Gefur reikniformúlu tollgjaldanna falleinkunn Silja Rún Sigurbjörnsdóttir skrifar 7. apríl 2025 22:01 Konráð S. Guðjónsson óttast áhrif tollgjaldanna á almenning. Vísir/Ívar Fannar Fjórir dagar eru síðan Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, setti tollgjöld á innflutningsvörur til Bandaríkjanna og hafa markaðir brugðist harkalega við. Hagfræðingur gefur reikniformúlu tollgjaldanna falleinkunn. Markaðir víðs vegar um heim hafa brugðist illa við tollgjöldum Trumps, til að mynda varð algjört verðfall á Wall Street auk falls í mörkuðum í Evrópu og Asíu. „Fyrst og fremst mikil óvissa um hvaða afleiðingar þetta mun hafa í för með sér. Það er kannski ein ástæðan fyrir því að við sjáum enn og aftur þessa þróun á mörkuðum í dag er að við erum að sjá skýrari vísbendingar um það að Trump og hans fólk sé alvara með því að keyra þetta í gegn. Þetta er ekki einhvers konar leið til að fá einhverjar betri samninga við aðra,“ segir Konráð S. Guðjónsson, hagfræðingur og efnahagsráðgjafi síðustu ríkisstjórnarinnar. Trump tilkynnti tollgjöldin með spjaldi sem hann hélt á lofti. Ísland hlaut tíu prósenta tollgjöld en 34 prósent tollgjöld fara á innflutningsvörur í Kína og tuttugu prósent frá Evrópusambandinu. Konráð segir aðferðina sem farin var til að reikna út tollgjöldin galna. „Í raun og veru er þetta bara reiknað með einhverri formúlu sem að ég held að fólk sé ennþá að átta sig á hversu galin er. Ef að nemandi á fyrsta ári í hagfræði myndi kokka þetta upp þá held ég að hann yrði felldur umsvifalaust fyrir að nota þessa aðferðafræði. Það gat enginn gert sér í hugarlund að setja tolla með þessum grundvelli en þetta virðist einfaldlega vera veruleikinn og við þurfum einhvern veginn að fóta okkur í nýja og skrýtna umhverfi.“ Konráð óttast að tollgjöldin gætu farið að hafa áhrif á almenning hérlendis. Ísland sé mjög háð utanríkisviðskiptum. „Við flytjum út til dæmis sjávarafurðir fyrir fimmtíu milljarða og aðrar vörur upp á rúmlega annað eins, fáum fullt af bandarískum ferðamönnum og ég held að við þurfum að sjá það. Maður er búinn að heyra að það er eðlilega mikill ótti um áhrifin á ferðaþjónustuna hérna og vegna þess að þetta getur þýtt til skamms tíma niðursveiflu í Bandaríkjunum og dragi þá úr ferðavilja,“ segir hann. „Á móti er kannski smá huggun gegn harmi að það er ekki verið að setja tolla á ferðalög þannig að það gæti verið að neyslan færist í meiri mæli í ferðalög milli landa eða þjónustuviðskipti en hver veit hvað Trump vill taka upp á þessum efnum.“ Skattar og tollar Donald Trump Bandaríkin Mest lesið eBay greiðir hjónum sex milljarða eftir hrottalega áreitni Viðskipti erlent Fullveldið ekki bundið við sjálfstæðan gjaldmiðil Viðskipti innlent Akureyringur vekur athygli í Bretlandi fyrir þrautseigju sína Neytendur Á að greiða arfinn inn á húsnæðislánið eða leggja inn á reikning? Viðskipti innlent Setti Ölgerðina í bann en hefur nú snúist hugur Neytendur Lækkunin skilaði sér hjá öllum nema Costco Neytendur Tvírukkaðar færslur leiðréttar Viðskipti innlent Ævintýralegt líf: Fjárfestirinn bankaði á gluggann á garðkofanum þar sem hann bjó Atvinnulíf Rúmlega sex hundruð milljónir í starfsmannabónusa Viðskipti innlent Eldsneytissparnaður með Mobil Delvac Kynningar Fleiri fréttir eBay greiðir hjónum sex milljarða eftir hrottalega áreitni Lögðu til frjálsar greiðslur fyrir siglingar um Hormússund Apple aftur verðmætasta fyrirtæki heims Birtu tíu tillögur að nýjum seðlum Olíuverð fellur í kjölfar sprengjuhlés TikTok næst eftir sektir á Google og AliExpress Olíutunnan nálgast aftur hundrað dali Dómari ýtir á pásu í yfirtökuferlinu Óttast kínverska gervigreind Vill leggja fimmtíu prósenta toll á kanadískar vörur Olíuverð hækkar um rúm fimm prósent í kjölfar ummæla Trumps Skera niður Xbox til þess að spreða í gervigreind Sky ætlar að festa kaup á ITV Sjá meira
