Vilja frelsa Dillonshús úr „Árbæjar-Gúlaginu“

Þau vilja að Dillonshús verði flutt af safninu og á sinn upprunalega stað í miðbæ Reykjavíkur og segja að flutningur hússins yrði vonandi „táknrænt upphaf þess að bundinn yrði endir á útlegð flestra húsa í Árbæjar-Gúlaginu og þau flutt á sinn upphaflega stað eða að minnsta kosti í túnið heima.“

Svo komast fimmmenningarnir að orði í aðsendri grein í Fréttablaðinu í dag undir yfirskriftinni „Musteri ástarinnar þarf að komast aftur heim“.

Í greininni er saga hússins rakin en það stóð upphaflega á horni Túngötu og Suðurgötu þar sem nú eru bílastæði. Húsið hafi verið reist af ást en svo verið fórnað á „altari blikkbeljunnar“.

Breski aðalsmaðurinn Arthur Edmund Denis Dillon lét byggja húsið um miðja 19. öld fyrir ástkonu sína, Sire Ottesen, og dóttur þeirra, Henriettu Dillon. Í greininni er saga Sire einnig rakin og segir meðal annars um hana:

„Sire lifði lífi sínu frjáls og óþvinguð af illu umtali og stífum gildum samfélagsins, tók sér ástmenn eftir þörfum og eignaðist tvö börn í lausaleik en hvorugt þeirra komst til manns. Fágætt hefur verið í Reykjavík í upphaf i 19. aldar að kona léti sér fátt um finnast þrátt fyrir slúður, skömmun og hveljusog siðapostula. „Hún var frjálsleg eins og drottning, samboðin hverjum konungbornum tignarmanni,“ skrifaði Tómas skáld Guðmundsson um Sire.“

Sire og Arthur fengu ekki að eigast en Sire og Henrietta komu sér fyrir í Dillonshúsi þar sem Sire var meðal annars með veitinga- og gistirekstur. Hún lést árið 1878.

„Útlegðardómur réttlættur“ með því að húsið var vettvangur „síðari tíma fólskuverks“

Árið 1960 var tekin ákvörðun um að flytja Dillonshús í Árbæjarsafn. Átta árum fyrr hafði mikill harmleikur orðið í húsinu þegar andlega veikur lyfsali myrti eiginkonu sína og þrjú börn með eitri áður en hann svipti sig lífi.

Segja fimmmenningarnir í grein sinni að „útlegðardómur“ hússins á Árbæjarsafni hafi verið „réttlættur með því að húsið væri vettvangur síðari tíma fólskuverks sem geðsjúkur maður beitti ástvini sína.“

Fimmmenningarnir segja Dillonshús hafi verið í fyrirtaksvarðveislu á safninu þar sem því hafi verið sýndur sómi. Nú sé hins vegar rétt að þeirri geymslu ljúki og húsið fái að komast á sinn upphaflega stað sem allra fyrst:

„Bílastæðin tólf eru í kallfæri og í samkeppni við rúmgóðan og vistlegan bílastæðakjallara Ráðhússins. Dillonshús hefur verið sönn höfuðprýði Árbæjarsafns, en afar ósennilegt er að Sire hafi nokkurn tíma komið þangað.

Safnið er tímaskekkja nú þegar þétting byggðar er alfa og ómega bæjarstjórnarpólitíkur Reykjavíkur og yrði flutningur þess tákn um nýja tíma. Vonandi yrði flutningurinn aðeins táknrænt upphaf þess að bundinn yrði endir á útlegð sem flestra húsa í Árbæjar-Gúlaginu og þau flutt á sinn upphaflega stað eða að minnsta kosti í túnið heima.

Seinni tíma harmsaga Dillons-húss er ekki rök á móti því að þetta musteri ástarinnar snúi aftur heim. Þvert á móti. Ástæðulaust er að sópa undir teppið þeim hluta sögunnar sem okkur líkar ekki við í dag. Ekki síður ber að heiðra minningu fórnarlamba voðaverka apótekarans sem gat ekki unað konu sinni og börnum lífs þegar hann sjálfur sá ekki framtíð fyrir sjálfan sig fastur í viðjum geðveikinnar.

Dillons-hús var reist rétt þar sem Ingólfur og Hallveig byggðu eitt af fyrstu húsum sínum og er þess minnst á glæsilegu safni. Á þessum litla reit eru rætur Reykjavíkur og örskammt þaðan er Víkurgarður. Þar á húsið heima til minningar um merka sögu ásta og örlaga og hina frjálshuga Sire Bergmann Ottesen,“ segir í lok greinarinnar sem lesa má í heild sinni í Fréttablaðinu í dag.