Stefnum á svika­laust sumar­frí - það er skemmti­legra

Mikill meirihluti Íslendinga hefur orðið fyrir svikatilraun á neti eða í síma á síðustu árum. Mun færri hafa tapað fjármunum í hendur svikahrappa, en vandinn er engu að síður viðvarandi. Nú þegar sumarfrí standa sem hæst er ekki síður mikilvægt að vera á varðbergi, þar sem svikahrappar tvíeflast þegar fríin ganga í garð.

Rúmlega átta prósent hafa tapað fjármunum á síðustu árum

Nýleg könnun sem Gallup framkvæmdi fyrir Samtök fyrirtækja í fjármálaþjónustu sýnir að langstærstur hluti Íslendinga er vel á verði þegar kemur að þessum málum. Spurt var hvort fólk hefði lent í svikatilraun á neti eða í síma á síðustu þremur árum. Tveir þriðju, eða 66,7 prósent, svöruðu því játandi, en þriðjungur sagðist ekki hafa orðið fyrir slíkri tilraun.

Þátttakendur voru einnig spurðir hvort þeir hefðu, á síðustu þremur árum, verið fórnarlamb svika á neti eða í síma og tapað fjármunum. Langstærstur hluti þátttakenda, eða 91,5 prósent, svaraði neitandi en 8,5 prósent sögðust hafa tapað fjármunum í hendur svikahrappa á tímabilinu.

Þótt hlutfallið sé tiltölulega lágt er ljóst að fjöldi fólks verður enn fyrir barðinu á svikahröppum. Netsvikarar svífast einskis til að hafa af fólki fjármuni og eru sífellt að þróa tæknilegri og trúverðugri svikaaðferðir. Því er mikilvægt að fólk sé alltaf á varðbergi, líka í sumarfríinu. Nokkrar sekúndur sem fara í að sannreyna skilaboð geta komið í veg fyrir verulegt fjárhagslegt tjón. Heilbrigð tortryggni getur skipt sköpum.

„Vinsamlegast greiðið innan sólarhrings“

Nú eru sumarfrí í algleymingi og fjöldi fólks á ferðinni. Á sama tíma tvíeflast svikahrappar sem nýta sér að fólk er afslappaðra, vinnustaðir fámennari og árvekni fólks minni. Sama mynstur sést gjarnan í kringum önnur stór frí, svo sem páska og jól. Því er mikilvægt að vera á varðbergi, jafnvel þegar markmiðið er einfaldlega að slaka á.

Svikahrappar reyna gjarnan að skapa tímapressu. Það gera þeir meðal annars með gerviskilaboðum. Þau geta birst sem tölvupóstur frá yfirmanni með beiðni um tafarlausa millifærslu, skilaboð frá hóteli eða flugfélagi um að staðfesta bókun eða tilkynning um pakka sem bíður greiðslu. Þessi skilaboð eiga það sameiginlegt að fá fólk til að bregðast hratt við án þess að kanna málið betur. Svikararnir treysta á að við séum á ferð og flugi og gefum okkur því síður tíma til að sannreyna upplýsingar.

Það getur margborgað sig að staldra við

Við getum dregið verulega úr hættunni með einföldum varúðarráðstöfunum. Gefðu þér augnablik til að fara vandlega yfir skilaboðin, athuga sendanda og gaumgæfa vefslóðir áður en þú smellir. Það getur sparað bæði fjármuni og óþarfa fyrirhöfn. Þar að auki kemur það í veg fyrir svekkelsið sem fylgir því að verða fyrir svikum.

Grunnreglan er einföld: Ef þú færð skilaboð þar sem þér er sagt að borga strax, kannast ekki við að hafa átt viðskiptin sem vísað er til, eða eitthvað annað kemur undarlega fyrir sjónir, þá er betra að staldra við og skoða málið betur.

Höfundur er framkvæmdastjóri Samtaka fyrirtækja í fjármálaþjónustu.