Aðför að opinberum starfsmönnum – burðarásum samfélagsins Rósa Björk Brynjólfsdóttir skrifar 26. mars 2026 14:00 Ríkisstjórnin hefur nú boðað frumvarp þar sem lagt er til að fella niður áminningarskyldu og veikja uppsagnarvernd opinberra starfsmanna. Þetta er sett fram sem tæknileg einföldun á „mannauðsstjórnun“ ríkisins, en í raun er hér um að ræða grundvallarbreytingu á réttindum stórs hóps launafólks. Tillögurnar eiga rætur að rekja til hagræðingartillagna sem kallað var eftir strax í upphafi kjörtímabilsins. Það kom í sjálfu sér ekki á óvart að slíkar hugmyndir kæmu fram – atvinnurekendur og hægri öfl hafa lengi sótt að réttindum opinberra starfsmanna, líkt og öðrum réttindum vinnandi fólks. Það sem vekur hins vegar sérstaka athygli er að þessar breytingar skuli koma frá ríkisstjórn undir forystu Samfylkingarinnar. Slíkt hefðu fáir séð fyrir – að ráðist væri í einhliða skerðingu réttinda án samráðs við verkalýðshreyfinguna. Þetta er ekki einangrað tilvik. Fyrr í vetur ákvað ríkisstjórnin að stytta tímabil atvinnuleysisbóta þrátt fyrir skýr andmæli verkalýðshreyfingarinnar. Nú blasir við að rof hefur myndast milli hennar og stjórnmálaflokka sem hafa átt þétta samvinnu við hana í rúmlega hundrað ár. Á sama tíma er ekki að sjá að stjórnarandstaðan á Alþingi ætli að veita þessum áformum raunverulegt viðnám. Í ljósi samsetningar þingsins er því hætt við að víðtækar skerðingar á réttindum vinnandi fólks fari í gegn með breiðum stuðningi. Samhliða þessu má greina kunnuglegt stef: að gera lítið úr almannaþjónustunni og þeim sem þar starfa. Að draga úr virðingu fyrir störfum í heilbrigðiskerfi, menntakerfi, löggæslu og annarri grunnþjónustu samfélagsins. Slík orðræða er ekki saklaus. Hún undirbýr jarðveg fyrir aðgerðir sem rýrir stöðu fólks sem vinnur þessi mikilvægu störf í okkar þágu og þar með er verið að veikja opinber grunnkerfi okkar allra. Þannig er mikilvægri opinberri þjónustu ýtt í átt til einkavæðingar með umtalsverðum kostnaði, beinum og óbeinum. Vinstrihreyfingin – grænt framboð leggur ríka áherslu á að standa vörð um almannaþjónustuna og réttindi opinberra starfsmanna. Opinberir starfsmenn eru burðarás samfélagsins sem stjórnmálafólki ber að virða. Þeir halda uppi þjónustu sem við treystum á á hverjum degi – í veikindum, í menntun barna okkar, í öryggi og velferð. Það er óréttlátt að veikja stöðu þeirra og er jafnframt skaðlegt fyrir samfélagið í heild. Við í VG lýsum fullum stuðningi við samstöðu opinberra starfsmanna gegn aðför að stöðu þeirra. Það er sameiginlegt verkefni okkar allra að standa vörð um réttindi þeirra, og þar með um styrk og gæði samfélagsins sjálfs. Höfundur er formaður Vinstri hreyfingarinnar - græns framboðs. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Rekstur hins opinbera Vinnumarkaður Ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur Rósa Björk Brynjólfsdóttir Mest lesið Opið bréf til heilbrigðisráðherra Sif Huld Albertsdóttir Skoðun Hermenn Viðreisnar Jón Pétur Zimsen Skoðun Af hverju má ekki segja nei? Erna Bjarnadóttir Skoðun Velsæld og hagsæld - breytum mælikvörðunum Ásgeir Brynjar Torfason,Birna Björnsdóttir,Guðmundur Steingrímsson,Hildur Harðardóttir,Kristín Vala Ragnarsdóttir,Sigríður Kristín Hrafnkelsdóttir,Silja Elvarsdóttir,Svandís Egilsdóttir,Tinna Jóhannsdóttir, Dóra Guðrún Guðmundsdóttir,Brynhildur Davíðsdóttir,Þórhildur Fjóla Kristjánsdóttir Skoðun Hverra hagsmuna er verið að gæta? Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir Skoðun Evrópuhugsjónin á sakamannabekknum Arnar Sigurðsson Skoðun Ísland í sama flokki og Norður Kórea í námsefnisgerð? Mathieu Grettir Skúlason Skoðun Vörðum leiðina afdráttarlaust í mögulegum aðildarviðræðum Heiðrún Lind Marteinsdóttir Skoðun Bandaríkin draga úr hernaðarframlögum til NATO á hættu-og ófriðartímum Arnór Sigurjónsson Skoðun Fullveldi, upplýst umræða og ábyrg ákvörðun Ingibjörg Isaksen Skoðun Skoðun Skoðun Gullhúðun, yfirheyrslur og sektir í boði Alþingis Benedikt S. Benediktsson,Bjarni Benediktsson,Ólafur Stephensen skrifar Skoðun Tékkar vilja halda krónunni og sömu rök eiga við um Ísland Júlíus Valsson skrifar Skoðun Ísland í sama flokki og Norður Kórea í námsefnisgerð? Mathieu Grettir Skúlason skrifar Skoðun Opið bréf til heilbrigðisráðherra Sif Huld Albertsdóttir skrifar Skoðun Ísland og nýja djobbið Dóra Magnúsdóttir skrifar Skoðun Evrópuhugsjónin á sakamannabekknum Arnar Sigurðsson skrifar Skoðun Bandaríkin draga úr hernaðarframlögum til NATO á hættu-og ófriðartímum Arnór Sigurjónsson skrifar Skoðun Raunhæf áætlun um endurheimt íslenskra fiskimiða Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun STEM menntun þarf langtímasýn Huld Hafliðadóttir skrifar Skoðun Af hverju má ekki segja nei? Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Hverra hagsmuna er verið að gæta? Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Þrír af hverjum fjórum Íslendingum styðja dánaraðstoð Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun Vörðum leiðina afdráttarlaust í mögulegum aðildarviðræðum Heiðrún Lind Marteinsdóttir skrifar Skoðun Hermenn Viðreisnar Jón Pétur Zimsen skrifar Skoðun Fullveldi, upplýst umræða og ábyrg ákvörðun Ingibjörg Isaksen skrifar Skoðun Opið bréf til skóla- og velferðarþjónustu Reykjavíkurborgar vegna fordómafulls orðalags í matslista á vanda barna Mamiko Ragnarsdóttir skrifar Skoðun Sorrý ég hélt að þetta væri skólablýantur Davíð Már Sigurðsson skrifar Skoðun Hafró setur kíkinn fyrir blinda augað Kjartan Sveinsson skrifar Skoðun Er Borgarlína eina lausn umferðarvanda höfuðborgarsvæðisins? Óskar Halldór Valtýsson skrifar Skoðun Að þora ekki að ræða við nágranna sína Ragnar Sverrisson skrifar Skoðun Umhverfisvænn söngvari óskast Guðmunda G. Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Hvenær ber læknir ábyrgð á mistökum annarra? Það þarf að áfrýja héraðsdómi í plastbarkamálinu Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun Barn lemur sig í andlitið með hamri – hvað er til ráða? Þórdís Elva Þorvaldsdóttir,Benedikta Sörensen skrifar Skoðun Velsæld og hagsæld - breytum mælikvörðunum Ásgeir Brynjar Torfason,Birna Björnsdóttir,Guðmundur Steingrímsson,Hildur Harðardóttir,Kristín Vala Ragnarsdóttir,Sigríður Kristín Hrafnkelsdóttir,Silja Elvarsdóttir,Svandís Egilsdóttir,Tinna Jóhannsdóttir, Dóra Guðrún Guðmundsdóttir,Brynhildur Davíðsdóttir,Þórhildur Fjóla Kristjánsdóttir skrifar Skoðun Hvenær heyrði hann já? Helga Benediktsdóttir skrifar Skoðun Framúrakstur á ekki að ráðast af þolinmæði og heppni Hólmar Erlu Svansson skrifar Skoðun Skæri fyrir örvhenta Þórgunnur Oddsdóttir skrifar Skoðun Þegar þögn laganna verður að banni Bergur Hauksson skrifar Skoðun Ljósmyndin á öld lögvakans Kristján Logason skrifar Skoðun Af hverju heldur Gigtarfélagið fjölskylduhátíð? Stefán Magnússon skrifar Sjá meira
Ríkisstjórnin hefur nú boðað frumvarp þar sem lagt er til að fella niður áminningarskyldu og veikja uppsagnarvernd opinberra starfsmanna. Þetta er sett fram sem tæknileg einföldun á „mannauðsstjórnun“ ríkisins, en í raun er hér um að ræða grundvallarbreytingu á réttindum stórs hóps launafólks. Tillögurnar eiga rætur að rekja til hagræðingartillagna sem kallað var eftir strax í upphafi kjörtímabilsins. Það kom í sjálfu sér ekki á óvart að slíkar hugmyndir kæmu fram – atvinnurekendur og hægri öfl hafa lengi sótt að réttindum opinberra starfsmanna, líkt og öðrum réttindum vinnandi fólks. Það sem vekur hins vegar sérstaka athygli er að þessar breytingar skuli koma frá ríkisstjórn undir forystu