Brothætta karlmennskan sem óttast regnbogafána Unnar Þór Sæmundsson skrifar 20. apríl 2026 14:31 Tilvist hinsegin fólks er ekki pólitísk skoðun eða hugmyndafræði. Réttindi kvenna eru ekki pólitísk skoðun eða hugmyndafræði. Mannréttindi minnihlutahópa eru ekki álitamál, sem tvær hliðar eigi jafnan rétt á að rökræða. Þegar umræðan er römmuð inn sem „báðar hliðar hafa eitthvað til síns máls" er búið að gefa eftir mikilvægan grunn, að sumt fólk sé einfaldlega til og eigi rétt á að lifa sínu lífi án þess að það sé til umræðu. Samt gerist þetta aftur og aftur. Fánamálið sem nú geisar er nýjasta dæmið í langri sögu. Í fyrra var það kynfræðsla í skólum. Þar áður hinseginfræðsla. Þar áður Druslugangan. Þar áður þungunarrof. Þar áður hjónabönd samkynhneigðra. Alltaf sama handritið, alltaf sömu viðbrögðin, og oftar en ekki sömu andlitin. Og það eru að stærstum hluta karlar. Þetta er ekki tilviljun. Þetta er mynstur sem blasir við hverjum þeim sem nennir að kíkja á athugasemdakerfin, aðsendu greinarnar, pallborðin. Ákveðinn hópur karla telur sig til kallaðan að verja eitthvað sem enginn er að ráðast á, sjálfan sig. Því undir yfirborðinu á öllum þessum svokölluðu umræðum liggur sami óttinn, óttinn við að missa sjálfgefna stöðu, óttinn við að þurfa að deila plássinu, óttinn við heim þar sem karlmennska þeirra er ekki lengur sjálfgefinn mælikvarði á allt annað. Þessi karlmennska er brothætt af því að hún byggir á yfirburðum sem eru að molna. Þegar eitthvað brothætt finnur fyrir þrýstingi, þá berst það um. Regnbogafáni verður skyndilega ógn. Kynfræðsla verður innræting. Jafnrétti verður árás. Það sem áður var sjálfsagður hluti af samfélaginu, að sumir eigi meiri rétt en aðrir er nú kallað sanngirni þegar reynt er að leiðrétta það. Stærsti sigur þessa hóps er innrömmunin sjálf. Að hafa náð að sannfæra fjölmiðla, stjórnmálamenn og jafnvel suma bandamenn um að þetta séu umdeild mál sem þurfi að ræða frá báðum hliðum. Að tilvist transfólks sé eitthvað sem megi hafa skoðun á. Að það sé málefnaleg afstaða að vera á móti því að börn læri um fjölbreytileika. Að fáni sem táknar að fólk megi vera til sé einhvers konar pólitísk yfirlýsing sem kalli á mótvægi. Það er hún ekki. Þegar einhver segist „bara vera ósammála” því að hinsegin fólk fái sama pláss og aðrir, þá er viðkomandi ekki að taka þátt í lýðræðislegri umræðu. Viðkomandi er að halda því fram að sumt fólk eigi minni rétt en annað. Það er ekki skoðun sem á heima í umræðunni. Það er afstaða sem samfélagið á að hafna, rétt eins og það hefur áður hafnað öðrum afstöðum sem byggðu á því sama, að sumir séu minna virði en aðrir. Við sem stöndum hinum megin og erum meirihlutinn, þó það heyrist ekki alltaf, þá berum við ábyrgð á því að spila ekki með. Að kalla hlutina réttum nöfnum. Að neita að taka þátt í umræðu þar sem tilvist fólks er sett á vogarskálar er ekki lausnin. Að styðja opinskátt við hinsegin fólk, konur, innflytjendur og alla þá hópa sem þessir sömu menn hafa í sigtinu til þess eins að fiska ódýr atkvæði er það sem okkur ber samfélagsleg skylda til að gera. Fáninn er ekki málið. Hann hefur aldrei verið málið. Málið er hvort við ætlum að halda áfram að láta eins og mannréttindi séu skoðun eða hvort við ætlum loksins að segja það upphátt sem allir vita. Það eru ekki tvær hliðar á þessu máli. Höfundur skipar 4. sæti á lista Pírata fyrir komandi borgarstjórnarkosningar. