Deila um hjartastopp endaði með tug­milljóna bótum

Dómur Landsréttar þess efnis var kveðinn upp í gær. Málið var dæmt af tveimur landsréttardómurum og einum sérfróðum meðdómanda. Annar landsréttardómarinn skilaði sératkvæði og taldi að sýkna ætti Vís af kröfum erfingja mannsins.

Bíllinn á hvolfi og maðurinn í hjartastoppi

Í dómi meiri hluta dómsins segir að í október árið 2022 hafi maðurinn ekið út af veginum við Bústaðaveg í Reykjavík og velt bílnum, sem hafi verið tryggð lögboðinni ökutækjatryggingu hjá Vís.

Þegar viðbragðsaðila bar að garði hafi bíllinn verið á hvolfi og maðurinn í hjartastoppi. Við komu á bráðamóttöku hafi rannsóknir sýnt að maðurinn þjáðist af bráðri kransæðastíflu. Endurlífgunartilraunir hafi borið árangur en maðurinn verið úrskurðaður látinn nokkrum dögum síðar.

Líkamsstaðan hafi orsakað hjartastoppið

Málatilbúnaður erfingjanna hafi í meginatriðum byggst á því að hættueiginleikar bifreiðarinnar hafi verið orsök andláts mannsins. Á því hafi verið byggt að hann hafi ekki verið kominn í hjartastopp þegar hann ók út af veginum og að bílveltan og líkamsstaða hans í kjölfarið, á hvolfi í bílbelti, hafi stuðlað að hjartastoppi. 

Með því sé fullnægt bótaskilyrðum laga um ökutækjatryggingar, þess efnis að tjón erfingjanna, vegna missis framfæranda, sé að rekja til notkunar ökutækis.

Í meginatriðum hafi Vís byggt á því að gögn málsins bendi til þess að maðurinn hafi farið í hjartastopp áður en hann ók út af veginum, og því sé andlát hans ekki að rekja til notkunar bifreiðar í skilningi laganna. Þá byggi félagið á því að jafnvel þó að lagt yrði til grundvallar að hann hafi farið í hjartastoppið eftir að bifreiðin valt skorti að sýnt sé fram á orsakatengsl milli hjartastoppsins og notkunar og stjórnunar bifreiðarinnar.

Ómögulegt að segja til um hvenær hjartað stöðvaðist

Í niðurstöðukafla dómsins segir að í málinu sé óumdeilt að banamein mannsins hafi verið hjartastopp í kjölfar kransæðastíflu. Í matsgerð dómkvadds matsmanns sé fullyrt að nánast öruggt sé að maðurinn hafi verið með bráða kransæðastíflu með lokun á vinstri kransæð fyrir slysið, sem sem hafi valdið súrefnisþurrð og drepi í hjartavöðva. 

Í skýrslugjöf fyrir héraðsdómi hafi matsmaðurinn enn fremur fullyrt að nánast öruggt væri að hann hefði fengið kransæðastíflu einum til þremur klukkustundum áður en hann ók út af veginum. Svör matsmannsins hafi jafnframt verið skýr um að ómögulegt væri að segja til um nákvæmlega hvenær maðurinn fór í hjartastopp, þar á meðal hvort það hafi verið fyrir eða eftir útafaksturinn.

Mögulegt væri að hækkaður púls og blóðþrýstingur strax eftir slys hefði aukið á súrefnisþurrð í hjarta og aukið líkur á hjartastoppi, en þó einungis ef viðkomandi hefði þjáðst af undirliggjandi kransæðastíflu. Spurður sérstaklega um bráðakransæðastíflu, á borð við þá sem maðurinn fékk, hafi matsmaðurinn sagt að hún leiddi ekki alltaf til hjartastopps og að rannsóknir bentu til þess að 11,6 prósent þeirra sem fengju bráðakransæðastíflu færu í hjartastopp, en hlutföllin gætu verið hærri.

Vís látið bera sönnunarbyrðina

Samkvæmt þessu sé ljóst að maðurinn þjáðist af bráðri kransæðastíflu í aðdraganda þess að hann lést af hjartastoppi. Um aðdraganda andlátsins að öðru leyti verði af gögnum málsins ekki ályktað með vissu hvenær hann fór í hjartastopp. 

Engar haldbærar ályktanir verði dregnar af því að lítil eða engin hjól- eða skriðför hafi verið við komu á vettvang. Þá feli hugleiðingar málsaðila um það hvort að möguleikar á endurlífgun hafi aukist eða minnkað vegna þess að maðurinn var í bifreið þegar hann fékk hjartastopp einungis í sér getgátur sem niðurstaða dómsins verði ekki reist á.

Á hinn bóginn liggi fyrir að maðurinn var ökumaður þeirrar bifreiðar sem ók út af Bústaðavegi, valt og lenti á hvolfi, þar sem maðurinn fannst síðan í hjartastoppi. Ótvírætt sé að útafaksturinn og veltan hafi leitt beint af hættueiginleikum bifreiðarinnar, sem hafi verið á ferð, og að hjartastoppið leitt til andláts mannsins. 

„Eins og atvikum er háttað að þessu leyti þykir stefndi verða að bera sönnunarbyrði um það hvenær hjartastoppið varð og að það hafi komið til af orsökum ótengdum notkun bifreiðarinnar. Þar sem slíkt er ósannað verður að leggja til grundvallar að nægilega sé í ljós leitt að tjónið sé að rekja til hættueiginleika bifreiðarinnar og þar með til notkunar ökutækis.“

Því væri fallist á kröfur erfingjanna. 

Ekkjunni voru dæmdar 29 milljónir króna í bætur, ófjárráða syni hjónanna 2,5 milljónir króna og fjárráða barni þeirra 1,1 milljón. Ofan á allt þetta bætast vextir frá dánardegi mannsins og dráttarvextir frá 21. janúar 2023. Þá var Vís dæmt til að greiða fjórar milljónir króna í málskostnað.