Til skammar að málið hafi sofnað í meðferð þingsins

Elísabet Inga Sigurðardóttir skrifar 20. júní 2026 12:03

Grímur Atlason vill að Alþingi klári málið. vísir/egill

Fjögur ár er síðan nefnd á vegum forsætisráðherra sagði sterkar vísbendingar um að fatlað fólk og fólk með geðrænar áskoranir hefði sætt illri meðferð á stofnunum. Velferðarnefnd Alþingis átti að vinna að næstu skrefum en svo hefur ekkert gerst. Framkvæmdastjóri geðhjálpar segir málið til skammar.

Það var fyrir fimm árum sem Alþingi ályktaði að forsætisráðherra ætti að skipa þriggja manna nefnd til að undirbúa rannsókn á aðbúnaði og meðferð fullorðins fatlaðs fólks með þroskahömlun og fullorðinna með geðrænan vanda.

Forsætisráðherra skipaði nefndina og skilaði nefndin loks skýrslu ráðherrans vorið 2022. Nefndin komst að þeirri niðurstöðu að sterkar vísbendingar væru um að fatlað fólk hafi sætt illri meðferð á stofnunum og mikilvægt sé að slíkt sé dregið fram í dagsljósið. Forsætisráðherra sendi málið til velferðarnefndar Alþingis.

„Sem átti síðan að vinna málið og undirbúa hvernig rannsóknarnefndin átti að starfa og við erum enn að bíða,“ segir Grímur Atlason, framkvæmdastjóri Geðhjálpar en samtökin ásamt Þroskahjálp vöktu athygli á málinu í umsögn til stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar Alþingis.

Málið hafi sofnað

Aðspurður hvað dagi vinnuna svona svakalega segir Grímur að velferðarnefndirnar sem starfað hafa undanfarin ár hafi í upphafi borið fyrir sig að málið sé umfangsmikið en svo hafi málið einfaldlega sofnað. Grímur bendir á að undir sé hópur fólks sem heyrist alla jafna hvað minnst í í samfélaginu.

„Þessi hópur hann bíður, sum þeirra eru þó með einhverja rödd og reyna að tjá sig og tala og hafa meðal annars komið fram í sjónvarpi og sagt sína reynslu. Þannig þetta er stórmál. Það er stundum eins og við flokkum mannréttindi eitthvað eftir því hver á í hlut. Hvort þú sért með fötlun eða ekki með fötlun. Það má ekki.“

Fólk frelsissvipt

Hann segir að aðstæður fólks hafi í mörgum tilfellum skelfilegar. Einn var vistaður á fjölda stofnana af þeirri einu ástæðu að hann var blindur.

„Það var ekki neitt að honum annað. Hann hefði í dag bara farið í gegnum almennt skólakerfi. Hann var á mörgum stofnunum sem barn og svo sem fullorðinn maður, lengi. Þar til það var brugðist við og hann fékk frelsið sitt eins og maður myndi segja. Svo getum við farið í nútímann. Það er fólk sem er lokað inni svo mánuðum skipti og kemst ekki undir ferskt loft vegna manneklu og fleiri hluta.“

Hann vill að Alþingi standi við orð sín.

„Þegar forsætisráðherra og Alþingi samþykki eitthvað og ákveða að gera eitthvað þá, verða þau að gera það.“

Geðheilbrigði Alþingi Heilbrigðismál