Innheimta á þjórfé í posum óheppileg nýlunda

Ekki hefur tíðkast að gefa þjórfé á Íslandi en með auknum straumi ferðamanna til landsins virðist hafa orðið breyting þar á. Mbl greindi frá þjórfjárgreiðslum á veitingastaðnum Bryggjunni brugghúsi í gær en þar hafa viðskiptavinir fengið meldingu í posa um hvort þeir vilji greiða þjórfé þegar borgað er með greiðslukorti. Þá stendur til að meldingin komi eingöngu upp fyrir erlenda ferðamenn.

Einhverjum þótti sú tilhögun til marks um að þarna væri verið að notfæra sér útlendinga sem þekkja ekki þjórfjárhefðir á Íslandi. Neytendasamtökin og Samtök ferðaþjónustunnar leggja enn fremur áherslu á að þjórfé hafi framan af ekki þekkst hér á landi en þessi nýlunda, þ.e. að meldingar komi upp í posum, geti verið óheppileg og haft mögulega mismunun eftir þjóðernum í för með sér. Þá segir starfandi ríkisskattstjóri allt þjórfé skattskylt.

Til stendur að meldingin verði aðeins fyrir erlend kort

Matarvef Mbl barst ábending frá íslenskum viðskiptavini varðandi málið en sá fékk upp valmöguleika um þjórfjárgreiðslu á posa veitingastaðarins Bryggjunnar brugghúss þegar greiða átti fyrir máltíð.

Í samtali við Mbl sagði Elvar Ingimarsson, rekstrarstjóri Bryggjunnar brughúss, að ferðamenn biðji í auknum mæli um að fá að greiða þjórfé með greiðslukortum. Posameldingunni sé því ætlað að koma til móts við þessa ferðamenn, einkum bandaríska, sem vilji „ólmir borga þjórfé með korti.“

Þá sagði Elvar enn fremur að til standi að gera breytingar á þessu þjórfjárkerfi þannig að valmöguleikinn komi aðeins upp á erlendum kortum, þar sem hann sé ekki hugsaður fyrir innlenda viðskiptavini. Þjórfénu sagði Elvar safnað í starfsmannasjóð.

Málið var mikið rætt á samfélagsmiðlinum Twitter í gær en þar lýstu notendur yfir nokkurri óánægju með tilhögunina.

Er með betri hugmynd: rukkið bara það sem kostar að borga staffinu. https://t.co/JJ8MvVB9L8

— Sverrir (@sverrirbo) August 10, 2017

Jaðrar við fjársvikum með því að láta útlendinga, sem vita ekki betur, halda að þjónusta sé ekki innifalin í verði.

— Davíð Þorláksson (@davidthorlaks) August 11, 2017

Meldingin óheppileg fyrir Íslendinga í ókunnugum aðstæðum

Stefán Hrafn Jónsson, varaformaður Neytendasamtakanna, segir málið ekki hafa komið á borð samtakanna og þá hafi hann ekki sérstaklega kynnt sér það. Við fyrstu sýn segir hann þó aðstæðurnar, þar sem téð melding kemur upp við greiðslu, hljóma óheppilega.

„Ég myndi persónulega telja, þar sem Íslendingar eru ekki vanir að borga þjórfé á Íslandi, að þegar brugðist er svona við ókunnugum aðstæðum þá getum við gert mistök. Þannig að fyrstu viðbrögð mín eru að telja að þetta væri óheppilegt,“ segir Stefán

„Ég held að neytendur vilji oftast vita fyrirfram hvað vara eða þjónusta kostar,“ bætir hann við.

Möguleg mismunun eftir þjóðernum

Skapti Örn Ólafsson, upplýsingafulltrúi Samtaka ferðaþjónustunnar, hafði heldur ekki fengið veður af málinu þegar blaðamaður Vísis náði af honum tali í dag. Hann segist þó kannast við þessa innheimtuaðferð erlendis frá, sem hann segir ekki hafa tíðkast á Íslandi

„Þetta er nýlunda að menn séu að bjóða upp á þennan valkost hér, við höfum ekki heyrt það áður,“ segir Skapti Örn.

„Varðandi umræðuna almennt um þjórfé þá er ekki hefð fyrir slíku á Íslandi. Erlendis rennur þjórfé til starfsfólks sem laun, en hér á landi greiðum við laun eftir kjarasamningum og því má segja að þjórfé sé innifalið í verðinu,“ segir Skapti Örn. „Hitt er annað mál að við höfum orðið vör við að á sumum stöðum séu smáar fjárhæðir greiddar í þar til gerða bauka sem þjórfé sem starfsmenn nýta sér til að gera sér glaðan dag.“

Skapti Örn segist ekki þekkja það nákvæmlega hvort þjórfjárhefðir séu nægilega kynntar fyrir erlendum ferðamönnum. Þá þykir honum mögulegar fyrirætlanir Bryggjunnar brugghúss geta haft ákveðna mismunun í för með sér.

„Þá veltir maður fyrir sér, Íslendingar eru líka ferðamenn í eigin landi, og er þá þarna verið að mismuna eftir þjóðerni? Grunnurinn með þjórfé er að þakka fyrir sig og þú vilt leggja eitthvað extra af mörkum til að þakka fyrir góða þjónustu, veitingar og slíkt. Ætti ekki að bjóða Íslendingum upp á það líka?“

Þjórfé ekki sérstaklega tilgreint í skattaframtali

Steinþór Haraldsson, starfandi ríkisskattstjóri, segir þjórfé ekki tilgreint sérstaklega í skattaframtali. Því er ekki vitað hversu mikið af því er talið fram til skatts, en þjórfé er vissulega skattskylt.

„Almennt séð er þjórfé skattskyldar tekjur, eins og aðrar tekjur í landinu. Þetta er þess eðlis að það er ekki hægt að taka við staðgreiðslu nema þjórfé fari í gegnum launagreiðandann en það er mjög misjafnt,“ segir Steinþór.

Hann gerir ráð fyrir að í þeim tilvikum, þar sem þjórfé er greitt með greiðslukorti í gegnum posa, fari féð í gegnum launagreiðandann og eigi þar með að teljast fram til skatts. Hann tekur þó einnig undir orð hinna og segir þjórfé almennt innifalið í verði á Íslandi og þekkir það aðallega erlendis frá.

„Sums staðar er verið að hvetja fólk til að gefa þjórfé, annars staðar er verið að letja fólk til þess sem er kannski réttari aðferðin.“