myndi framleiða á hverju ári væru lagðar niður í röð eftir þjóðveginum þá myndu tunnurnar ná frá Reykjavík til Húsavíkur og aftur til baka. Þetta er áþreifanleg birtingarmynd á verðmætum en sorglegt að þurfa að breyta þessum tölum í jarðefnaeldsneyti til ná fram myndrænum magntölum. Losun gróðurhúsalofttegunda frá þessari ímynduðu olíu væri rúmlega 350 þúsund tonn CO2 en losun frá raforkuframleiðslunni er auðvitað lítil sem engin.

Höfundur er sviðsstjóri sviðs orkuskipta og hringrásarhagkerfis hjá Umhverfis- og orkustofnun.