Fækka eftir­lits­aðilum veru­lega

Í tilkynningu þess efnis á vef Stjórnarráðsins segir að samkvæmt fyrirhuguðum breytingum verði ábyrgð á eftirliti með hollustuháttum og mengunarvörnum færð frá heilbrigðiseftirliti til Umhverfis- og orkustofnunar og ábyrgð á eftirliti með matvælum færist frá heilbrigðiseftirliti til Matvælastofnunar. Þannig verði eftirlitsaðilar tveir í stað ellefu.

„Þetta er stærsta breyting á eftirlitsumhverfi fyrirtækja sem ráðist hefur verið í svo áratugum skiptir. Breytingin er jafnframt í samræmi við stefnu ríkisstjórnarinnar um einföldun regluverks og samræmingu eftirlits og stjórnsýslu í þágu vaxtar og verðmætasköpunar um allt land,“ er haft eftir Jóhanni Páli.

Fækka ekki störfum

Ráðherrarnir hefðu lagt áherslu á að markmið breytinganna væri ekki fækkun eða tilfærsla opinberra starfa milli landshluta. Þvert á móti yrði lagt upp með að standa vörð um störfin á landsbyggðinni og leitast við að tryggja að störfin haldist í heimabyggð. Eftirlit á landsvísu yrði samræmt og þjónusta þannig bætt til muna. Útgáfa starfsleyfa yrði miðlæg og á vegum fyrrgreindra stofnana.

Fram hafi komið í máli ráðherranna að meginhvatinn við fyrirhugaðar breytingar væri að gera ferli vegna eftirlits og leyfisveitinga einfaldara og skilvirkara og bæta þjónustu. Lengi hefði verið bent á að núverandi fyrirkomulag væri flókið að uppbyggingu, ábyrgðarsvið væri á tíðum óljóst, oft væri ósamræmi í aðferðarfræði og erfitt fyrir þjónustuþega að nálgast upplýsingar. Á undanförnum árum hefði fjöldi greininga og skýrslna varpað ljósi á að breytinga væri þörf.

„Við erum að einfalda regluverkið og gera eftirlit með matvælum, hollustuháttum og mengunarvörnum traustara og skilvirkara með hagsmuni atvinnulífsins og neytenda að leiðarljósi,“ er haft eftir Hönnu Katrínu.

Víðtækst samráð

Í tilkynningunni segir að áform ráðherranna byggi meðal annars á vinnu stýrihóps sem skipaður hafi verið fulltrúum ráðuneytanna,Sambands íslenskra sveitarfélaga, Samtaka heilbrigðiseftirlitssvæða á Íslandi, Samtaka atvinnulífsins og innviðaráðuneytisins. Þá hafi áheyrnarfulltrúar frá Matvælastofnun og Umhverfis- og orkustofnun einnig setið fundi hópsins og tekið virkan þátt í rýni.

Haldnir hafi verið samráðsfundir með sveitarfélögum, heilbrigðiseftirlitssvæðum og fyrirtækjum þar sem málefnalegar umræður hafi átt sér stað um helstu áskoranir. Einnig hafi borist margar gagnlegar ábendingar, meðal annars í gegnum samráðsgátt stjórnvalda, sem unnið hafi verið úr við gerð skýrslu stýrihópsins.

Langur aðdragandi

Málið eigi sér langan aðdraganda og framkvæmd eftirlits með matvælum hafi verið til skoðunar í meira en áratug. Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) hafi í formlegu áminningarbréfi bent á að fyrirkomulag matvælaeftirlits á Íslandi standist ekki kröfur EES-samningsins. Helstu áhyggjuefni varði skort á samræmi, skýrri ábyrgð og yfirstjórn eftirlits. Áformaðar breytingar séu skýrt svar við fyrrgreindum ábendingum. Fyrirhuguð útfærsla sé raunhæf, uppfylli lagakröfur og markmið um skilvirkt, óhlutdrægt og samræmt opinbert eftirlit.

Áformaskjal verði lagt fram í samráðsgátt nú í vikunni og drög að frumvarpi í október næstkomandi. Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra muni síðan leggja fram frumvarp á Alþingi í nóvember næstkomandi.