Dómstóllinn meti að ekki stafi svo mikil hætta af mönnunum

Hálfsjálfvirkir rifflar á borð við AK-47 og AR-15 voru gerðir upptækir, auk skotfæra og íhluta í þrívíddarprentaðar byssur. Þetta kemur meðal annarra upplýsinga fram í ákæru héraðssaksóknara fyrir meint brot sem fréttastofa hefur undir höndum.

Á þriðjudag felldi Landsréttur gæsluvarðhaldsúrskurð yfir mönnunum úr gildi og eru þeir því frjálsir ferða sinna í bili. Í úrskurðinum er annars vegar vísað til ítarlegrar matsgerðar og hins vegar þess að ekki væri talið að árás væri yfirvofandi, eða mjög líkleg eins og áskilið samkvæmt ákvæðinu sem krafa ákæruvaldsins var byggð á. 

Geðlæknir var dómkvaddur og skilaði matsgerð þess efnis að á samræðum og gögnum verði ekki séð að geðrænt heilrigði mannana sé þannig að hætta stafi af fyrir þá, aðra eða hóp fólks.

Hrannar Már Hafberg er lektor við lagadeild Háskólans á Akureyri.

Lögregla hefur mikið rætt um þetta mál og taldi mennina hættulega en nú eru þeir lausir úr haldi þar sem matsmaður telur hættu ekki stafa af þeim, hvernig fer þetta saman?

„Vissulega eru þeir grunaðir um mjög alvarlegan glæp. Þeir eru grunaðir um tilraun til hryðjuverka en það verður líka að hafa í huga að þeir eru búnir að sitja mjög lengi í gæsluvarðhaldi og það er ákveðið þak á því hversu lengi menn mega sitja í gæsluvarðhaldi,“ segir Hrannar.

Gæsluvarðhald geti verið á grundvelli rannsóknarhagsmuna og almannahagsmuna. Þegar farið sé fram á gæsluvarðhald á grundvelli almannahagsmuna þurfi dómarar að horfa til atriða er varða sakborninginn sjálfan. Það hafi einmitt verið gert í úrskurði Landsréttar.

„Einkum og sérstaklega í ljósi mat sérfræðings, sem fenginn er til að meta hvort aðstæður þessara manna eða persónuleiki gefi til kynna að þeir séu hugsanlega hættulegir öðrum, þá er það mat þessa sérfræðings að svo sé ekki. Auðvitað kann það mat að horfa með öðrum hætti enda eru önnur sjónarmið höfð undir í löggæslu og skiljanlegt að lögregla hafi ákveðin verndarsjónarmið til grundvallar. En þegar komið er svo langt fram í málinu og menn búnir að sæta gæsluvarðhaldi lengi, líklegast verið sviptir öllum tólum og tækjum sem hugsanlega fundust við rannsókn og eftir spjall og viðræður við mennina, þá er það heildarmat dómstólsins að það stafi þá ekki það mikil hætta af þeim í ljósi allra gagna málsins.“