Búa sig undir að hljóta þunga dóma: „Gíslataka og hefndaraðgerð í eðli sínu“

Réttarhöldin yfir tólf aðskilnaðarsinnum í Katalóníu hófust um miðjan febrúar á þessu ári en talið er að þau gætu staðið yfir í allt að mánuð. Guðmundur Arngrímsson, sem hefur fylgst grannt með gangi mála, segir að ákærðu séu farnir að gera sér grein fyrir þeim veruleika sem blasir við þeim sem í versta falli gæti verið 25 ára fangelsisvist.

Guðmundur varpaði ljósi á málið í útvarpsþættinum Bítið í morgun.

„Það eru fleiri hundruð vitni á vegum ákæruvaldsins. Þetta er náttúrulega hálfgerð gíslataka og hefndaraðgerð í eðli sínu,“ segir Guðmundur um réttarhöldin.

Í hópi hinna ákærðu eru fyrrverandi ráðherrar katalónsku heimastjórnarinnar, formenn félagasamtaka sem berjast fyrir sjálfstæði Katalóníu og fyrrverandi forseti katalónska þingsins.

Ákærurnar eru þrenns konar og snúast allar um framgöngu ákærðu í tengslum við atkvæðagreiðslu um sjálfsákvörðunarrétt Katalóníu sem fór fram 1. október 2017 sem blásið var til í óþökk spænskra stjórnvalda. Níu af tólf ákærðu eru ákærðir fyrir uppreisn en Guðmundur bendir á að í skilgreiningu spænsku stjórnarskrárinnar á uppreisn komi skýrt fram að uppreisn sé ofbeldisfull og stefni að ofbeldisfullum markmiðum. 

Hann segir að ákæruvaldið sýni fram á tvenns konar sönnunargögn í því sambandi sem sé annars vegar skemmdir á lögreglubílum þegar þúsundir manna komu saman fyrir utan innanríkisráðuneytið 20. september 2017 og hins vegar myndband sem sýni mótmælanda kasta umferðarkeilu í átt á lögreglumanni.

Verjendur hinna ákærðu benda á að þeir ekki hafa haft í frammi ofbeldi af neinu tagi. Það lítilvæga „ofbeldi“ sem ákæruvaldið tali um hafi ekki verið framið af þeim sem nú sitja á sakamannabekk.

Guðmundur segir að það sé afar sorglegt að fylgjast með réttarhöldunum. Hann segir að undanfarið hafi stjórnvöld og fjölmiðlar undirbúið spænsku þjóðina fyrir að það falli þungur dómur í málinu. Flestir hinna ákærðu hafa setið sleitulaust í fangelsi frá haustmánuðum ársins 2017 og Guðmundur segir að margir þingmannanna geri sér grein fyrir því að þeir séu ekki að fara að losna úr fangelsi fyrir að vilja standa vörð um lýðræðislegan rétt Katalóníumanna.

Hinir ákærðu standa frammi fyrir refsiramma sem er 15-25 ára fangelsisvist.

Líta svo á að þetta sé eins og fyrir manneskju að missa útlim

„Þetta er náttúrulega bara farsi að öllu leyti,“ segir Guðmundur.

Þegar Guðmundur er spurður út í sjónarmið Spánverja segir hann að þeir sýni sjálfsákvörðunarrétti Katalóníumanna engan skilning.

„Þeir líta á þetta sem landið sitt. Þetta eru réttmætar kröfur, vel að merkja. Það stendur í stjórnarskránni spænsku, sem var skrifuð sem eins konar friðarplagg 1979, að ytri landamæri Spánar séu óuppleysanleg,“ segir Guðmundur sem bendir á að í henni sé ekki gert ráð fyrir lýðræði sem miði að því að stofna ríki innan landamæra Spánar.

„Þeir líta á þetta eins og ef manneskja myndi hreinlega missa útlim,“ segir Guðmundur og bendir á að Spánverjum sé mjög heitt í hamsi yfir málinu.

Vilja ekki missa spón úr aski sínum

Guðmundur segir að málið snúist ekki aðeins um hugmyndina um sameinaðan Spán heldur líka hinn efnahagslega þátt.

„Katalónar eru með langmesta framleiðslu per íbúa á Spáni og þarna er mesta fjárfestingin. og Þetta er náttúrulega, sögulega séð, sterkasta svæði á Spáni. Þarna var mikill efna- og vefiðnaður og bankastarfsemi frá því um 14-1500,“ segir Guðmundur sem segir Spánverja ekki vilja missa þennan spón úr aski sínum.

„Það er mjög vinsælt kosningatrix fyrir spænska stjórnmálaflokka, þegar í harðbakkann slær, að lofa einhverjum þrengingum upp á katalóna. Það er ekkert sem þjappar spænskri þjóð eins mikið saman eins og að því að miða að því að sækja meira fé þangað.“

Guðmundur segir Katalónía hafi ekki farið varhluta af pólaríseringu stjórnmálanna sem hefur verið áberandi í Evrópu. Hann segir að það sé lítil sem engin samsvörun á milli pólitískra átta annars vegar á Spáni og hins vegar í Katalóníu. „Ríkjandi stjórnmálaflokkur á Spáni sem hefur verið með kannski 30% fylgi er kannski með 3 eða 4% fylgi í Katalóníu.“

Guðmundur telur þó að ekki líði á löngu þar til réttur Katalóníubúa verði virtur. Charles Puidgemont, fyrrverandi forseti heimstjórnar Katalóníu, segir að viðurkenning á sjálfstæðri Katalóníu sé orðin það mikil í alþjóðasamfélaginu að úr þeirri stöðu sem komin er upp verði ekki aftur snúið. Guðmundur bendir þá á að mikill meirihluti ungs fólks styðji réttinn til sjálfsákvörðunar og því sé þróunin í átt að sjálfstæði óhjákvæmileg.