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Unnar Þór Sæmundsson Skoðun: Sveitarstjórnarkosningar 2026 Mest lesið Bílar eru frábærir, nema ef við þurfum öll að nota þá Birkir Ingibjartsson Skoðun Velmegun einstaklingsins - opinber auðlegð - markmið jafnaðarmanna Hörður Filippusson Skoðun Hver ber ábyrgð á stöðu Hafnarfjarðar? Karólína Helga Símonardóttir Skoðun Útborgun í íbúð eða leikskólapláss í Kópavogi? Jóna Þórey Pétursdóttir Skoðun Fortíðin er ekki aukaatriði, hún er viðvörun Anna Kristín Jensdóttir Skoðun Hildur fækkaði bílastæðum um 3000 Magnús Kjartansson Skoðun Gangbrautarvörður sem vill leysa málin Margrét Rós Sigurjónsdóttir Skoðun Tækifærin sem liggja í höfn: Stóra innviðamálið sem gleymist í kosningabaráttunni Alexandra Jóhannesdóttir Skoðun Þarf Icelandair að skipta um nafn? Jón Þór Þorvaldsson Skoðun Löng valdaseta bara vandamál fyrir suma Dóra Björt Guðjónsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Menning er undirstaða öflugs samfélags á Seltjarnarnesi Karen María Jónsdóttir skrifar Skoðun Viljum við tryggja sjálfstæði fatlaðs fólks? Þuríður Harpa Sigurðardóttir,Rúnar Björn Herrera Þorkelsson skrifar Skoðun Atkvæði er rödd Joanna Marcinkowska skrifar Skoðun Sterkt samfélag byggir á fjölbreyttu atvinnulífi Aðalbjörg Rún Ásgeirsdóttir skrifar Skoðun Breytir tæknin tilveru lesblindra? Samúel Karl Ólason skrifar Skoðun Af hverju ég býð mig fram fyrir Kópavog Svava Halldóra Friðgeirsdóttir skrifar Skoðun Græni tefillinn Sigrún Magnúsdóttir skrifar Skoðun Fyrir hvern er byggt? Trausti Örn Þórðarson skrifar Skoðun Ýtum undir sterkari tengsl í Hafnarfirði Svenný Kristins skrifar Skoðun Gott að eldast á Akureyri Hanna Dóra Markúsdóttir skrifar Skoðun Biðlisti eftir lífinu Rúnar Björn Herrera Þorkelsson skrifar Skoðun Hleypum þeim værukæru í kærkomið frí Bjarni Thor Kristinsson skrifar Skoðun Deilur magnast í Borgarbyggð um vindorkuver Júlíus Valsson skrifar Skoðun Börn úr símum – inn í samfélagið Tamar Klara Lipka Þormarsdóttir skrifar Skoðun Menning er skattstofn, ekki skraut Jón Bjarni Steinsson skrifar Skoðun Framsókn vill meiri virkni og vellíðan - Leikum okkur alla ævi Halldór Bachmann skrifar Skoðun Hundalífið í Kópavogi Sólveig Skaftadóttir skrifar Skoðun Töframáttur skapandi reikningsskila hjá meirihluta Framsóknar- og Sjálfstæðisflokks í Hafnarfirði Árni Rúnar Þorvaldsson skrifar Skoðun Everything you need to know before Saturday Charlotte Ólöf Jónsdóttir Biering skrifar Skoðun Styrkjum íslenskukennslu fyrir börn og ungmenni Eva Rún Helgadóttir skrifar Skoðun Hestar í höfuðborginni Magnea Gná Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Okkar sameiginlegu verk Daði Már Kristófersson skrifar Skoðun Hvernig er að eldast í Reykjavík? Sara Björg Sigurðardóttir skrifar Skoðun Ríða, drepa, giftast Arna Sif Ásgeirsdóttir skrifar Skoðun Velmegun einstaklingsins - opinber auðlegð - markmið jafnaðarmanna Hörður Filippusson skrifar Skoðun Byggjum meira félagslegt húsnæði í Reykjavík Heiða Björg Hilmisdóttir skrifar Skoðun Hver ber ábyrgð á stöðu Hafnarfjarðar? Karólína Helga Símonardóttir skrifar Skoðun Gangbrautarvörður sem vill leysa málin Margrét Rós Sigurjónsdóttir skrifar Skoðun Löng valdaseta bara vandamál fyrir suma Dóra Björt Guðjónsdóttir skrifar Skoðun Börnin í Laugardalnum eiga betra skilið Bjarni Fritzson skrifar Sjá meira
