Við munum ekki hafa neitt neitunar­vald

Til stóð fyrr í sumar að taka fyrir tillögu ríkisstjórnar Evrópusambandsins (framkvæmdastjórnarinnar) um að ný ríki hefðu ekki neitunarvald innan sambandsins í nokkur ár eftir inngöngu í það. Því var hins vegar frestað fram í september til þess að forðast að „ágreiningur“ yrði um málið í aðdraganda þjóðaratkvæðisins hér á landi samkvæmt fréttavefnum Euractiv sem þykir jákvæður í garð Evrópusambandsins. Ástæðan er ljóslega sú að búizt er við samþykkt tillögunnar.

Tilgangurinn með tillögunni er að draga úr áhyggjum ríkja Evrópusambandsins af því að ný ríki muni beita neitunarvaldi sínu óspart líkt og Ungverjaland undir forystu Viktors Orban, fyrrverandi forsætisráðherra landsins. Það eru ríki sambandsins sem þurfa að samþykkja tillöguna til þess að hún nái fram að ganga og allar líkur á því að þau geri það enda henni ætlað sem fyrr segir að bregðast við áhyggjum í þeirra röðum og tryggja hagsmuni þeirra gagnvart nýjum ríkjum.

Teldist líklegt að tillagan yrði felld þyrfti Evrópusambandsins eðli málsins samkvæmt ekki að hafa áhyggjur af því að samþykkt hennar hefði neikvæð áhrif á niðurstöðu þjóðaratkvæðisins frá sjónarhóli þess. Hefði hún hins vegar verið samþykkt í sumar hefði það á hinn bóginn ekki aukið áhuga þjóðarinnar á því að ganga í sambandið. Enda varaði Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisraðherra við því í fréttinni að samþykkt tillögunna yrði ekki til þess að auka áhugann á því.

Hér áður var neitunarvald, eða einróma samþykki, ríkja Evrópusambandsins reglan innan þess en heyrir í dag til algerra undantekninga. Það nær engu að síður enn til mikilvægra málaflokka eins og utanríkis- og varnarmála. Það nær hins vegar ekki til að mynda til orku- og sjávarútvegsmála sem skipta okkur Íslendinga miklu. Vert er að hafa þetta í huga þegar tekin er afstaða til þess hvort stefna eigi á ný að inngöngu í Evrópusambandið í þjóðaratkvæðinu sem fram fer í dag.

Höfundur er sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur (MA í alþjóðasamskiptum) og heldur úti vefsíðunni Stjornmalin.is.