Vill að fólk hætti að leiðrétta „mér langar“ og „það var barið mig“ Snorri Másson skrifar 13. apríl 2022 15:00 Töluverð hugarfarsbreyting hefur orðið á meðal íslenskra málfræðinga á undanförnum áratugum. Þær einkennast af stórauknu umburðarlyndi gagnvart málbreytingum, því sem áður voru kallaðar málvillur. Fjallað var um alls konar málbreytingar í Íslandi í dag, sem sjá má hér að ofan. Þar var einnig rætt við Eirík Rögnvaldsson málfræðing. Umburðarlyndi hljómar vel, en hvað þýðir þetta nákvæmlega? Meðal annars það, að nú „má“ segja 'mér langar' í stað 'mig langar', 'það var beðið mig um að fara' í stað 'ég var beðinn um að fara' og það má opna 'hurðir' en ekki bara 'dyr'. Auðvitað er þetta ekki óumdeilt, en Eiríkur hefur barist fyrir því að fólk hætti að amast við breytingum sem þegar eru orðnar. Og ofangreindar breytingar eru að sönnu orðnar, þágufallshneigð er mjög útbreidd málbreyting og einnig hin nýja þolmynd, alltént á meðal ungu kynslóðarinnar. Eiríkur Rögnvaldsson, prófessor emeritus, kenndi íslenska málfræði við Háskóla Íslands í meira en 30 ár.Vísir/Arnar En á þá að leyfa allt, er stundum spurt. „Það á ekkert að leyfa allt. En þegar um er að ræða tilbrigði í máli, sem hafa verið í málinu áratugum saman, jafnvel í heila öld, og fjöldi fólks hefur alist upp við frá máltökuskeiði og notar, þá finnst mér engin ástæða til að amast við því,“ segir Eiríkur. Ég vill, mig langar, það var beðið mig um að fara; þurfum við að hætta að amast við þessu? „Mér finnst það. Mér finnst engin ástæða til að vera að amast við þessu. Þetta fellur allt undir það sem ég var að lýsa. Þetta er ekki nýtt í málinu, þetta er útbreitt, en ég hins vegar skil vel að það sé erfitt fyrir fólk sem hefur alist upp við að eitthvað sé rangt að snúa allt í einu við blaðinu. En ég held að það sé mikilvægt og nauðsynlegt fyrir tungumálið að við notum tímann í annað en að amast við svona breytingum.“ Sjálfur kveðst Eiríkur í grunninn vera íhaldskurfur sem vilji helst að tungumálið sé eins og í Skagafirði á sjötta áratugnum. En það er ekki raunhæf ósk, segir Eiríkur, og eins gott að sætta sig við að svo verði ekki. Íslensk fræði Íslenska á tækniöld Mest lesið „Fyrir löngu búið að fara yfir þolmörk starfsfólks Ölduselsskóla“ Innlent Skóli blásinn af og foreldrar eitt stórt spurningarmerki Innlent Slitin drifkeðja bifhjóls olli banaslysi á Miklubraut Innlent Kjartan og Marta út, Björn í tíunda og Friðjón í því ellefta Innlent Páll Winkel varð fyrir valinu Innlent Björn kemst ekki til Melaniu Innlent „Þetta kom okkur algjörlega í opna skjöldu“ Innlent Hafa til sunnudags að breyta dvalartíma upp á nýju gjöldin Innlent Kveður Þorgerði og snýr sér að Guði Innlent Starfsmönnum sendiráðsins gefinn kostur á að fara og þá strax í dag Erlent Fleiri fréttir „Heiða hætt? Nei, bara veik heima“ Reykjadalur fær tugi milljóna eftir allt saman en aðrir minna Samfylking stærst en Sjálfstæðisflokkur skammt undan Landspítali fær 25 milljónir vegna stuðnings við Bakkakotsbörn Páll Winkel varð fyrir valinu Fyrir Heimaey lætur gott heita í Eyjum Síðustu strandaglóparnir komust til Keflavíkur í nótt Borgarfulltrúi sem hlaut ekki náð fagnar endurnýjun „Þetta kom okkur algjörlega í opna skjöldu“ Reykjavíkurborg játar ranga upplýsingagjöf en umboðsmaður segir spurningum enn ósvarað Deilt um framkvæmdir í Ölduselsskóla og flug í samt lag á ný Fái að hitta lækni fyrr með nýju skipulagi á bráðamóttökunni Íris kveður stjórnmálin í Eyjum Bein útsending: Heilsan okkar – Fíknivandi ungmenna Kveður Þorgerði og snýr sér að Guði Segja verktakann hafa fallið á prófinu Slitin drifkeðja bifhjóls olli banaslysi á Miklubraut Hafa til sunnudags að breyta dvalartíma upp á nýju gjöldin Þau skipa efstu sæti lista Miðflokksins í Reykjavík Flutti kíló af kókaíni inn í borði og flúði lögreglu á hjóli Kjartan og Marta út, Björn í tíunda og Friðjón í því ellefta Tvöfalt fleiri karlar en konur kjósa Miðflokkinn Hreyflaskipti á flugvél dýrari en einbýlishús Endurskoða skipurit áður en ákvörðun um varaslökkviliðsstjóra verður tekin Björn kemst ekki til Melaniu Hálka í höfuðborginni og þungfært víða um land „Fyrir löngu búið að fara yfir þolmörk starfsfólks Ölduselsskóla“ Strætó fór útaf á Holtavörðuheiði Skóli blásinn af og foreldrar eitt stórt spurningarmerki Holtavörðuheiði og Fjarðarheiði lokaðar Sjá meira