Samfylkingarinnar. Slíkt hefðu fáir séð fyrir – að ráðist væri í einhliða skerðingu réttinda án samráðs við verkalýðshreyfinguna. Þetta er ekki einangrað tilvik. Fyrr í vetur ákvað ríkisstjórnin að stytta tímabil atvinnuleysisbóta þrátt fyrir skýr andmæli verkalýðshreyfingarinnar. Nú blasir við að rof hefur myndast milli hennar og stjórnmálaflokka sem hafa átt þétta samvinnu við hana í rúmlega hundrað ár. Á sama tíma er ekki að sjá að stjórnarandstaðan á Alþingi ætli að veita þessum áformum raunverulegt viðnám. Í ljósi samsetningar þingsins er því hætt við að víðtækar skerðingar á réttindum vinnandi fólks fari í gegn með breiðum stuðningi. Samhliða þessu má greina kunnuglegt stef: að gera lítið úr almannaþjónustunni og þeim sem þar starfa. Að draga úr virðingu fyrir störfum í heilbrigðiskerfi, menntakerfi, löggæslu og annarri grunnþjónustu samfélagsins. Slík orðræða er ekki saklaus. Hún undirbýr jarðveg fyrir aðgerðir sem rýrir stöðu fólks sem vinnur þessi mikilvægu störf í okkar þágu og þar með er verið að veikja opinber grunnkerfi okkar allra. Þannig er mikilvægri opinberri þjónustu ýtt í átt til einkavæðingar með umtalsverðum kostnaði, beinum og óbeinum. Vinstrihreyfingin – grænt framboð leggur ríka áherslu á að standa vörð um almannaþjónustuna og réttindi opinberra starfsmanna. Opinberir starfsmenn eru burðarás samfélagsins sem stjórnmálafólki ber að virða. Þeir halda uppi þjónustu sem við treystum á á hverjum degi – í veikindum, í menntun barna okkar, í öryggi og velferð. Það er óréttlátt að veikja stöðu þeirra og er jafnframt skaðlegt fyrir samfélagið í heild. Við í VG lýsum fullum stuðningi við samstöðu opinberra starfsmanna gegn aðför að stöðu þeirra. Það er sameiginlegt verkefni okkar allra að standa vörð um réttindi þeirra, og þar með um styrk og gæði samfélagsins sjálfs. Höfundur er formaður Vinstri hreyfingarinnar - græns framboðs.
Velsæld og hagsæld - breytum mælikvörðunum Ásgeir Brynjar Torfason,Birna Björnsdóttir,Guðmundur Steingrímsson,Hildur Harðardóttir,Kristín Vala Ragnarsdóttir,Sigríður Kristín Hrafnkelsdóttir,Silja Elvarsdóttir,Svandís Egilsdóttir,Tinna Jóhannsdóttir, Dóra Guðrún Guðmundsdóttir,Brynhildur Davíðsdóttir,Þórhildur Fjóla Kristjánsdóttir Skoðun
Skoðun Gullhúðun, yfirheyrslur og sektir í boði Alþingis Benedikt S. Benediktsson,Bjarni Benediktsson,Ólafur Stephensen skrifar
Skoðun Bandaríkin draga úr hernaðarframlögum til NATO á hættu-og ófriðartímum Arnór Sigurjónsson skrifar
Skoðun Vörðum leiðina afdráttarlaust í mögulegum aðildarviðræðum Heiðrún Lind Marteinsdóttir skrifar
Skoðun Opið bréf til skóla- og velferðarþjónustu Reykjavíkurborgar vegna fordómafulls orðalags í matslista á vanda barna Mamiko Ragnarsdóttir skrifar
Skoðun Er Borgarlína eina lausn umferðarvanda höfuðborgarsvæðisins? Óskar Halldór Valtýsson skrifar
Skoðun Hvenær ber læknir ábyrgð á mistökum annarra? Það þarf að áfrýja héraðsdómi í plastbarkamálinu Gunnar Ármannsson skrifar
Skoðun Barn lemur sig í andlitið með hamri – hvað er til ráða? Þórdís Elva Þorvaldsdóttir,Benedikta Sörensen skrifar
Skoðun Velsæld og hagsæld - breytum mælikvörðunum Ásgeir Brynjar Torfason,Birna Björnsdóttir,Guðmundur Steingrímsson,Hildur Harðardóttir,Kristín Vala Ragnarsdóttir,Sigríður Kristín Hrafnkelsdóttir,Silja Elvarsdóttir,Svandís Egilsdóttir,Tinna Jóhannsdóttir, Dóra Guðrún Guðmundsdóttir,Brynhildur Davíðsdóttir,Þórhildur Fjóla Kristjánsdóttir skrifar
Velsæld og hagsæld - breytum mælikvörðunum Ásgeir Brynjar Torfason,Birna Björnsdóttir,Guðmundur Steingrímsson,Hildur Harðardóttir,Kristín Vala Ragnarsdóttir,Sigríður Kristín Hrafnkelsdóttir,Silja Elvarsdóttir,Svandís Egilsdóttir,Tinna Jóhannsdóttir, Dóra Guðrún Guðmundsdóttir,Brynhildur Davíðsdóttir,Þórhildur Fjóla Kristjánsdóttir Skoðun