Rukkuð af borginni fyrir að efna til mótmæla við Austurvöll

„Það er rosalega alvarlegt að ég þurfi sjálf að segja þeim hver minn stjórnarskrárbundni réttur er,“ segir Dóra Björt Guðjónsdóttir, fyrrverandi formaður Ungra Pírata. Dóra fékk á dögunum senda 20.500 króna rukkun frá Reykjavíkurborg fyrir afnot af borgarlandinu þegar hún, ásamt fleirum, efndi til mótmæla á Austurvelli vegna fyrirhugaðrar sameiningar Fjölbrautaskólans við Ármúla og Tækniskólans. Mótmælin fóru fram 28. maí.

Innheimtan, sem borgin féll frá eftir athugasemdir Dóru, gengur í berhögg við stefnu borgarinnar í þessum málum. Bjarni Brynjólfsson, upplýsingastjóri Reykjavíkurborgar, segir í samtali við Fréttablaðið að um mistök hafi verið að ræða. Í viðtali við hann á mbl.is í fyrra kom fram að ekki væri greitt grunngjald fyrir afnot af borgarlandi þegar um mótmæli væri að ræða. „Á þessu máli er borg­ara­leg­ur vink­ill sem snýst um rétt fólks í lýðræðis­ríki til að mót­mæla,“ hafði mbl.is eftir Bjarna.

Hann bætti hins vegar við að það væri spurning hver ætti að greiða fyrir kostnað sem félli á borgina vegna þjónustu sem inna þyrfti af hendi í tengslum við mótmælasamkomur, svo sem vegna lokana gatna, aðgangi að rafmagni eða uppsetningu sviðs. Í samtali við Fréttablaðið segir hann að afstaða borgarinnar hafi ekki breyst heldur hafi verið um mistök að ræða, sem nú hafi verið leiðrétt. Honum er ekki kunnugt um að fleiri mótmælendur hafi fengið rukkun sem þessa vegna sambærilegra viðburða.

Í tölvuskeyti til borgarinnar, sem Dóra sendi eftir að henni barst ítrekun vegna málsins, vísaði hún til þess að það væri stjórnarskrárvarinn réttur hennar að mótmæla. Henni þætti óeðlilegt ef mótmælarétturinn væri takmarkaður með þessum hætti. Það stríddi gegn stjórnarskrá. Í 74. grein stendur: „Rétt eiga menn á að safnast saman vopnlausir.“ Þá segir í 73. grein að hver maður eigi rétt á að láta í ljós hugsanir sínar og í sömu grein að tálmanir á tjáningarfrelsi megi aldrei í lög leiða.

Á vef borgarinnar er meðal annars tekið fram að þeir sem vilja fá afnot af almenningsgörðum, svo sem Austurvelli, þurfi að sækja um afnotaleyfi. Þetta eigi líka við um útifundi og samkomur. Ekkert er þar tekið fram um mótmælafundi.

Dóra nefnir að á alþjóðavísu sé sums staðar mjög sótt að borgaralegum réttindum fólks, og nefnir Bandaríkin sem dæmi. Hún óttist að fleiri hafi fengið rukkun á borð við þá sem hún fékk og segir að slíkt háttalag væri hamlandi fyrir frelsi fólks til að mótmæla. Þá bendir hún á að þeir sem mótmæli séu oft hópar sem standi höllum fæti í samfélaginu og að 20 þúsund króna gjald geti verið hár þröskuldur.

Hún segir að í aðdraganda mótmælanna hafi hún hringt til að láta borgina vita af viðburðinum og hafi í kjölfarið verið beðin um að fylla út eyðublað. „Ég vildi gera þetta rétt svo þeir gætu passað upp á öryggi og hugað að þeim málum sem þörf krefur þegar fólk kemur saman.“ Hún bendir á að hún hafi áður staðið fyrir mótmælum en að í það skipti hafi hún ekki verið rukkuð.