Fjallað var um alls konar málbreytingar í Íslandi í dag, sem sjá má hér að ofan. Þar var einnig rætt við Eirík Rögnvaldsson málfræðing. Umburðarlyndi hljómar vel, en hvað þýðir þetta nákvæmlega? Meðal annars það, að nú „má“ segja 'mér langar' í stað 'mig langar', 'það var beðið mig um að fara' í stað 'ég var beðinn um að fara' og það má opna 'hurðir' en ekki bara 'dyr'. Auðvitað er þetta ekki óumdeilt, en Eiríkur hefur barist fyrir því að fólk hætti að amast við breytingum sem þegar eru orðnar. Og ofangreindar breytingar eru að sönnu orðnar, þágufallshneigð er mjög útbreidd málbreyting og einnig hin nýja þolmynd, alltént á meðal ungu kynslóðarinnar. Eiríkur Rögnvaldsson, prófessor emeritus, kenndi íslenska málfræði við Háskóla Íslands í meira en 30 ár.Vísir/Arnar En á þá að leyfa allt, er stundum spurt. „Það á ekkert að leyfa allt. En þegar um er að ræða tilbrigði í máli, sem hafa verið í málinu áratugum saman, jafnvel í heila öld, og fjöldi fólks hefur alist upp við frá máltökuskeiði og notar, þá finnst mér engin ástæða til að amast við því,“ segir Eiríkur. Ég vill, mig langar, það var beðið mig um að fara; þurfum við að hætta að amast við þessu? „Mér finnst það. Mér finnst engin ástæða til að vera að amast við þessu. Þetta fellur allt undir það sem ég var að lýsa. Þetta er ekki nýtt í málinu, þetta er útbreitt, en ég hins vegar skil vel að það sé erfitt fyrir fólk sem hefur alist upp við að eitthvað sé rangt að snúa allt í einu við blaðinu. En ég held að það sé mikilvægt og nauðsynlegt fyrir tungumálið að við notum tímann í annað en að amast við svona breytingum.“ Sjálfur kveðst Eiríkur í grunninn vera íhaldskurfur sem vilji helst að tungumálið sé eins og í Skagafirði á sjötta áratugnum. En það er ekki raunhæf ósk, segir Eiríkur, og eins gott að sætta sig við að svo verði ekki.
Íslensk fræði Íslenska á tækniöld Mest lesið „Fyrir löngu búið að fara yfir þolmörk starfsfólks Ölduselsskóla“ Innlent Skóli blásinn af og foreldrar eitt stórt spurningarmerki Innlent Slitin drifkeðja bifhjóls olli banaslysi á Miklubraut Innlent Kjartan og Marta út, Björn í tíunda og Friðjón í því ellefta Innlent Páll Winkel varð fyrir valinu Innlent Björn kemst ekki til Melaniu Innlent „Þetta kom okkur algjörlega í opna skjöldu“ Innlent Hafa til sunnudags að breyta dvalartíma upp á nýju gjöldin Innlent Kveður Þorgerði og snýr sér að Guði Innlent Starfsmönnum sendiráðsins gefinn kostur á að fara og þá strax í dag Erlent Fleiri fréttir „Heiða hætt? Nei, bara veik heima“ Reykjadalur fær tugi milljóna eftir allt saman en aðrir minna Samfylking stærst en Sjálfstæðisflokkur skammt undan Landspítali fær 25 milljónir vegna stuðnings við Bakkakotsbörn Páll Winkel varð fyrir valinu Fyrir Heimaey lætur gott heita í Eyjum Síðustu strandaglóparnir komust til Keflavíkur í nótt Borgarfulltrúi sem hlaut ekki náð fagnar endurnýjun „Þetta kom okkur algjörlega í opna skjöldu“ Reykjavíkurborg játar ranga upplýsingagjöf en umboðsmaður segir spurningum enn ósvarað Deilt um framkvæmdir í Ölduselsskóla og flug í samt lag á ný Fái að hitta lækni fyrr með nýju skipulagi á bráðamóttökunni Íris kveður stjórnmálin í Eyjum Bein útsending: Heilsan okkar – Fíknivandi ungmenna Kveður Þorgerði og snýr sér að Guði Segja verktakann hafa fallið á prófinu Slitin drifkeðja bifhjóls olli banaslysi á Miklubraut Hafa til sunnudags að breyta dvalartíma upp á nýju gjöldin Þau skipa efstu sæti lista Miðflokksins í Reykjavík Flutti kíló af kókaíni inn í borði og flúði lögreglu á hjóli Kjartan og Marta út, Björn í tíunda og Friðjón í því ellefta Tvöfalt fleiri karlar en konur kjósa Miðflokkinn Hreyflaskipti á flugvél dýrari en einbýlishús Endurskoða skipurit áður en ákvörðun um varaslökkviliðsstjóra verður tekin Björn kemst ekki til Melaniu Hálka í höfuðborginni og þungfært víða um land „Fyrir löngu búið að fara yfir þolmörk starfsfólks Ölduselsskóla“ Strætó fór útaf á Holtavörðuheiði Skóli blásinn af og foreldrar eitt stórt spurningarmerki Holtavörðuheiði og Fjarðarheiði lokaðar Sjá meira