Geðþóttaákvörðun barna- og mennta­mála­ráð­herra?

Á allra síðustu dögum hafa komið upplýsingar frá barna- og menntamálaráðuneytinu um að breyta eigi fyrirkomulagi námsmats í grunnskólum. Að 10. bekkur muni fá námsmat í tölustöfum í lokamati í vor í stað bókstafa, þrátt fyrir að ekki sé búið að breyta aðalnámskránni. Eins og áður eiga kennarar að finna út úr þessu sjálfir, þ.e. hvernig breyta og aðlaga eigi hæfnimiðað nám og bókstafaeinkunnir að útreiknuðum tölustöfum.

Þegar aðalnámskrá var breytt árið 2011 og fallið var frá námsmati í tölustöfum og því breytt í bókstafi var nákvæmlega sama uppi á teningnum. Breytingar voru boðaðar og skólarnir áttu að finna lausnirnar sjálfir, engin innleiðing, ekkert stuðningsefni og ekkert fjármagn fylgdi breytingunum.

Skólastjórnendur, kennarar og annað skólafólk skipuleggur og undirbýr nú skólastarf komandi vetrar. Skólastarfið og kennslan eru skipulögð eftir ramma og reglum aðalnámskrár grunnskóla líkt og lög gera ráð fyrir. Unnið er markvisst að fjölbreyttri færni sem markast meðal annars af fjölmörgum hæfniviðmiðum námskrárinnar og kennarar leggja mikla áherslu á að gera það faglega og vel.

Skólaárið fer því af stað án þess að búið sé að breyta aðalnámskrá en með þeim skilaboðum að henni verði breytt í vetur og námsmat 10. bekkjar verði með öðrum hætti í vor. Undirbúningsvinna með kennurum er engin. Samráð við kennara er ekkert. Þessi vinnubrögð eru með hreinum ólíkindum og sýna fagmennsku kennara algjöra vanvirðingu. Áætlað er að breyta aðalnámskránni í vetur og innleiða hana svo á einhvern hátt samhliða kennslunni. Að sjálfsögðu spyrja kennarar að því af hverju aðalnámskrá sé ekki breytt fyrst og að því loknu fari fram innleiðing og fræðsla til handa kennurum og fjármagn sé sett í breytingarnar. Að því loknu sé svo farið af stað í framkvæmd breytinganna. Kennarar spyrja einnig hvaða faglegu rök kalli á þessar breytingar. Svarið sem fæst er að þetta sé ákvörðun ráðherra. Punktur.

Í ljósi þess að umræða um námsmat hefur að undanförnu snúið að misjöfnum skilningi á því hvað A og B þýði milli skóla er heppilegt að hafa í huga að breytingar eru sífellt boðaðar án samráðs, innleiðingar, fræðslu og fjármagns. Það gerir það að verkum að fagfólk í hverjum skóla þarf að finna leiðir til að aðlaga breytingarnar að skólastarfinu. Ómældur tími og vinna kennara fer í að finna lausnir. 44 fjölbreyttir grunnskólar eru starfandi í Reykjavík og það gefur auga leið að lausnirnar verða fjölbreyttar fylgi þeim ekki leiðbeiningar og undirbúningur.

Kennarar setja sig ekki upp á móti breytingum á formi einkunnagjafa en gera kröfur um að innleiðing, fræðsla og fjármagn fylgi breytingum og að samráð sé haft við fagfólkið. Kennarar vilja stuðla að öflugu skólakerfi með skólaþróun og menntaumbótum. Skólastarf er í stöðugri þróun og sá þáttur gerir kennarastarfið virkilega áhugavert og skemmtilegt.

Það er brýnt að stjórnvöld sjái mikilvægi þess að einbeita sér að þáttum sem raunverulega skipta máli, líkt og að stórefla námsefnisútgáfu. Forgangsröðun og faglegur undirbúningur breytinga skiptir miklu máli. Eins að breytingar séu vel ígrundaðar og gerðar á faglegum grunni.

Höfundur er formaður Kennarafélags Reykjavíkur.