Gripið í tómt í fjársjóðsskipinu

Leit að gulli í flaki þýska flutningaskipsins SS Minden virðist lokið án þess að leiðangursmenn hefðu nokkuð upp úr krafsinu.

Talsverð athygli beindist að leiðöngrum breska fyrirtækisins Advanced Marine Services (AMS) að SS Minden sem áhöfnin sökkti í september 1939 um 120 sjómílum undan Íslandi til að forða því frá að falla í hendur Breta.

Í erindi til Umhverfisstofnunar í fyrra sagði AMS að gull kynni að leynast í hirslu í Minden og sendi stofnuninni mynd sem tekin var í flakinu og sýndi skáp eða kassa í póstherbergi skipsins. Miðað við málin á skápnum mátti áætla að í honum rúmaðist gull fyrir jafnvirði um tólf milljarða króna.

AMS fékk leyfi til að rjúfa gat á Minden og hófst handa í nóvember 2017 en varð frá að hverfa vegna veðurs. Þráðurinn var tekinn upp að nýju 19. júní í sumar. Stóðu aðgerðir við Minden fram til 10. júlí. Minden hvílir á 2.240 metra dýpi og því um flókna og afar dýra aðgerð að ræða.

Ef marka má skýrslu sem nú hefur verið skilað til Umhverfisstofnunar gripu útsendarar AMS í tómt í iðrum Minden. „Vinnan hélt áfram til 19.30 þann 10. júlí þegar lokaskoðun var gerð. Það var þá staðfest að engir verðmætir hlutir fundust,“ segir í skýrslunni. „Enginn farmur fannst og ekkert var fjarlægt úr flakinu.“

Í þessu sambandi má benda á að þegar rannsóknarskipinu Seabed Worker var siglt af vettvangi 10. júlí virtist AMS vilja halda þeim möguleika opnum að snúa aftur. „Framkvæmdaraðili segir að gildistími starfsleyfisins hafi verið framlengdur til 1. október 2018 og gæti því komið til þess að hann óski eftir að snúa aftur á svæðið,“ sagði í svari frá lögmanni Umhverfisstofnunar til Fréttablaðsins þennan dag. Engin tilkynning um slíkt hefur þó verið sett fram, ekki enn að minnta kosti.

Halla Einarsdóttir, sérfræðingur hjá Umhverfisstofnun, segir stofnunina enga ástæðu hafa til að efast um þá frásögn AMS að ekkert hafi verið tekið úr Minden.

„Þar sem við vorum ekki á staðnum hafði ég sambandi við Landhelgisgæsluna sem var á vettvangi og fékk staðfestingu á því að þetta myndi samræmast þeirra skráningum,“ segir Halla. „Við tökum þessu alveg trúanlega þar sem við höfum engar forsendur til að rengja það neitt.“

Aðspurð hvort það sé ekki óvænt að ekkert hafi fundist í Minden kveðst Halla engar væntingar hafa haft um það. Áhugi Umhverfisstofnun hafi beinst að því hvort mengun fylgdi aðgerðunum. „Ég hef bara lagt áherslu á að þeir myndu fylgja sínum skyldum samkvæmt starfsleyfinu,“ segir hún. Og samkvæmt AMS stafaði engin mengun af framkvæmdinni.

Varðandi skápinn fyrrnefnda segir Halla leiðangursmenn væntanlega hafa komið að honum tómum. „Það getur verið að þeir hafi opnað skápinn og séð að það var ekkert til að taka úr honum,“ segir hún.

Ásgeir Erlendsson, upplýsingafulltrúi Landhelgisgæslunnar, segir að varðskipið Þór hafi verið á framkvæmdasvæðinu til að byrja með í sumar og fylgst með Seabed Worker, sem AMS var með á leigu. TF-SIF, flugvél Landhelgisgæslunnar, hafi sinnt eftirliti úr lofti.

„Landhelgisgæslan getur ekki fullyrt að Seabed Worker hafi ekki fundið nein verðmæti við vinnu sína við flak þýska skipsins SS Minden. Aftur á móti höfum við enga ástæðu til að efast um svör Advanced Marine Services þess efnis enda hafði fyrirtækið leyfi til þess að ná verðmætum úr flakinu,“ segir Ásgeir.

Þá segir Ásgeir að Landhelgisgæslan hafi verið að gæta þess að tímarammi starfsleyfisins frá Umhverfisstofnun yrði virtur og að ekki yrði umhverfistjón vegna framkvæmdanna.

„Löggæslumenn frá varðskipinu Þór fóru einu sinni um borð í Seabed Worker og fengu upplýsingar um framvindu aðgerðanna,“ segir Ásgeir.

„Samkvæmt starfsleyfinu var Seabed Worker bundið af því að veita Landhelgisgæslunni upplýsingar um staðsetningu og framvindu tvisvar á sólarhring. Áhöfnin veitti allar upplýsingar sem óskað var eftir,“ bætir Ásgeir enn fremur við.

Tímalína aðgerða við SS Minden

19 nóvember 2017

Kýpverska rannsóknarskipið MV Forland Inspector kemur á staðinn 19.30. Kafbátur kemur niður að flakinu 22.00 og gerð er sjónskoðun á þeim hluta skipsskrokkins sem ætlunin er að rjúfa. Tæki til þess voru samhliða látin síga niður að Minden.

20. nóvember

Haldið áfram á miðnætti að kanna aðstæður.

21. nóvember

Aðgerðum hætt 8.34 vegna slæmrar veðurspár. Staðfest að engin verðmæti hefðu fundist. MV Forland Inspector yfirgaf svæðið.

22. júní 2018

MV Seabed Worker kemur sér fyrir á staðnum 10.00. Veðuraðstæður hindra aðgerðir.

23. til 26. júní 2018

Veðuraðstæður hindra aðgerðir fram til klukkan 08.00. Kafbáturinn settur út til að gera skoðun.

27. júní til 4. júlí

Vinna við flakið heldur áfram, hreinsað til og skoðun með kafbátnum. Siglt af stað til Vestmannaeyja klukkan 21.00 þann 4. júlí [einn skipverja þurfti að komast í land].

6. til 11 júlí

Skipið kemur aftur á staðinn klukkan 08.30. Kafbátaskoðun heldur áfram klukkan 11.00 Hreinsunarstarf hefts aftur klukkan 21.00 þann 6. júlí. Vinna heldur áfram til 19.30 þann 10. júlí þegar lokaskoðun fer fram. Það var staðfest að engir verðmætir hlutir fundust. Skipið siglir á braut um klukkan 22.00 þann 10. júlí.

Heimild:

Skýrsla Advanced Marine Services til Umhverfisstofnunar.

Aths.

Við þetta er að bæta að Landhelgisgæslan hafði stuggað rannsóknarskipinu Seabed Constructor frá flaksstaðnum í apríl. Þá höfðu útsendarar AMS þegar rofið gat á Minden.