Tilvist hinsegin fólks er ekki pólitísk skoðun eða hugmyndafræði. Réttindi kvenna eru ekki pólitísk skoðun eða hugmyndafræði. Mannréttindi minnihlutahópa eru ekki álitamál, sem tvær hliðar eigi jafnan rétt á að rökræða. Þegar umræðan er römmuð inn sem „báðar hliðar hafa eitthvað til síns máls" er búið að gefa eftir mikilvægan grunn, að sumt fólk sé einfaldlega til og eigi rétt á að lifa sínu lífi án þess að það sé til umræðu. Samt gerist þetta aftur og aftur. Fánamálið sem nú geisar er nýjasta dæmið í langri sögu. Í fyrra var það kynfræðsla í skólum. Þar áður hinseginfræðsla. Þar áður Druslugangan. Þar áður þungunarrof. Þar áður hjónabönd samkynhneigðra. Alltaf sama handritið, alltaf sömu viðbrögðin, og oftar en ekki sömu andlitin. Og það eru að stærstum hluta karlar. Þetta er ekki tilviljun. Þetta er mynstur sem blasir við hverjum þeim sem nennir að kíkja á athugasemdakerfin, aðsendu greinarnar, pallborðin. Ákveðinn hópur karla telur sig til kallaðan að verja eitthvað sem enginn er að ráðast á, sjálfan sig. Því undir yfirborðinu á öllum þessum svokölluðu umræðum liggur sami óttinn, óttinn við að missa sjálfgefna stöðu, óttinn við að þurfa að deila plássinu, óttinn við heim þar sem karlmennska þeirra er ekki lengur sjálfgefinn mælikvarði á allt annað. Þessi karlmennska er brothætt af því að hún byggir á yfirburðum sem eru að molna. Þegar eitthvað brothætt finnur fyrir þrýstingi, þá berst það um. Regnbogafáni verður skyndilega ógn. Kynfræðsla verður innræting. Jafnrétti verður árás. Það sem áður var sjálfsagður hluti af samfélaginu, að sumir eigi meiri rétt en aðrir er nú kallað sanngirni þegar reynt er að leiðrétta það. Stærsti sigur þessa hóps er innrömmunin sjálf. Að hafa náð að sannfæra fjölmiðla, stjórnmálamenn og jafnvel suma bandamenn um að þetta séu umdeild mál sem þurfi að ræða frá báðum hliðum. Að tilvist transfólks sé eitthvað sem megi hafa skoðun á. Að það sé málefnaleg afstaða að vera á móti því að börn læri um fjölbreytileika. Að fáni sem táknar að fólk megi vera til sé einhvers konar pólitísk yfirlýsing sem kalli á mótvægi. Það er hún ekki. Þegar einhver segist „bara vera ósammála” því að hinsegin fólk fái sama pláss og aðrir, þá er viðkomandi ekki að taka þátt í lýðræðislegri umræðu. Viðkomandi er að halda því fram að sumt fólk eigi minni rétt en annað. Það er ekki skoðun sem á heima í umræðunni. Það er afstaða sem samfélagið á að hafna, rétt eins og það hefur áður hafnað öðrum afstöðum sem byggðu á því sama, að sumir séu minna virði en aðrir. Við sem stöndum hinum megin og erum meirihlutinn, þó það heyrist ekki alltaf, þá berum við ábyrgð á því að spila ekki með. Að kalla hlutina réttum nöfnum. Að neita að taka þátt í umræðu þar sem tilvist fólks er sett á vogarskálar er ekki lausnin. Að styðja opinskátt við hinsegin fólk, konur, innflytjendur og alla þá hópa sem þessir sömu menn hafa í sigtinu til þess eins að fiska ódýr atkvæði er það sem okkur ber samfélagsleg skylda til að gera. Fáninn er ekki málið. Hann hefur aldrei verið málið. Málið er hvort við ætlum að halda áfram að láta eins og mannréttindi séu skoðun eða hvort við ætlum loksins að segja það upphátt sem allir vita. Það eru ekki tvær hliðar á þessu máli. Höfundur skipar 4. sæti á lista Pírata fyrir komandi borgarstjórnarkosningar.
Tækifærin sem liggja í höfn: Stóra innviðamálið sem gleymist í kosningabaráttunni Alexandra Jóhannesdóttir Skoðun
Skoðun Viljum við tryggja sjálfstæði fatlaðs fólks? Þuríður Harpa Sigurðardóttir,Rúnar Björn Herrera Þorkelsson skrifar
Skoðun Töframáttur skapandi reikningsskila hjá meirihluta Framsóknar- og Sjálfstæðisflokks í Hafnarfirði Árni Rúnar Þorvaldsson skrifar
Skoðun Velmegun einstaklingsins - opinber auðlegð - markmið jafnaðarmanna Hörður Filippusson skrifar
Tækifærin sem liggja í höfn: Stóra innviðamálið sem gleymist í kosningabaráttunni Alexandra Jóhannesdóttir Skoðun