Sökuðu rektor um meiðyrði og stjórnarskrárbrot og hótuðu skaðabótamáli Rafn Ágúst Ragnarsson skrifar 28. ágúst 2026 21:56 Ragnar Árnason, til vinstri, og Hannes Hólmsteinn Gissurarson, til hægri, prófessorar emeriti stóðu að viðburðinum. Vísir/Samsett Tveir fyrrverandi prófessorar við Háskóla Íslands hótuðu skólanum skaðabótakröfu og kvörtun til umboðsmanns Alþingis eftir að ákveðið var að fyrirlestur Carls Baudenbacher fengi ekki að fara fram í Hátíðarsal Háskólans. Í samskiptum þeirra við skólann var jafnframt ýjað að því að ákvörðunin kynni að brjóta gegn stjórnarskrá og stjórnsýslulögum. Þá sagði annar þeirra ásakanir Háskólans um villandi upplýsingagjöf geta varðað lög um meiðyrði. Þetta kemur fram í tölvupóstum sem miðillinn Gímaldið fékk afhenta frá Háskóla Íslands og fjallar um í ítarlegri grein. Fjölmargar stofnanir sagðar standa að fyrirlestrinum Um er að ræða Hannes Hólmstein Gissurarson og Ragnar Árnason, prófessora emeriti við HÍ. Þeir mótmæltu báðir ákvörðun skólans um að meina Baudenbacher að flytja fyrirlestur á vegum Áfram Ísland í Hátíðarsalnum og vísaði til húsreglna salarins. Baudenbacher, fyrrverandi forseti EFTA-dómstólsins, hélt fyrirlesturinn að lokum í Sjálfstæðissalnum við Austurvöll 10. ágúst. Í svari hennar, sem Gímaldið birtir úr, kemur fram að Háskólinn hafi talið forsendur bókunarinnar brostnar eftir að fundurinn var auglýstur undir merkjum Áfram Ísland og Almenna bókafélagsins. Samkvæmt reglum Háskólans er Hátíðarsalurinn ekki ætlaður viðburðum á vegum utanaðkomandi samtaka. „Hefðu réttar upplýsingar legið fyrir hefði salurinn ekki verið leigður út með þessum hætti,“ sagði í svari rektors. Skipuleggjendum var hins vegar boðið að halda fundinn í Öskju eða öðrum sal innan Háskólans. Gímaldið hefur greinir jafnframt frá því að í samskiptum vegna bókunarinnar væri vísað til aðkomu Lagadeildar og Hagfræðideildar HÍ, þó að hvorug deildin hefði staðið að fundinum. Félagsvísindastofnun kom heldur ekki að skipulagningu hans. Varðaði siðareglur, lög um meiðyrði, stjórnarskrá og stjórnsýslulög í senn Í tölvupósti sem Hannes Hólmsteinn sendi skrifstofustjóra rektorsskrifstofu 6. ágúst mótmælti hann ákvörðun Háskólans. „Ég áskil mér fyllsta rétt í þessu máli og minni á, að Háskólinn kann að vera skaðabótaskyldur og það er ekki um litlar fjárhæðir,“ skrifaði Hannes. Hann hafnaði jafnframt því að villandi upplýsingar hefðu verið gefnar um aðstandendur fundarins og sagði slíkar ásakanir geta varðað við siðareglur Háskólans og, „að breyttu breytanda“, lög um meiðyrði. Daginn eftir sendi lögmaður Ragnars rektor HÍ bréf þar sem þess var krafist að bókun Hátíðarsalarins yrði staðfest. Þar var því haldið fram að bindandi leigusamningur hefði komist á og síðan verið riftur. Yrði kröfunni ekki sinnt áskildi Ragnar sér rétt til að krefjast skaðabóta, meðal annars vegna auglýsinga- og undirbúningskostnaðar. Þá var það sagt að málinu kynni að verða beint til stjórnar Háskólans og umboðsmanns Alþingis. „Þér hafið kosið að beita valdi yðar í samræmi við yðar sýn“ Eftir að rektor hafði hafnað því að ákvörðunin fæli í sér ritskoðun eða skerðingu á akademísku frelsi svaraði Ragnar henni og þéraði hana. „Virðulegi rektor. Þakka þetta svarbréf. Ljóst er að við sjáum þetta mál mismunandi augum og þér hafið kosið að beita valdi yðar í samræmi við yðar sýn. Vonandi verður sú ákvörðun Háskólanum ekki til óheilla,“ skrifaði Ragnar. Baudenbacher hafði sjálfur einnig samband við rektor að morgni fundardags og lýsti áhyggjum af ákvörðuninni. Silja Bára áréttaði í svari sínu að honum hefði ekki verið meinað að flytja fyrirlestur innan Háskólans, þvert á móti væri það heiður, og ákvörðunin aðeins varðað Hátíðarsalinn. Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Háskólar Skóla- og menntamál Mest lesið „Fólk er bara slegið“ Innlent „Ég er hræddur við þessa menn“ Innlent Fjöldi menntaskólanema sá myndskeið af árásinni Innlent „Sleggja beint í höfuðið á almenningi og fyrirtækjum“ Innlent Þúsundir kalla eftir afsögn Þorgerðar: „Vandræðaleg tilraun“ Innlent Biður Loga afsökunar „á dónaskapnum“ Innlent Blása á gagnrýni og opna dagatalið Innlent Leikskólakennarar slegnir yfir ummælum Ingu Innlent Stærðfræðin vefst fyrir íslenskum stúlkum Innlent Bannar innflutning á kanadískum vörum Erlent Fleiri fréttir Segir afnám vaxtabóta bitna á tekjulágum heimilum Blása á gagnrýni og opna dagatalið „Fólk er bara slegið“ Þúsundir kalla eftir afsögn Þorgerðar: „Vandræðaleg tilraun“ Fjöldi menntaskólanema sá myndskeið af árásinni Leikskólakennarar slegnir yfir ummælum Ingu „Sleggja beint í höfuðið á almenningi og fyrirtækjum“ Breytingar á innanlandsflugi vegna bilunar Langflestir upplifðu sólmyrkvann Sumir framhaldsskólar líti fram hjá unglingadrykkju Kristrún flytur stefnuræðuna „Ég er hræddur við þessa menn“ Ekkert heitt vatn á Suðurnesjum í dag Stærðfræðin vefst fyrir íslenskum stúlkum Biður Loga afsökunar „á dónaskapnum“ Vanti ekki fjármagn eða hjálpargögn heldur þrýsting á Ísrael Sex gistu í fangageymslu í nótt Segir þörf á samheldni innan „evrópsku fjölskyldunnar“ Aðeins um 28 prósent innflytjenda með grunnfærni í lesskilningi „Það kostar peninga að afla peninga“ Ekki þurfi mikið til að EES-samningurinn rakni upp Íkveikja í miðborginni Rukka meira fyrir aksturinn og sérstaklega fyrir veginn Þjóðin eigi náttúrupassa skilið „Við getum verið að fara inn í alveg ískaldan vetur“ Ávarp Höllu: „Slíkur missir snertir okkur öll“ „Maður á ekki að fara í felur með það sem maður er að gera“ Ætlaður hnífur sé tannbursti sem hafi róandi áhrif „Held að ráðherra hafi slegið góðan tón í dag“ Menntavísindasvið greinir PISA-niðurstöður Sjá meira
Í samskiptum þeirra við skólann var jafnframt ýjað að því að ákvörðunin kynni að brjóta gegn stjórnarskrá og stjórnsýslulögum. Þá sagði annar þeirra ásakanir Háskólans um villandi upplýsingagjöf geta varðað lög um meiðyrði. Þetta kemur fram í tölvupóstum sem miðillinn Gímaldið fékk afhenta frá Háskóla Íslands og fjallar um í ítarlegri grein. Fjölmargar stofnanir sagðar standa að fyrirlestrinum Um er að ræða Hannes Hólmstein Gissurarson og Ragnar Árnason, prófessora emeriti við HÍ. Þeir mótmæltu báðir ákvörðun skólans um að meina Baudenbacher að flytja fyrirlestur á vegum Áfram Ísland í Hátíðarsalnum og vísaði til húsreglna salarins. Baudenbacher, fyrrverandi forseti EFTA-dómstólsins, hélt fyrirlesturinn að lokum í Sjálfstæðissalnum við Austurvöll 10. ágúst. Í svari hennar, sem Gímaldið birtir úr, kemur fram að Háskólinn hafi talið forsendur bókunarinnar brostnar eftir að fundurinn var auglýstur undir merkjum Áfram Ísland og Almenna bókafélagsins. Samkvæmt reglum Háskólans er Hátíðarsalurinn ekki ætlaður viðburðum á vegum utanaðkomandi samtaka. „Hefðu réttar upplýsingar legið fyrir hefði salurinn ekki verið leigður út með þessum hætti,“ sagði í svari rektors. Skipuleggjendum var hins vegar boðið að halda fundinn í Öskju eða öðrum sal innan Háskólans. Gímaldið hefur greinir jafnframt frá því að í samskiptum vegna bókunarinnar væri vísað til aðkomu Lagadeildar og Hagfræðideildar HÍ, þó að hvorug deildin hefði staðið að fundinum. Félagsvísindastofnun kom heldur ekki að skipulagningu hans. Varðaði siðareglur, lög um meiðyrði, stjórnarskrá