Fyrsta jarðar­förin í Flat­ey í 69 ár varð undur­sam­legt ævin­týri

Emilía Sigur­jóns­dóttir, frá Miðgörðum í Flat­ey á Skjálfanda, var elsta kona Húsa­víkur þegar hún lést á 99. aldursári þann 12. apríl. Út­för hennar var gerð frá Flat­eyjar­kirkju í liðinni viku en þá hafði ekki verið jarðsungið þar síðan 1957, rétt tæpum tíu árum áður en byggð lagðist af í eynni.

„Amma er fædd og upp­alin í Flat­ey á Skjálfanda og bjó þar fram á ung­lingsár þegar fjöl­skyldan flutti úr eyjunni til Húsa­víkur. Þannig að það var svo sem ekkert langt yfir flóann,“ segir Gunnar Hnefill sem hafði frum­kvæði að því að amma hans yrði lögð til hinstu hvílu á þeim stað sem stóð hjarta hennar næst.

„Okkur tókst að gera rosa­lega fal­legan dag úr þessu. Amma var mikil ævintýra­kona og mig langaði miklu frekar að kveðja hana með ein­hverju svona ævintýri og gefa barna­börnunum og öðrum það að fara í síðustu ferðina með ömmu,“ segir Gunnar Hnefill.

„Við fórum í siglingu út á flóann og þegar við komum út í eyjuna og búið var að koma kistunni fyrir á kerru á fjór­hjóli þá keyrðum við rúnt um eyjuna með alla, stoppuðum þar sem hún ólst upp og sögur voru sagðar áður en haldið var í kirkjuna.“

Alveg ótrú­leg kona

Emilía, sem ætíð var kölluð Milla, fæddist í Flat­ey 1927 og flutti ásamt fjöl­skyldu sinni til Húsa­víkur árið 1944. Hún var elsta kona bæjarins þegar hún lést og hefði orðið 99 ára 2. ágúst.

„Pabbi var eina barnið hennar og við erum svo þrjú syst­kinin og þar sem af­kom­enda­hópurinn var ekki stærri en þetta þá sinnti hún okkur mjög mikið og var, fyrir okkur, í rauninni bara eins og þriðja for­eldrið. Hún tók okkur syst­kinin öll undir sinn væng og studdi okkur í einu og öllu.

Hún var alveg ótrú­leg kona, svo fáguð og hafði svo mikinn elegans að maður bar svo mikla virðingu fyrir henni að hún þurfti aldrei að skamma mann. Maður hlýddi bara því sem hún sagði og maður vildi alls ekki valda henni von­brigðum.“

Gunnar segir syst­kinin eðli­lega oft hafa fengið að heyra sögur af Flat­ey og lífinu þar og þær minningar helltust yfir hann þegar kom að kveðju­stundinni. 

„Hugur hennar var alltaf þar, heima í eyjunni og þegar ég kom til hennar þegar hún var nýlátin þá sótti svo sterkt á mig að jafn­vel þótt það væri mikið til­stand og fyrir­höfn þá vildi ég flytja hana aftur heim. Mig langaði til þess að reyna að endur­gjalda henni þannig allt sem hún hafði gert fyrir okkur.“

Ljúfur risi leysir málin

Gunnar Hnefill segist varla hafa vitað hvar hann ætti að byrja enda að mörgu að huga til þess að þessi hug­mynd hans gæti gengið upp. 

Fyrir það fyrsta hafi í raun enginn vitað hvert þyrfti að sækja form­legt leyfi fyrir út­förinni. „Þannig að það var bara talað við alla kónga og presta, sýslu­mann og sveitar­stjóra og öllum fannst þetta bara frábær hug­mynd, mjög ein­læg og fal­leg.“

Gunnar Hnefill sökkti sér síðan í heil­mikla skipu­lags­vinnu og segist alls staðar hafa mætt miklum vel­vilja en mestu hafi munað um aðkomu vinar síns, Stefáns Guð­munds­sonar.

„Ég hafði verið með honum til sjós þegar ég var yngri. Við höfum haldið mjög góðu sam­bandi og ég ræddi þetta við hann. 

Hann á hvala­skoðunar­fyrir­tækið Gent­le Giants, hérna á Húsa­vík, og hann greip bara boltann og leysti öll mál sem þurfti að leysa með mér. Hann lagði til bát og veislu­sal, sem hann á og er búinn að gera upp þarna úti í eyju, fyrir erfi­drykkjuna.“

Hendur fram úr ermum

Þegar skipu­lags­vinnan var að baki þurfti að taka til hendinni úti í eyju. „Það var mikið til­stand að græja þetta. Það þurfti að stand­setja kirkjuna og ég vann aðeins í kirkju­garðinum,“ segir Gunnar sem snyrti til í garðinum og málaði kirkju­garðs­hliðið sem hafði enginn gaumur verið gefinn ára­tugum saman.

„Svo var aðeins flóknara að taka gröf þarna úti í eyju heldur en uppi á landi og maður var með mikla strengi eftir það en þetta heppnaðist allt saman vel. Ég leit þannig á þetta að þetta væri mín hinsta gjöf til þessarar konu sem lagði svo ótrú­lega mikið á sig til þess að koma mér til manns, móta mig í þann mann sem ég er í dag.“

Hann segir eitt­hvað magnað hafa gerst þegar messan byrjaði. „Það breyttist eitt­hvað og allt í einu kom bara ein­hver ný vídd í eyjuna í kringum þetta og ég er alveg viss um að hún hefði haft gaman af þessu ef hún hefði vitað af þessu enda var hún sjálf svo mikil ævintýra­kona.“

Taug sem aldrei slitnaði

Gunnar Hnefill segir Flat­ey ætíð hafa verið ömmu sinni ofar­lega í huga og allar sögurnar sem hún hafi sagt honum séu svo sannar­lega geymdar en ekki gleymdar.

„Ég get bara sagt þér eina stutta sögu sem er ekki árs­gömul. Þegar hún varð 98 ára í ágúst í fyrra fór ég með tertur á dvalar­heimilið Hvamm á Húsa­vík þar sem hún bjó og við slógum upp smá veislu í kaffi­stundinni hjá þeim.

Hún var í sínu fínasta pússi með perlurnar sínar, búin að fara í snyrtingu og svona og átti góðan dag. Þegar veislunni var lokið og hún komin í her­bergið sitt fór ég til hennar þar sem hún lá svona prúðbúin í rúminu sínu.

Sólar­geisli skein á hana inn um gluggann og ég settist á rúm­stokkinn hjá henni og spurði hvort hún væri sofandi. Þá rankaði hún við sér, sneri sér að mér og sagði: 

„Ég var með pabba mínum úti í Flat­ey.“ Það snerti mig mjög djúpt að heyra níutíu og átta ára gamla konu enn þá vera pabba­stelpa að hugsa um góðu tímana sem hún átti þarna í eyjunni.“