„Þýðir ekki að það sé al­gjört töfra­lyf við öllum sjúk­dómum“

Sigurbjörg Sæunn Guðmundsdóttir, formaður Lyfjafræðingafélags Íslands, var til tals í Reykjavík síðdegis í dag til þess að ræða um Ivermectin en í gær hafði Jón Ármann Steinsson lofað lyfið í sama þætti og haldið því fram að lyfið hefði bjargað sér er hann greindist með fjórða stigs krabbamein.

Ivermectin er fyrst og fremst lyf við sníkjudýrasýkingum og rósroða og Sigurbjörg Sæunn segir að uppfinningamenn ormalyfsins hafi á sínum tíma fengið Nóbelsverðlaun.

„Þótt þetta lyf sé töfralyf við sníkjudýrasýkingum þýðir það ekki að það sé algjört töfralyf við öllum sjúkdómum.“

Hún segir að ástæðan fyrir því að þetta lyf sé ekki til á Íslandi sé fyrst og fremst vegna þess að Íslendingar þurfi sjaldan að glíma við sníkjudýrasýkingar. Reyndar sé lyfið þó aðgengilegt í kremformi.

Hún sagði það ekki rétt sem Jón Ármann hélt fram að lyfið væri bannað, heldur væri það einfaldlega ekki notað gegn krabbameinum.

„Og það tengist ekki því að „Big phrama“ [þ.e. lyfjaiðnaðurinn] sé að reyna að græða á fólki. Það tengist því að það eru ekki til rannsóknir sem sýna fram á það á fullnægjandi hátt að það nýtist við krabbameinum.“

Eins og sumir lesendur muna rataði lyfið í kastljósið fljótlega eftir að kórónuveiruheimsfaraldurinn hófst í byrjun árs 2020 þegar heimsbyggðin leitaði í örvæntingu að meðferð við Covid-19. Þá bárust fregnir af því að lyfið ivermectin dræpi veiruna í ræktunarskál á tilraunastofu.

Þrátt fyrir að framhaldsrannsóknir leiddu ekki í ljós að ivermectin hefði nokkra virkni gegn Covid-19 hömpuðu efasemdamenn um faraldurinn og bóluefnin, sem komu síðar fram, lyfinu sem fyrirbyggjandi meðferð við veikinni. Fyrrverandi þingmaður Framsóknarflokksins var á meðal þeirra sem mærðu lyfið sem vörn gegn Covid-19 hér á landi.

„Það gerðist í Covid að fólk greip til örþrifaráða og það er svolítið það sem þetta snýst um. Við getum ekki hlustað á eitt tilfelli og ályktað að það sé svarið.“

Hún nefnir að sögusagnir hafi farið af stað í faraldrinum um að lyfið væri gott gegn Covid, „alveg eins og það fóru sögusagnir af stað um að það væri gott að drekka spirtt við Covid.“

Hún segist muna eftir því að hafa unnið í apóteki í faraldrinum að fólk hafi drukkið ivermectin-krem.

„Það eru ekki til samanburðarrannsóknir sem sýna fram á að ivermectin gagnist við Covid. Það er sýnt fram á það í tilraunaglasi en þá get ég líka hellt blásýru yfir bakteríur og veirur og það getur haft veirudrepandi áhrif. Það þýðir ekki að það sé gott að drekka blásýru.“

Hún segir að rannsóknir um þetta vanti.

Þá er hún spurð út í ummæli Jóns um að krabbameinslæknar í Bandaríkjunum séu farnir að skrifa upp á ivermectin og segir að hún geti ekkert fullyrt um hvort það sé satt eða ekki.

„Það eina sem ég get sagt er að hér á Íslandi hafa læknar leyfi til þess að skrifa upp á lyf í svokölluðu „off-label use“ sem þýðir að – ef það er viðurkennd læknisaðferð, þótt ekki sé búið að setja það í fylgiseðilinn en nægilegar rannsóknir liggi fyrir [..], þá hafa læknar heimild til að skrifa upp á það.“

„Mér finnst dásamlegt að maðurinn sé læknaður af krabbameini og ég ber virðingu fyrir því. En ég er smá hrædd við þessi skilaboð sem koma úr ólíkum áttum, upplýsingaóreiðuna sem á sér stað. Við vitum það nú sjálf að fólk getur læsts inni í ákveðnum bergmálshellum þar sem þú færð bara upplýsingar sem þú vilt heyra en ekki úr ólíkum áttum.“

Því fagnar hún því að hún fái að svara því sem Jón hélt fram í viðtalinu.

„Við viljum ekki að almenningur hugsi: Bíddu nú við; þarna er eitthvað töfralyf sem verið er að halda frá okkur út af einhvers konar „Big pharma“-samsæriskenningum.“

Eru slæmar aukaverkanir?

„Það er eins og með öll önnur lyf; það er ekkert lyf fullkomið. Það er talið frekar öruggt. Hvað slæmar aukaverkanir varðar þá vitum við til dæmis ekki hvað viðkomandi er að taka annað. Heilt yfir þegar verið er að skoða lyfjameðferð er skoðuð áhætta versus ávinningur.“

En í stuttu máli eru engar rannsóknir sem styðja það að þetta sé krabbameinslyf.

„Ég fann ekki rannsóknir í fólki sem sýna fram á gagnsemi Ivermectins við krabbameini,“ svarar hún. „Ég hafði aldrei heyrt um þetta fyrr en ég hlustaði á þetta viðtal. En við sníkjudýrasýkingum og við rósroða er þetta mjög gagnlegt.“