Markaðir víðs vegar um heim hafa brugðist illa við tollgjöldum Trumps, til að mynda varð algjört verðfall á Wall Street auk falls í mörkuðum í Evrópu og Asíu. „Fyrst og fremst mikil óvissa um hvaða afleiðingar þetta mun hafa í för með sér. Það er kannski ein ástæðan fyrir því að við sjáum enn og aftur þessa þróun á mörkuðum í dag er að við erum að sjá skýrari vísbendingar um það að Trump og hans fólk sé alvara með því að keyra þetta í gegn. Þetta er ekki einhvers konar leið til að fá einhverjar betri samninga við aðra,“ segir Konráð S. Guðjónsson, hagfræðingur og efnahagsráðgjafi síðustu ríkisstjórnarinnar. Trump tilkynnti tollgjöldin með spjaldi sem hann hélt á lofti. Ísland hlaut tíu prósenta tollgjöld en 34 prósent tollgjöld fara á innflutningsvörur í Kína og tuttugu prósent frá Evrópusambandinu. Konráð segir aðferðina sem farin var til að reikna út tollgjöldin galna. „Í raun og veru er þetta bara reiknað með einhverri formúlu sem að ég held að fólk sé ennþá að átta sig á hversu galin er. Ef að nemandi á fyrsta ári í hagfræði myndi kokka þetta upp þá held ég að hann yrði felldur umsvifalaust fyrir að nota þessa aðferðafræði. Það gat enginn gert sér í hugarlund að setja tolla með þessum grundvelli en þetta virðist einfaldlega vera veruleikinn og við þurfum einhvern veginn að fóta okkur í nýja og skrýtna umhverfi.“ Konráð óttast að tollgjöldin gætu farið að hafa áhrif á almenning hérlendis. Ísland sé mjög háð utanríkisviðskiptum. „Við flytjum út til dæmis sjávarafurðir fyrir fimmtíu milljarða og aðrar vörur upp á rúmlega annað eins, fáum fullt af bandarískum ferðamönnum og ég held að við þurfum að sjá það. Maður er búinn að heyra að það er eðlilega mikill ótti um áhrifin á ferðaþjónustuna hérna og vegna þess að þetta getur þýtt til skamms tíma niðursveiflu í Bandaríkjunum og dragi þá úr ferðavilja,“ segir hann. „Á móti er kannski smá huggun gegn harmi að það er ekki verið að setja tolla á ferðalög þannig að það gæti verið að neyslan færist í meiri mæli í ferðalög milli landa eða þjónustuviðskipti en hver veit hvað Trump vill taka upp á þessum efnum.“
Skattar og tollar Donald Trump Bandaríkin Mest lesið eBay greiðir hjónum sex milljarða eftir hrottalega áreitni Viðskipti erlent Fullveldið ekki bundið við sjálfstæðan gjaldmiðil Viðskipti innlent Akureyringur vekur athygli í Bretlandi fyrir þrautseigju sína Neytendur Á að greiða arfinn inn á húsnæðislánið eða leggja inn á reikning? Viðskipti innlent Setti Ölgerðina í bann en hefur nú snúist hugur Neytendur Lækkunin skilaði sér hjá öllum nema Costco Neytendur Tvírukkaðar færslur leiðréttar Viðskipti innlent Ævintýralegt líf: Fjárfestirinn bankaði á gluggann á garðkofanum þar sem hann bjó Atvinnulíf Rúmlega sex hundruð milljónir í starfsmannabónusa Viðskipti innlent Eldsneytissparnaður með Mobil Delvac Kynningar Fleiri fréttir eBay greiðir hjónum sex milljarða eftir hrottalega áreitni Lögðu til frjálsar greiðslur fyrir siglingar um Hormússund Apple aftur verðmætasta fyrirtæki heims Birtu tíu tillögur að nýjum seðlum Olíuverð fellur í kjölfar sprengjuhlés TikTok næst eftir sektir á Google og AliExpress Olíutunnan nálgast aftur hundrað dali Dómari ýtir á pásu í yfirtökuferlinu Óttast kínverska gervigreind Vill leggja fimmtíu prósenta toll á kanadískar vörur Olíuverð hækkar um rúm fimm prósent í kjölfar ummæla Trumps Skera niður Xbox til þess að spreða í gervigreind Sky ætlar að festa kaup á ITV Sjá meira