Bestu hlut­verk Sams Neill: And­kristur, forn­leifa­fræðingur og menn á barmi sturlunar

Nigel John Dermot Neill fæddist 14. september 1947 á Norður-Írlandi, sonur enskrar móður og nýsjálensks föður, en fjölskyldan flutti til Cristchurch á Nýja-Sjálandi þegar hann var sjö ára gamall. Ári síðar flutti fjölskyldan í Macandrew-flóa og í grunnskólanum þar byrjaði Nigel að kalla sig Sam því honum þótti Nigel-nafnið of kraftlítið. 

Sam lærði heimspeki í háskóla, kynntist þar leiklist og fór að vinna sem leikari eftir útskrift. Fyrsta myndin sem hann lék í var sjónvarpsmyndin The City of No (1971) en hann sló fyrst í gegn í nýsjálensku myndinni Sleeping Dogs (1977) sem fór út fyrir landsteinana. Fljótlega eftir það fór Neill að leika í áströlskum myndum og síðan tók Hollywood við.

Hér að neðan má sjá tíu bestu hlutverk Sam Neill:

The Omen: The Final Conflict (1981)

Neill vakti fyrst athygli á heimsvísu þegar hann lék andkristinn Damien Thorn í þriðju kvikmyndinni í Omen-hrollvekjubálknum, The Omen: The Final Conflict (1981).

Kvikmyndin segir frá fullorðnum Damien sem hefur gengist við djöfullegum uppruna sínum og reynir allt hvað hann getur til að koma í veg fyrir endurkomu Krists til jarðarinnar. Brjálæðislegt blikið í augum Neill og hans breiða bros passaði hinum sataníska Damien fullkomlega.

Possession (1981)

Sama ár og Sam Neill sló í gegn sem Damien Thorn lék hann í sálfræðihrollvekjunni Possession eftir pólska leikstjórann Andrzej Żuławski en hún hefur á síðustu áratugum fest sig í sessi sem algjör költklassík.

Possession fjallar um njósnarann Mark (Neill) sem snýr aftur heim til Vestur-Berlínar og kemst að því að eiginkona hans, Anna (Isabelle Adjani), vill skilnað. Fréttirnar leggjast þungt á Mark sem fer að fylgjast með ferðum eiginkonunnar og uppgötvar fljótlega að það er eitthvað verulega undarlegt.

Kvikmyndin er einna þekktust fyrir brjálæðislegan leik Adjani, þá sérstaklega í senu sem gerist á göngum neðanjarðarlestarstöðvar, en Neill gefur henni ekkert eftir sem ofsafenginn og niðurbrotinn njósnarinn. Eftir að myndin kom út var Neill nálægt því að taka við af Roger Moore sem James Bond en Timothy Dalton varð á endanum fyrir valinu.

Evil Angels (1988)

Ein frægustu réttarhöld í sögu Ástralíu tengdust hjónunum Lindy og Michael Chamberlain sem voru sökuð um að hafa myrt níu vikna gamla dóttur sína, Azariu, sem hvar meðan þau voru í tjaldútilegu í Ayers Rock árið 1980. Lindy hélt því fram að hún hefði séð dingóhund yfirgefa tjaldið þar sem Azaria var sofandi.

Leikstjórinn Fred Schepisi leikstýrði kvikmyndinni Evil Angels (eða A Cry in the Dark í Eyjaálfu) um réttarhöldin þar sem áhorfendur fylgjast með Lindy (Meryl Streep) og Michael (Neill) reyna að sýna fram á sakleysi sitt í málinu. Hin fræga lína „A dingo ate my baby“ er rakin til myndarinnar. 

Lindy hlaut lífstíðardóm fyrir hlut sinn í hvarfi Azariu en Michael aðeins átján mánaða dóm. Þau voru síðan bæði hreinsuð af allri ábyrð aðeins nokkrum vikum áður en myndin kom í bíó. Streep var tilnefnd til Óskarsverðlauna fyrir leik sinn sem Lindy en Neill var ekki síðri sem presturinn Michael sem byrjar að glata trú sinni meðan málið gengur yfir.

Dead Calm (1989)

Neill var ansi öflugur á níunda áratugnum og endaði hann með sálfræðitryllinum Dead Calm í leikstjórn Phillip Noyce.

Dead Calm byggir á samnefndri skáldsögu eftir Charles Williams og segir frá sjóforingjanum John (Neill) og eiginkonu hans, Rae Ingram (Nicole Kidman), sem eru að jafna sig á sonarmissi og fara á snekkju út á Kyrrahafið. 

Á siglingunni rekast þau á Hughie Warriner (Billy Zane) sem kemur siglandi til þeirra á lítilli kænu eftir að hafa yfirgefið sökkvandi skip sitt. Ókunnugi maðurinn reynist svo vera úlfur í sauðagæru. Við tekur hrollvekjandi atburðarás.

