Opin­bera komið til móts við fimm á­bendingar af 23

Ríkisendurskoðun kynnti í dag niðurstöður með eftirfylgni með þremur stjórnsýsluúttektum á fundi stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar Alþingis. Um er að ræða eftirfylgni í kjölfar þriggja skýrslna um Fangelsismálastofnun, Landhelgisgæsluna og Tollframkvæmd vegna landbúnaðarafurða.

Þetta kemur fram í fréttatilkynningu frá Ríkisendurskoðun en þar er tekið fram að skýrslurnar þrjár séu einungis lítið brot af þeim skýrslufjölda sem embættið skilaði Alþingi á umræddu árabili. Þær voru alls 29.

Bæta þurfi stöðu kvenkyns fanga

Árið 2023 skilaði Ríkisendurskoðun Alþingi skýrslunni Fangelsismálastofnun - Aðbúnaður, endurhæfing, árangur. Þar voru alls níu ábendingar sem beindust að dómsmálaráðuneytinu, Fangelsismálastofnun, heilbrigðisráðuneytinu og mennta- og barnamálaráðuneytinu.

Af fjórum ábendingum á herðum dómsmálaráðuneytisins hefur að hluta til verið komið til móts við tvær ábendingar. Ríkisendurskoðun telur að ábendingunni um að ráðuneytið eigi að vinna hratt að byggingu nýs fangelsis í stað Litla-Hrauns hafi verið svarað að hluta til með áformum um að byggja fangelsið Stóra-Hraun. Þau telja þó að fyrirhugað fangelsi taki ekki mið af þörfinni sem er fyrir hendi. 

Þá hefur einnig að hluta til verið unnið að ábendingu um að færa rekstur fangelsisbygginga frá Fangelsismálastofnun til Framkvæmdasýslunnar - Ríkiseigna og brýnir að flýta fyrir viðræðum um tilfærslu verkefnisins.

Hins vegar hefur ekki verið komið til móts við ábendingu um að móta heildstæða stefnu í fullnustumálum né bæta stöðu kvenkyns fanga, meðal annars með sérstökum vistunarúrræðum.

Fangelsismálastofnun hefur eflt nám og þjálfun fangavarða í kjölfar skýrslunnar en ekki eflt vinnustaðamenningu Fangelsismálastofnunarinnar sem bregðast þurfi við. Þá hefur að hluta til verið komið til móts við ábendingu um að stofnunin geti ekki með skömmum fyrirvara og án mikillar fyrirhafnar lagt fram upplýsingar um öryggisfrávik. 

Heilbrigðisráðuneytið hefur ekki komið til móts við ábendingu um að bæta aðgengi fanga að heilbrigðisþjónustu né hefur mennta- og barnamálaráðuneytið lokið vinnu starfshóps um menntun fanga og fangavarða.

Þrjár ábendingar á hakanum

Ríkisendurskoðun fylgdi einnig eftir skýrslu sinni um Landhelgisgæsluna sem var birt árið 2022. Af þeim níu ábendingum sem beint var til Landhelgisgæslunnar, dómsmálaráðuneytisins, utanríkisráðuneytis og forsætisráðuneytis hefur einungis verið komið að fullu til móts við eina, að tryggja að fyrirkomulag og framkvæmd varnartengdra verkefna sé með þeim hætti að utanríkisráðuneyti sé í viðunandi stöðu til að hafa eftirlit með framkvæmdinni.

Þrjár ábendingar sitja enn á hakanum, allar á herðum bæði dómsmálaráðuneytisins og Landhelgisgæslunnar. Ekki hafa verið teknar skýrar og raunhæfar ákvarðanir um verkefni og tækjakost Landhelgisgæslunnar, ekki fest í sessi áætlun um fjárfestingar gæslunnar til langs tíma né eftirlit með landhelginni bætt og viðvera flugvélarinnar aukin.

Unnið er að ýmsum könnunum, til að mynda er til skoðunar að breyta samsetningu og nýtingu skipaflota Landhelgisgæslunnar og verið er að kanna kosti þess að Landhelgissjóður verði lagður niður eða sameinaður annarri starfsemi. Einnig eru hagræðingarmöguleikar í rekstri gæslunnar til skoðunar. Þá er verið að vinna að því að setja reglur um nýtingu loftfara í verkefnum óviðkomandi eftirlits- og björgunarstörfum og að hætta að kaupa olíu í Færeyjum.

Enn eftir að endurskipuleggja tollaendurskoðun

Að lokum var skýrsla um Tollframkvæmd vegna landbúnaðarafurða frá árinu 2022 tekin til skoðunar en þar hefur verið komið að fullu til móts við þrjár af fimm tillögum. Að hluta til hefur verið komið til móts við ábendingu um heildstæða endurnýjun tölvukerfa tollasviðs Skattsins.

Hins vegar á alveg eftir að endurskipuleggja og efla tollaeftirlit og tollaendurskoðun.

Ríkisendurskoðun fylgir eftir niðurstöðum stjórnsýsluúttekta sinna annars vegar sex til tólf mánuðum eftir að skýrslurnar eru birtar og hins vegar um þremur árum eftir birtingu þeirra. Tilgangurinn er að kanna hvort brugðist hafi verið við ábendingunum.