og stjórnsýslulög í senn Í tölvupósti sem Hannes Hólmsteinn sendi skrifstofustjóra rektorsskrifstofu 6. ágúst mótmælti hann ákvörðun Háskólans. „Ég áskil mér fyllsta rétt í þessu máli og minni á, að Háskólinn kann að vera skaðabótaskyldur og það er ekki um litlar fjárhæðir,“ skrifaði Hannes. Hann hafnaði jafnframt því að villandi upplýsingar hefðu verið gefnar um aðstandendur fundarins og sagði slíkar ásakanir geta varðað við siðareglur Háskólans og, „að breyttu breytanda“, lög um meiðyrði. Daginn eftir sendi lögmaður Ragnars rektor HÍ bréf þar sem þess var krafist að bókun Hátíðarsalarins yrði staðfest. Þar var því haldið fram að bindandi leigusamningur hefði komist á og síðan verið riftur. Yrði kröfunni ekki sinnt áskildi Ragnar sér rétt til að krefjast skaðabóta, meðal annars vegna auglýsinga- og undirbúningskostnaðar. Þá var það sagt að málinu kynni að verða beint til stjórnar Háskólans og umboðsmanns Alþingis. „Þér hafið kosið að beita valdi yðar í samræmi við yðar sýn“ Eftir að rektor hafði hafnað því að ákvörðunin fæli í sér ritskoðun eða skerðingu á akademísku frelsi svaraði Ragnar henni og þéraði hana. „Virðulegi rektor. Þakka þetta svarbréf. Ljóst er að við sjáum þetta mál mismunandi augum og þér hafið kosið að beita valdi yðar í samræmi við yðar sýn. Vonandi verður sú ákvörðun Háskólanum ekki til óheilla,“ skrifaði Ragnar. Baudenbacher hafði sjálfur einnig samband við rektor að morgni fundardags og lýsti áhyggjum af ákvörðuninni. Silja Bára áréttaði í svari sínu að honum hefði ekki verið meinað að flytja fyrirlestur innan Háskólans, þvert á móti væri það heiður, og ákvörðunin aðeins varðað Hátíðarsalinn.
Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Háskólar Skóla- og menntamál Mest lesið „Fólk er bara slegið“ Innlent „Ég er hræddur við þessa menn“ Innlent Fjöldi menntaskólanema sá myndskeið af árásinni Innlent „Sleggja beint í höfuðið á almenningi og fyrirtækjum“ Innlent Þúsundir kalla eftir afsögn Þorgerðar: „Vandræðaleg tilraun“ Innlent Biður Loga afsökunar „á dónaskapnum“ Innlent Blása á gagnrýni og opna dagatalið Innlent Leikskólakennarar slegnir yfir ummælum Ingu Innlent Stærðfræðin vefst fyrir íslenskum stúlkum Innlent Bannar innflutning á kanadískum vörum Erlent Fleiri fréttir Segir afnám vaxtabóta bitna á tekjulágum heimilum Blása á gagnrýni og opna dagatalið „Fólk er bara slegið“ Þúsundir kalla eftir afsögn Þorgerðar: „Vandræðaleg tilraun“ Fjöldi menntaskólanema sá myndskeið af árásinni Leikskólakennarar slegnir yfir ummælum Ingu „Sleggja beint í höfuðið á almenningi og fyrirtækjum“ Breytingar á innanlandsflugi vegna bilunar Langflestir upplifðu sólmyrkvann Sumir framhaldsskólar líti fram hjá unglingadrykkju Kristrún flytur stefnuræðuna „Ég er hræddur við þessa menn“ Ekkert heitt vatn á Suðurnesjum í dag Stærðfræðin vefst fyrir íslenskum stúlkum Biður Loga afsökunar „á dónaskapnum“ Vanti ekki fjármagn eða hjálpargögn heldur þrýsting á Ísrael Sex gistu í fangageymslu í nótt Segir þörf á samheldni innan „evrópsku fjölskyldunnar“ Aðeins um 28 prósent innflytjenda með grunnfærni í lesskilningi „Það kostar peninga að afla peninga“ Ekki þurfi mikið til að EES-samningurinn rakni upp Íkveikja í miðborginni Rukka meira fyrir aksturinn og sérstaklega fyrir veginn Þjóðin eigi náttúrupassa skilið „Við getum verið að fara inn í alveg ískaldan vetur“ Ávarp Höllu: „Slíkur missir snertir okkur öll“ „Maður á ekki að fara í felur með það sem maður er að gera“ Ætlaður hnífur sé tannbursti sem hafi róandi áhrif „Held að ráðherra hafi slegið góðan tón í dag“ Menntavísindasvið greinir PISA-niðurstöður Sjá meira