Stofna starfshóp um áreitni í íþróttum: „Þetta er fyrsta skrefið“

Lilja Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra fundaði í dag með fulltrúum íþróttakvenna, starfsmönnum ráðuneytisins, Lárusi L. Blöndal forseta ÍSÍ og Auði Ingu Þórsteinsdóttur framkvæmdastjóra UMFÍ, í tengslum við MeToo yfirlýsingu íþróttakvenna sem send var á fjölmiðla í gær. Á fundinum var ákveðið að stofna starfshóp á vegum ráðuneytisins um gerð aðgerðaráætlunar um verklag þegar kynbundin áreitni kemur upp innan íþrótta- og æskulýðshreyfingarinnar hér á landi.

Eins og kom fram á Vísi í gær sendu 462 fyrrverandi og núverandi íþróttakonur frá sér yfirlýsingu í gær þar sem þær kröfðust breytinga undir yfirskriftinni Jöfnum leikinn. Meðfylgjandi voru 62 reynslusögur þar sem þær lýstu kynferðislegri áreitni, valdaójafnvægi, mismunun, andlegu og kynferðislegu ofbeldi, þar á meðal nokkrar tengdar nauðgunum.

Sjá einnig: Íþróttakonur jafna leikinn: Lýsa áreitni, mismunun, ofbeldi og nauðgunum 

„Ég er mjög þakk­lát þess­um kon­um sem hafa verið að stíga fram. Ég er sann­færð um að þetta fram­tak muni skila sér og gera var­an­leg­ar breyt­ing­ar. Ég er líka mjög ánægð með for­ystu ÍSÍ og UMFÍ fyr­ir að koma strax að mál­um um að hægt sé að fara inn í þetta með þess­um hætti,“ seg­ir Lilja í sam­tali við MBL í dag.

Ánægð með viðbrögð ráðherra

Hafdís Inga Hinriksdóttir. Anna Soffía Víkingsdóttir og Nína Björnsdóttir voru fulltrúar íþróttakvenna á fundinum í dag. Hafdís Inga segir í samtali við Vísi að þessi starfshópur hafi verið niðurstaða sem kom í kjölfar umræðunnar á fundinum í dag.

„Ég er mjög ánægð með að ráðherra skuli bregðast strax við og boða til fundar, það er ótrúlega ánægjulegt. Þetta gekk mjög vel og allir eru einhuga um að það þurfi að taka á þessu og bregðast við. Við fögnum því.“

Hafdís segi að það verði fulltrúi frá íþróttakonum í þessum starfshóp, en það eigi eftir að útnefna einhvern í það hlutverk.

„Starfshópurinn er það sem er í pípunum núna. Hann fer þá í að vinna úr því sem fram kom. Það eru allir sammála um það að það þurfi að vinna þetta saman. Það hefur verið þannig undanfarið að allir eru að vinna í sínu horni og enginn veit hvað er í gangi. Þetta þarf að vera eitthvað sem íþróttahreyfingin vinnur í sameiningu.“ 

Kom ekki á óvart

Hún segir að það hafi ekki komið sér á óvart hversu margar sögur komu fram í þessum lokaða MeToo hópi íþróttakvenna, eða hversu alvarlegar sögurnar voru. Í frásögnunum kom fram að vandann sé að finna í framkomu þjálfara, stjórnarmanna, nuddara og sjúkraþjálfara, dómara, sjálfboðaliða, fjölmiðla, sem og hjá öðrum iðkendum.

„Ég er búin að vera að hrærast í þessu síðan árið 2012. Bæði af minni eigin reynslu og því sem ég hef heyrt í gegnum árin, vitandi hvernig kúltúrinn er, þá kemur þetta mér ekki á óvart. Því miður.“

Hafdís Inga er sjálf fyrrverandi landsliðskona í handbolta og var misnotuð af fyrrum landsliðsmanni í íþróttinni. Hann var þá 25 ára en hún aðeins 16 ára. Hún starfar í dag sem sérfræðingur hjá Bjarkarhlíð, miðstöð fyrir þolendur ofbeldis. Hafdís Inga þekkir því þessi mál vel og  hefur einnig rannsakað ofbeldi í íþróttum á Íslandi. Að hennar mati hefur þögnin um þessi mál innan íþrótta verið allt of mikil.

