Gagnrýnir rannsókn lögreglu á kaupmönnum í Euro Market

Mál pólskra verslunarmanna sem reka matvöruverslanirnar Euro Market er enn til rannsóknar hjá lögreglu. Að sögn Margeirs Sveinssonar, yfirmanns miðlægrar deildar lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu, beinist rannsóknin að fíkniefnainnflutningi og peningaþvætti, og einnig að fjársvikum, brotum á vopnalögum, lyfjalögum og fíkniefnaframleiðslu.

„Mjög erfitt er að segja til um þann fjölda sem hefur réttarstöðu sakbornings en það má ætla að þar sé um að ræða um 15 manns,“ segir Margeir aðspurður um fjölda grunaðra í málinu. Sum málanna séu þegar komin til ákærusviðs en önnur ekki. Hann segir að þeir þættir málsins sem enn eru til rannsóknar lúti fyrst og fremst að peningaþvætti og fjársvikum og rannsóknin sé unnin í samstarfi við erlend lögregluyfirvöld.

„Málið virðist vera að minnka verulega að umfangi og er hvorki fugl né fiskur miðað við þá alþjóðlegu skrautsýningu sem sett var upp og kölluð blaðamannafundur á sínum tíma,“ segir Steinbergur Finnbogason, verjandi annars eiganda matvöruverslananna og þess sakbornings sem lengst sat í gæsluvarðhaldi vegna málsins.

Steinbergur bendir á að við húsleitirnar sem framkvæmdar voru í desember, bæði hér á landi og í Póllandi, hafi engin fíkniefni fundist og þegar grannt sé skoðað hafi málflutningur lögreglu um fíkniefnainnflutning ávallt verið á miklu reiki. 

Í farbannsúrskurði sem kveðinn var upp yfir sakborningnum 18. janúar segir meðal annars að hann sé grunaður um aðild að innflutningi fíkniefna frá Póllandi til Íslands og Bretlandseyja „sem nemi ekki minna en átta kílógrömmum af amfetamíni í duftformi og ekki minna en 26 lítrum í vökvaformi, auk aðildar að innflutningi á 1000 e-töflum“.

Margeir segist aðspurður ekki kannast við framangreint magn. 

Steinbergur bendir einnig á að verslanirnar, sem lögregla hafði til rannsóknar vegna gruns um umfangsmikið peningaþvætti, séu enn í fullum rekstri. „Verslanirnar veltu 480 milljónum árið 2016 og það er enga breytingu að merkja á rekstrinum fyrir og eftir aðgerðir lögreglu.“

Í kjölfar aðgerðanna hafi lögregla sent greiðslumiðlunarfyrirtæki athugasemdir, sem hafi afturkallað og lokað posasamningum og allt hafi stefnt í að verslununum yrði lokað. Á síðustu stundu hafi saksóknari látið greiðslumiðlunina vita að rannsókn væri ekki lengur í gangi, í gegnum posakerfið og því var posasamningurinn framlengdur og ekki kom til lokunar.

Steinbergur segir lögreglu hafa vísað með villandi hætti til haldlagðra eigna að verðmæti 200 milljóna. Þvert á það sem ætla mætti, sé þarna að stærstum hluta um að ræða íbúðir í Breiðholti og á þeim hvíli lán upp á 170 milljónir. Haldlagðar eignir séu því í raun ekki nema í mesta lagi 30 milljónir.

Steinbergur hefur furðað sig mjög á allri framgöngu lögreglunnar í málinu, ekki eingöngu vegna umfangs rannsóknarinnar og þess sem upp úr krafsinu virðist ætla að koma, heldur hafi einnig verið óvenjuhart fram gengið í rannsóknaraðgerðum og ítrekað með ólögmætum hætti.

Nefnir Steinbergur sem dæmi að framkvæmd húsleitar á heimili mannsins í desember, sem gerð var af íslensku lögreglunni með aðstoð pólskra yfirvalda, hafi verið tekin upp á myndband, í bága við íslensk lög og upptakan send pólskum fjölmiðlum sem birtu opinberlega upptöku af lögregluaðgerðum inni á heimili fjölskyldu mannsins í Kópavogi en hann á bæði sambýliskonu og unga dóttur. 

Steinbergur bendir einnig á að lögreglan hafi ítrekað brotið meðalhófsreglu með beitingu frelsisskerðingar. Eftir mánuð í gæsluvarðhaldi hafi Landsréttur fellt úr gildi úrskurð um framlengt gæsluvarðhald og lagt þess í stað á manninn farbann með vísan til meðalhófs.

Í kjölfarið hafi lögregla, þrátt fyrir úrskurðinn, birt manninum ákvörðun um að hann skuli tilkynna sig tvisvar á dag á lögreglustöðinni við Hlemm. Steinbergur kærði ákvörðunina til héraðsdóms sem felldi ákvörðunina úr gildi með vísan til brots á meðalhófsreglu. Í kjölfarið birti lögregla manninum nýja ákvörðun, um að hann skyldi mæta einu sinni á dag, á lögreglustöðina í Kópavogi. Enn var kært og ákvörðunin felld úr gildi

„Það er áleitin spurning hvort þessi framganga lögreglunnar litist annaðhvort af hinum digurbarkalegu yfirlýsingum í byrjun eða af þjóðerni viðkomandi. Hvort tveggja væri mjög slæmt fyrir ímynd og orðspor lögreglunnar,“ segir Steinbergur.