Telja frum­varp um sjókvía­eldi stangast á við gildandi lög

Katrín Oddsdóttir lögmaður segir, í samtali við Vísi, að borðleggjandi sé að nýtt frumvarp taki ekki á þessu mikilvæga máli. Hún vitnar í forsvarsmenn að austan sem segjast einfaldlega vera að biðja um að landslög gildi fyrir alla og að innlend og erlend löggjöf verði virt.

„Við núverandi aðstæður er þetta ekki raunin, heldur er litið fram hjá því að opið sjókvíaeldi sé starfrækt innan hvítra ljósgeira frá vitum, sem núgildandi lög banna. Þetta bann byggir á öryggissjónarmiðum og alþjóðlegum skuldbindingum Íslands um öryggi sjófarenda, og það hefur legið fyrir árum saman án þess að nokkuð sé í því gert,“ segir Sigfinnur Mikaelsson sem er stjórnarmaður í félaginu.

Að útvista ekki hættumati til fiskeldisfyrirtækjanna

Að sögn Katrínar fór VÁ! einnig fram á að nýtt frumvarp tryggði að hættumat siglinga yrði framkvæmt af Vegagerðinni fyrir öll fiskeldissvæði, en ekki útvistað til fiskeldisfélaganna sjálfra eins og verði hefur.

Félagið segir að mismunandi forsendur hafi verði notaðar í áhættumati siglinga, annars vegar á milli landshluta og hins vegar á milli stjórnvalda og fiskeldisfyrirtækja. 

„Fyrir liggja áhættumöt sem eru afar mismunandi eftir því hvort það voru stjórnvöld eða fiskeldisfyrirtækin sem kölluðu eftir mötunum, sem sýnir skýrt hversu alvarlegt það er að heimila fyrirtækjunum sjálfum að stýra slíkum mikilvægum úttektum, enda eru þau hagsmunaaðilar,“ segir Sigfinnur.

Anna Dóra Árnadóttir sem einnig sat fundinn fyrir hönd Vá! benti á að fram hefði komið í frétt Heimildarinnar árið 2024 frá forstöðumanni Vegagerðarinnar að stjórnsýslan hefði almennt ekki gefið þessum málum gaum í gegnum tíðina. Þá kom fram í sama viðtali að einhverjar af þeim staðsetningum sjókvíaeldis sem nú eru starfræktar myndu ekki vera samþykktar í dag. 

„Þetta er dæmi um það hvernig ríkisstofnanir vinna í þessum málaflokki, án þess að taka tillit til siglingaröryggis eða öryggissjónarmiða almennt. Enn þann dag í dag er verið að gera þetta á Vestfjörðum t.d. með nýlegri leyfisveitingu í Arnarfirði í ljósgeira Langanesvita, þrátt fyrir að rekstrarleyfum hafi verið hafnað á grundvelli sams konar sjónarmiða í Ísafjarðardjúpi árið 2024,“ segir Anna.

Lög tilgangslaus ef ekki er farið eftir þeim

Magnús Guðmundsson, stjórnarmaður VÁ! sagði að félagið hefði krafist þess að rekstrarleyfi fiskeldissvæða innan hvítra ljósgeira vita yrðu einfaldlega felld úr gildi. 

„Við bentum á að vegna þessa ólögmætis myndi Ríkið mögulega beri alla ábyrgð á tjóni sem kynni að verða vegna slyss ef skip lendir á sjókvíaeldismannvirkjum á svæði þar sem siglingarleiðin á að vera örugg,“ segir Magnús.

Félagsmenn VÁ! sögðust hafa fundið fyrir skilningi og áhuga nefndarmanna á að koma þessum málum í lag, enda full ástæða til. 

„Ég man eftir viðtali við Sigurð Líndal lagaprófessor í sjónvarpinu fyrir nokkrum árum þar sem hann sagði að sama hvaða góðu lög yrðu samþykkt í landinu þá væru þau í raun tilgangslaus ef ekki yrði farið eftir þeim. Það eru því okkar skilaboð til yfirvalda á byrja á því að fara eftir núgildandi lögum þegar það kemur að sjókvíaeldi,“ segir Sigfinnur.