„Þegar mál hafa komið upp þá hef ég upplifað þöggun, því miður.“

Hafdís segir að íþróttakonurnar hafi fengið verulega góð viðbrögð við yfirlýsingu sinni í gær.

„Það fagna þessu allir en fólk er auðvitað bara verulega slegið, þetta eru auðvitað bara skelfilegar sögur sem að koma þarna fram.“

Ekkert verklag til staðar

Hafdís sagði í samtali við Vísi í nóvember: „Íþróttirnar eru auðvitað bara þverskurður á samfélaginu og það er ekki nóg með að það sé ríkjandi kynjamisrétti þar þá er þar líka mjög mikið ofbeldi, hvort sem það er kynferðislegs eðlis eða andlegs. Það er því miður staðreynd málsins. Maður ímyndar sér líka bara allar þessar sögur sem hafa ekki enn komið fram.“

Sjá einnig: „Finnst okkur viðeigandi að dæmdir kynferðisafbrotamenn skuli spila fyrir íslenska landsliðið?“ 

Gagnrýndi hún þá að oft væri ekki verklag til staðar innan íþróttahreyfinga eða því ekki fylgt, þegar upp koma mál tengd misbeitingu valds, kynferðislegu áreitni og ofbeldi. Sundkonan Hildur Erla Gísladóttir steig fram í viðtali í Fréttablaðinu og á Vísi í október á síðasta ári og opnaði sig um að fyrrum þjálfari sinn hafi beitt sig kynferðisofbeldi. Eftir viðtalið sagði formaður Sundsambands Íslands í kvöldfréttum Stöðvar 2 að betur hefði átt að taka á fyrri ábendingum um sama þjálfara.

Sjá einnig: Misnotuð af sundþjálfaranum sínum aðeins 16 ára gömul: „Gerði allt nema að nauðga mér“  

Ekki hægt að stinga höfðinu í sandinn

Líney Rut Halldórsdóttir, framkvæmdastjóri Íþrótta- og Ólympíusambands Íslands, sagði í kvöldfréttum Stöðvar 2 í gær að kynferðisleg áreitni og ofbeldi sé ólíðandi og óvelkomið innan íþróttasamfélagsins. Hún segist vongóð um að MeToo byltingin verði til þess að skapa betra samfélag fyrir alla.

„Ég veit ekki hvort þetta hefur verið feimnismál en við getum bara ekki stungið höfðinu í sandinn með það að slík málefni finnist ekki innan íþróttahreyfingarinnar, íþróttirnar eru jú þverskurður af samfélaginu okkar.“ 

Ungmennafélag Íslands sendi frá sér yfirlýsingu í dag. Þar sagði meðal annars:

„Þetta eru hræðilegar sögur, frásagnir af hátterni sem á ekki að líðast og eru í algjörri andstöðu við þau gildi sem ungmennafélagshreyfingin stendur fyrir,“ 

Nauðsynlegt að hlúa að þolendum

„Það tóku allir virkan þátt í umræðunum. Ég upplifði það að allir hefðu mikinn vilja til þess að taka þetta föstum tökum,“ segir Hafdís um fundinn í morgun.

„Þetta var lítill fyrirvari svo undirbúningur var ekki mikill en þetta er fyrsta skrefið. Bind ég miklar vonir við að það komi eitthvað gott út úr þessu sem við getum öll byggt ofan á og unnið að því í sameiningu að bæta umhverfi íþróttanna.“

Hafdís segir að það þurfi að vera hvetjandi fyrir þolendur að upplifa að þeir geti komið og sagt frá. „Við þurfum að passa að hlúa að þolendum og að þeim sé trúað og eitthvað aðhafst í málinu. Það þarf einhvern vegin að stoppa þetta.“

Hún telur mikilvægast að fólk setjist niður og taki samtalið um þetta. Næstu skref er að senda út áskoranir í tengslum við Jöfnum leikinn yfirlýsinguna, meðal annars á sveitarfélög, sérsambönd, félög.

„Við viljum að sveitarfélögin setji meiri skilyrði á félögin, að það sé fylgst með hlutunum og eftirlit með því að það sé ekki allt ofan í skúffu og enginn viti neitt. Við þurfum að taka ábyrgð í þessu. Einnig að félögin taki ábyrgð.“