The Piano (1993)

Neill átti öflugan níunda áratug en lék þó í stærstu myndum sínum á þeim tíunda. Meðal þeirra var sögulegi rómansinn The Piano í leikstjórn Jane Campion sem naut gríðarlegra vinsælda þegar hann kom út, hlaut Gullpálmann árið 1993 og þrenn Óskarsverðlaun árið 1994.

Kvikmyndin gerist á nítjándu öld og segir frá mállausa Skotanum Ödu McGrath (Holly Hunter) sem er send til Nýja-Sjálands með dóttur sinni og píanói til að giftast bóndanum Alisdair Stewart (Neill) en verður fljótt ástfangin af vinnumanninum George (Harvey Keitel).

Karakter Neill er framan af nokkuð hófstilltur og sanngjarn en umbreytist í lokakafla myndarinnar þegar hann kemst að því að eiginkonan eigi í ástarsambandi við annan mann.

Jurassic Park (1993)

Þó Neill hafi leikið fjölmarga frábæra karaktera er hans langþekktasta hlutverk án efa fornleifafræðingurinn Dr. Alan Grant í Júragarðinum eftir Steven Spielberg.

Raunsæismaðurinn Grant er í byrjun myndar hæðinn nöldurseggur sem þolir ekki börn en þarf síðan að taka á honum stóra sínum þegar allt fer í skrúfuna í garðinum. Neill sýndi í myndinni að hann hefði vel getað leikið Bond og sneri svo aftur sem Grant í Jurassic Park III (2001) og Jurassic World: Dominion (2022).

In the Mouth of Madness (1994)

Ær og kýr Neill voru að leika menn á barmi sturlunar og hann gerði það sjaldan jafnvel og í Lovecraftísku hrollvekjunni In the Mouth of Madness eftir John Carpenter.

Neill leikur í myndinni tryggingaeftirlitsmanninn John Trent sem er sannfærður um að allsherjarmóðursýki vegna nýútkominnar hryllingsskáldsögu sé bara markaðsbragð. Trent fer að rannsaka málið í bænum Hobb's End þar sem söguþráður hrollvekjunnar virðist vera að taka á sig mynd.

Neill sýnir allan tilfinningaskalann í myndinni, allt frá því að vera yfirvegaður yfir í að vera gjörsamlega snældubilaður.

Event Horizon (1997)

Framleiðsla vísindahrollvekjunnar Event Horizon í leikstjórn Paul Anderson einkenndist af mikilli stúdíóíhlutun og ýmsum öðrum vandræðum. Þegar myndin kom loksins út var myndin algjört flopp í bíóhúsum. Hún naut hins vegar mikilla vinsælda á vídjóleigum og hefur síðan fest sig í sessi sem költklassík.

Event Horizon fjallar um könnunarleiðangur geimáhafnar sem á að rannsaka geimskip sem hafði horfið sjö árum fyrr en birtist skyndilega á ný. Neill leikur skipahönnuðinn Dr. William Weir sem byrjar myndina sem algjör nörd en umbreytist í klikkaðan vísindamann eftir því sem á líður. 

„Þangað sem við erum að fara þurfum við ekki augu til að sjá,“ segir Weir í lykilsenu undir lok myndarinnar.

Peaky Blinders (2013-14)

Neill lék í meira en níutíu kvikmyndum á rúmlega fimmtíu ára leikferli sínum en einnig í fjölda sjónvarpsþátta. 

Efstir á blaði þar eru glæpaþættirnir Peaky Blinders sem segja frá ævintýrum Peaky Blinders-gengisins í Birmingham í kjölfar Fyrri heimsstyrjaldarinnar en forystusauður þess er hinn ósvífni og sjarmerandi Tommy Shelby (Cillian Murphy). 

Serían gekk í sex seríur og endaði með kvikmyndinni Peaky Blinders: The Immortal Man en í fyrstu tveimur seríunum fer Sam Neill með hlutverk lögreglustjórans Maj Campbell sem er helsti andstæðingur Shelby og félaga. Kemistría Murphy og Neill var sérlega góð og lögreglustjórinn verðugur andstæðingur glæpónanna.

Hunt for the Wilderpeople (2016)

Neill lék allt fram til dauðadags og eru síðustu myndir hans enn óútkomnar. Eitt besta hlutverk hans á seinni stigum ferilsins er úrilli og önugi stjúpfrændinn Hector í nýsjálensku ævintýrakómedíunni Hunt for the Wilderpeople eftir Taika Waititi.

Kvikmyndin segir frá vandræðagemsanum Ricky Baker (Julian Dennison) sem flakkar á milli fósturheimila og endar í umsjá hinnar góðhjörtuðu Bellu og hins fúla Hectors. Þegar áfall dynur á heimilinu þarf Ricky að fara til annarrar fósturfjölskyldu en ákveður frekar að flýja með Hector undan yfirvöldum  inn í óbyggðir Nýja-Sjálands.