Er landsbyggðin hluti af lausninni? Hildur Sólveig Sigurðardóttir skrifar 1. september 2026 10:00 Að lokinni þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhaldandi aðildaviðræður við ESB var sláandi munur á skoðunum landsmanna af höfuðborgarsvæðinu annars vegar og landsbyggðinni hins vegar. En getur verið að í þessari augljósu skiptingu felist vísbending um leið að bættum þjóðarhag til lengri tíma? Slagurinn við verðbólguna hefur verið okkur erfiður. Hækkandi húsnæðisverð, dýrari matarkarfa og aukinn rekstrarkostnaður hafa gert heimilum erfiðara fyrir. Á sama tíma glíma atvinnurekendur og opinberir aðilar við að halda í við síhækkandi kostnað og launakjör. Höfuðborgarmiðuð byggðaþróun getur verið verðbólguhvetjandi, húsnæðið þar er kostnaðarsamara en á landsbyggðinni og mikil eftirspurn eftir húsnæði og þjónustu í hinum ýmsu formum getur valdið hækkandi verðlagi. Stuðningur við sterka landsbyggð Gæti markviss uppbygging um land allt verið hluti af lausninni? Hvatning landsmanna til að skoða þá fjölmörgu kosti sem búsetu á landsbyggðinni fylgir, líkt og ódýrara húsnæðisverð, styttri vegalengdir og því aukinn tími fyrir ýmis hugðarefni. Slíku átaki þyrfti að sjálfsögðu að fylgja meðvituð ákvarðanataka ríkisins gagnvart eflingu sveitarfélaga á landsbyggðinni og að styrkja enn frekar stoðir sterkrar landsbyggðar. Það gæti verið ákjósanlegt skref af mörgum sem þarf að taka til að rétta skútuna okkar við. Öflug þjónusta hins opinbera, heilbrigðisþjónusta, möguleikar ungs fólks til menntunar í heimabyggð, traust fjarskipti og síðast en ekki síst góðar og tryggar samgöngur vítt og breitt um landið eru lykilbreyta í hlutverki ríkisins í að styrkja stöðu Íslands og velferð Íslendinga. Við getum ekki öll átt heima á sama blettinum, það er engum til hagsbóta. Sterkt Ísland byggist á fjölbreyttum og öflugum samfélögum um allt land, þar sem fólk hefur raunverulegt val um búsetu og tækifæri til að byggja sér bjarta framtíð. Blómleg landsbyggð er því ekki aðeins hagsmunamál þeirra sem þar búa, heldur þjóðarinnar allrar. Höfundur er forseti bæjarstjórnar Vestmannaeyja. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Byggðamál Mest lesið Gleðilegan dag læsis Auður Soffíu Björgvinsdóttir Skoðun Hjartaendurhæfing er fjárfesting Kristín E. Hólmgeirsdóttir,María Barbara Árnadóttir Skoðun Hvenær hættum við að vera þjóð? Jón Pétur Zimsen Skoðun Hvaða gervigreind og skýjaþjónustur mega opinberir aðilar nota? Karl Thoroddsen Skoðun Stækkum kökuna í stað þess að sneiða hana þynnra Rannveig Grétarsdóttir Skoðun Engin miskunn hjá Reykjavíkurborg Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir Skoðun Þrautseigja í framlínunni Sigríður Björk Þormar Skoðun Fjárfestum í heilsu – Alþjóðlegur dagur sjúkraþjálfunar Gunnlaugur Már Briem Skoðun Sjálfbærni í heimi glötunar Kristján Logason Skoðun Hvað varð um það að vilja betri heim? Indriði Þröstur Gunnlaugsson Skoðun Skoðun Skoðun Eru tómstundir allra? Margrét Júlía Rafnsdóttir skrifar Skoðun Öryggisnet í 90 ár! Unnur Sverrisdóttir skrifar Skoðun Þrautseigja í framlínunni Sigríður Björk Þormar skrifar Skoðun Hjartaendurhæfing er fjárfesting Kristín E. Hólmgeirsdóttir,María Barbara Árnadóttir skrifar Skoðun Hvaða gervigreind og skýjaþjónustur mega opinberir aðilar nota? Karl Thoroddsen skrifar Skoðun Hvenær hættum við að vera þjóð? Jón Pétur Zimsen skrifar Skoðun Hver ertu þegar yfirmaðurinn fer út úr herberginu? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Fjárfestum í heilsu – Alþjóðlegur dagur sjúkraþjálfunar Gunnlaugur Már Briem skrifar Skoðun Varnir frá 2019, ógnir frá 2026 Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Hvað varð um það að vilja betri heim? Indriði Þröstur Gunnlaugsson skrifar Skoðun Sjálfbærni í heimi glötunar Kristján Logason skrifar Skoðun Ert þú kannski frábær í ofbeldisforvörnum barna? Alfa Dröfn Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Bókun 35, ESA og stjórnarskrá Íslands — hvenær verður EES samningurinn stjórnarskrárlega ólýðræðislegur? Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Gleðilegan dag læsis Auður Soffíu Björgvinsdóttir skrifar Skoðun Engin miskunn hjá Reykjavíkurborg Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Brjóstagjöf er svoddan streð… Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Stækkum kökuna í stað þess að sneiða hana þynnra Rannveig Grétarsdóttir skrifar Skoðun Er þetta ásættanleg frammistaða íslenskrar stjórnsýslu? Þorsteinn Narfason skrifar Skoðun Forsjálni því þetta reddast ekki Gunnar Hersveinn skrifar Skoðun Flokkur fólksins og fjárlögin Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Svargrein við grein Hauks Arnþórssonar Jón Sigurgeirsson skrifar Skoðun Sjálfstæðisflokkurinn og Bókun 35. Fullveldi eftir hentugleikum? Júlíus Valsson skrifar Skoðun Hvar er náungakærleikurinn? Steindór J. Erlingsson skrifar Skoðun Það sem gerist þegar við segjum frá Olga Björt Þórðardóttir skrifar Skoðun Brýtur innviðaráðherra lög, aftur? Örvar Marteinsson skrifar Skoðun Ekkert okkar á að ganga þennan veg eitt Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir skrifar Skoðun Kerfið sem sýndarveruleiki Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Erum við að grafa undan lýðræðinu? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Skoðun Berð þú ábyrgð á stafrænni útilokun fólks með fötlun? Rósa María Hjörvar skrifar Skoðun Hvernig förum við með valdið? Halla Hrund Logadóttir skrifar Sjá meira
Að lokinni þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhaldandi aðildaviðræður við ESB var sláandi munur á skoðunum landsmanna af höfuðborgarsvæðinu annars vegar og landsbyggðinni hins vegar. En getur verið að í þessari augljósu skiptingu felist vísbending um leið að bættum þjóðarhag til lengri tíma? Slagurinn við verðbólguna hefur verið okkur erfiður. Hækkandi húsnæðisverð, dýrari matarkarfa og aukinn rekstrarkostnaður hafa gert heimilum erfiðara fyrir. Á sama tíma glíma atvinnurekendur og opinberir aðilar við að halda í við síhækkandi kostnað og launakjör. Höfuðborgarmiðuð byggðaþróun getur verið verðbólguhvetjandi, húsnæðið þar er kostnaðarsamara en á landsbyggðinni og mikil eftirspurn eftir húsnæði og þjónustu í hinum ýmsu formum getur valdið hækkandi verðlagi. Stuðningur við sterka landsbyggð Gæti markviss uppbygging um land allt verið hluti af lausninni? Hvatning landsmanna til að skoða þá fjölmörgu kosti sem búsetu á landsbyggðinni fylgir, líkt og ódýrara húsnæðisverð, styttri vegalengdir og því aukinn tími fyrir ýmis hugðarefni. Slíku átaki þyrfti að sjálfsögðu að fylgja meðvituð ákvarðanataka ríkisins gagnvart eflingu sveitarfélaga á landsbyggðinni og að styrkja enn frekar stoðir sterkrar landsbyggðar. Það gæti verið ákjósanlegt skref af mörgum sem þarf að taka til að rétta skútuna okkar við. Öflug þjónusta hins opinbera, heilbrigðisþjónusta, möguleikar ungs fólks til menntunar í heimabyggð, traust fjarskipti og síðast en ekki síst góðar og tryggar samgöngur vítt og breitt um landið eru lykilbreyta í hlutverki ríkisins í að styrkja stöðu Íslands og velferð Íslendinga. Við getum ekki öll átt heima á sama blettinum, það er engum til hagsbóta. Sterkt Ísland byggist á fjölbreyttum og öflugum samfélögum um allt land, þar sem fólk hefur raunverulegt val um búsetu og tækifæri til að byggja sér bjarta framtíð. Blómleg landsbyggð er því ekki aðeins hagsmunamál þeirra sem þar búa, heldur þjóðarinnar allrar. Höfundur er forseti bæjarstjórnar Vestmannaeyja.
Skoðun Bókun 35, ESA og stjórnarskrá Íslands — hvenær verður EES samningurinn stjórnarskrárlega ólýðræðislegur? Eggert Guðmundsson skrifar