Snúum vörn í sókn

Niðurstöður PISA voru birtar í vikunni og þar er ýmislegt sem við getum glaðst yfir. Ísland er meðal efstu þjóða í þrautseigju nemenda, félagslegum tengslum í skóla, sjálfstjórn í námi og stuðningi kennara að mati nemenda og hér mælist einelti lítið. En niðurstöðurnar eru engu að síður áhyggjuefni fyrir Ísland og kalla á skýr viðbrögð. Námsárangur íslenskra nemenda heldur áfram að versna. Á aðeins tíu árum hefur Ísland fallið um 64 PISA-stig í lestri og ekkert ríki hefur fallið meira samanlagt á sama tímabili.

Við í meirihlutanum tökum niðurstöðunum alvarlega. Við getum þó ekki sagt að þær komi okkur mikið á óvart. Ekki vegna þess að íslensk börn geti ekki lært eða vegna þess að kennararnir okkar séu ekki nógu góðir. Þvert á móti. Þegar þróun árangurs íslenskra nemenda í PISA-könnunum OECD frá aldamótum er skoðuð er rauði þráðurinn sá að PISA fallið er ekki hægt að rekja til einnar afmarkaðrar orsakar eða eins ákveðins atburðar. Gögnin benda fremur til þess að um samverkandi og langvarandi þróun sé að ræða sem hófst löngu áður en hægt var að benda á þætti á borð við nýja aðalnámskrá, aukna skjánotkun eða heimsfaraldurinn. Við þurfum því að hætta að leita að einni einfaldri skýringu og horfa frekar á heildarmyndina. Við þurfum að skoða kröfur í námi, námsefni, námsmat, kennsluhætti, starfsumhverfi kennara og þann stuðning sem nemendur fá. Jafnframt þurfum við að læra af þeim löndum sem hafa náð betri árangri og skoða hvað þau hafa gert öðruvísi ásamt því að horfa til úrbóta tillagna OECD og sérfræðinga á sviði menntamála.

Frá upphafi kjörtímabilsins höfum við lagt ríka áherslu á þessi mál, meðvituð um þá þróun sem verið hefur í námsárangri og þörfina fyrir skýrar úrbætur. Við ýttum því strax úr vör aðgerðum til úrbóta og á síðustu 100 dögum höfum við þegar komið ýmsu í verk.

• Við gerðum samræmdan Matsferil að skyldu í öllum þeim árgöngum þar sem hann stendur til boða. Markmiðið er að tryggja kennurum, skólum og foreldrum reglulegar upplýsingar um stöðu og framfarir nemenda í lesskilningi og stærðfræði. Með Matsferli er í fyrsta sinn hægt að fylgjast með námsárangri nemenda með markvissum og samræmdum hætti á landsvísu. Þær upplýsingar gera okkur kleift að grípa fyrr inn í, veita markvissari stuðning og koma í veg fyrir að börn dragist aftur úr árum saman án viðeigandi aðstoðar. Til lengri tíma ætti þessi nálgun að stuðla að bættum námsárangri, meðal annars í þeim þáttum sem PISA mælir.
• Skóla- og frístundaráð Reykjavíkurborgar hefur skorað á ríkið að tryggja vandað námsefni fyrir öll fög og alla bekki og að nægt fjármagn fylgi til kaupa á því. Þrátt fyrir skýra ábyrgð ríkisins hefur framboð námsgagna lengi verið takmarkað og fjármögnun ófullnægjandi, með þeim afleiðingum að kennarar þurfa oft sjálfir að útbúa námsefni. Það eykur álag, tekur tíma frá kennslu og getur aukið ójöfnuð milli nemenda. Vönduð námsgögn eru eitt af grunnverkfærum góðs skólastarfs. Við verðum því að tryggja kennurum þau verkfæri sem þeir þurfa til kennslu og börnum fjölbreytt og áhugavert námsefni.
• Við samþykktum símafrí í öllum grunnskólum Reykjavíkur. Rannsóknir benda til þess að notkun stafrænna tækja í skóla sem tengist ekki námi geti dregið úr einbeitingu, haft neikvæð áhrif á námsárangur og minnkað lestraráhuga.
• Við ætlum að auka gagnsæi námsárangurs og birta niðurstöður samræmdra mælinga með þeim hætti sem gagnast framþróun skólakerfisins best. Aðalatriðið er að nýta niðurstöðurnar markvisst til að greina stöðu hvers skóla, sjá hvar þörf er á úrbótum og auknum stuðningi og fylgjast með framförum yfir tíma. Ekki síður er mikilvægt að læra af þeim skólum sem ná góðum árangri og þar sem nemendur sýna jákvæða framvindu. Sem dæmi má nefna glæsilegan árangur Fellaskóla í Lesmáli. Af þeim árangri þurfum við að læra, greina hvað hefur skilað þessum árangri og miðla þeirri þekkingu til annarra skóla.
• Við höfum stigið skref til að jafna aðstöðu barna til náms með því að koma á sérstakri heimanámsaðstoð fyrir grunnskólabörn. Markmiðið með heimanámsaðstoðinni er að auka aðgengi að stuðningi við heimanám og auðvelda þannig börnum og fjölskyldum þeirra að takast á við námið, óháð aðstæðum heima fyrir.
• Við ætlum að kortleggja öll skólabókasöfn í borginni og að auka við fjárframlög til bókakaupa. Reykjavíkurborg er samstarfsaðili í Svakalegu lestrarkeppninni sem fer af stað 15. september en sú lestrarkeppnin heppnaðist frábærlega í fyrra og tæplega 17 þúsund krakkar lásu 9,7 milljón mínútur á einum mánuði! Í Melaskóla las hver nemandi til dæmis að meðaltali í um eina klukkustund á dag allan mánuðinn. Lestraráhuga barna hefur dvínað og mikilvægt er að vekja upp áhuga krakka á bókum og lestri með öflugum skólabókasöfnum, skemmtilegum lestrarkeppnum, rithöfundaheimsóknum og fleiri verkefnum sem auka áhuga á lestri.

Sókn í menntamálum

Betur má ef duga skal. Nú þarf að draga skýra línu, snúa vörn í sókn og ráðast markvisst í þau verkefni sem blasa við. Næsta skref er því gerð sóknaráætlunar um bættan námsárangur í grunnskólum Reykjavíkurborgar. Markmið okkar er skýrt. Við viljum gera skólakerfið okkar betra fyrir öll börn. Við viljum bæta námsárangur allra nemenda án þess að það komi niður á líðan þeirra. Fleiri stig í PISA er ekki markmið í sjálfu sér. Það á að vera afleiðing af góðu skólakerfi, kerfi þar sem börn læra og ná árangri, en líður jafnframt vel og fá tækifæri til að blómstra.

Höfundar skipa meirihluta Sjálfstæðisflokks, Viðreisnar og Framsóknar í skóla- og frístundaráði Reykjavíkurborgar