Glíma enn við afleiðingar alvarlegrar vanrækslu á vöggustofu

Borgarstjóri tilkynnti í vikunni að stefnt sé á að starfsemi vöggustofa í borginni yrði rannsökuð. Það var eftir að hópur karla lýsti afar skaðlegum áhrifum dvalar á slíkum stofnunum.

Systkinin Amalía Vilborg Sörensdóttir og Steinar Immanuel Sörensson voru tveggja mánaða og eins og hálfs þegar þau voru sett í fóstur á Vöggustofu Thorvaldsenfélagsins árið 1974 vegna veikinda móður og bágra heimilisaðstæðna. Amelía dvaldi þar næstu sex mánuði lífsins og Steinar í um tíu mánuði.

Þau segjast hafa orðið fyrir alvarlegri vanrækslu meðan þau dvöldu þar.

„Ég var undir átta mánaða aldri og mér var ekki sinnt og ég upplifi það þannig. Ég upplifi mig bara sitja endalaust í hvítu rimlarúmi Mér var illt í  baki og rassinum og það eina sem ég sá voru fætur sem gengu fram og til baka,“ segir Amalía. 

Það mátti ekki taka börnin upp

Amalía fékk þetta svo staðfest frá ömmu eiginmanns síns sem var í starfsnámi á vöggustofunni á sama tíma eða árið 1974. 

„Henni stórlega ofbauð því það mátti aldrei taka krakkana upp úr rúmi nema til að skipta á þeim, þau skyldu bara sitja og grenja allan daginn ef það var málið,“ segir Amalía.

Steinar sem var aðeins eldri segist ekki muna neitt eftir dvölinni en hafi vitneskju um  hvernig komið var fram við börnin. 

„Starfsfólkið mátti ekki mynda tengsl við okkur og við vorum bara látin liggja í rúmunum okkar tímunum saman án þess að starfsfólkið skipti sér af okkur, “ segir Steinar. 

Þau segjast hafa verið afar heppin því þau komust eftir sex og átta mánuði til afar góðra fósturforeldra sem tóku þau svo alfarið að sér.   Amalía segir að ástandið á sér hafi ekki verið beysið þegar hún var sótt af þeim. 

„Mamma sagði að ég hefði verið með slæm sár á bleyjusvæði. Henni tókst hins vegar á skömmum tíma að laga það, “ segir Amalia. 

Glíma við langvarandi afleiðingar vanrækslunnar

Amalia sem starfar sem geðhjúkrunarfræðingur í dag segir að þessi tími hafi haft djúpstæð áhrif enda mikilvægt að  börn í frumbernsku fái gott atlæti. 

„Ég hef alltaf glímt við kvíða og lágt sjálfsmat. Það er  alveg sama hvað ég geri, ég er alltaf  fljót að berja mig niður.  Það er eins og vanti allan grunn sem maður þarf  að hafa. Það er eins og traustið hafi skaðast þarna í frumbernskunni,“ segir Amalía. 

Steinar er öryrki vegna þunglyndis sem hann segir að rekja megi til þess tíma sem hann var í fóstri.

„Ég hef alltaf haft þá tilfinningu að ég sé einskis virði, engin vilji neitt með mig hafa. Þetta er svo djúpstæð tilfinning sem hefur alltaf fylgt mér. Það var ekki fyrr en ég fer að vinna með sálfræðingi sem ég átta mig á að þetta kemur frá þessari dvöl og annarri fósturdvöl  sem var á  Hjalteyri. 

Þau leggja áherslu að borgin rannsaki allan þann tíma sem vöggustofan var opin.

„Starfsemi þessarar vöggustofu var í gangi allt til ársins 1979 og því gríðarlega mikilvægt að fara vel yfir allan þann tíma,“ segja þau Amalia og Steinar. 

Bræðurnir voru lokaðir í búri á fósturheimili á Hjalteyri

Steinar segist líka hafa verið vanræktur sem ungbarn á fósturheimili á Hjalteyri þar sem hann var í fóstri frá sex mánaða aldri til eins árs. Þangað fóru einnig þrjú eldri systkini hans í fóstur og voru í um átta ár.  e

Heimilið á  Hjalteyri í Arnarneshreppi var starfrækt af hjónunum Einari og Beverly Gíslason og var fyrirmyndin sótt til Kumbaravogs.Barnaverndarnefnd Akureyrar og fleiri nefndir norðanlands ráðstöfuðu börnum þangað fyrir og um miðjan áttunda áratuginn, samkvæmt skýrslu nefndar um Breiðavíkurheimilið. 

Steinar segir að hjónin Einar og Beverly Gíslason sem höfðu þau í fóstri hafi kallað þau börn djölfulsins.

„Eldri systir mín mátti aldrei hugga mig þegar ég grét eða koma nálægt mér. Ég var bara látinn liggja og grenja. Þetta sagði hún mér á sínum tíma en hún er nú látin. Bræður mínir voru settir í búr í kjallaranum ef þeir gerðu eitthvað sem þeir máttu ekki gera. Tennurnar voru burstaðar með sápu ef þeir blótuðu og þeir voru barðir og beittir kynferðislegu ofbeldi,“ segir Steinar. 

„Börnin þarna fengu hrikalegt atlæti. Öll bréf sem þau sendu frá sér voru ritskoðuð af hjónunum. Þegar systir mín var 16 fór hún frá heimilinu og lét barnaverndaryfirvöld vita af ástandinu og í framhaldinu var heimilinu lokað. Systir mín lést aðeins 35 ára gömul. Og það er skrítið að alls voru 80 börn vistuð á fósturheimilinu á Hjalteyri og af þeim eru aðeins örfá enn á lífi, segir Amalía. 

Þau vilja að fósturheimilið að Hjalteyri verði rannsakað eins og þau heimili sem voru rannsökuð af ríkinu á sínum tíma.

Engin vill hlusta

„Ég hef árum saman barist fyrir því að þetta heimili verði rannsakað. Ég hef haft samband við félagsmálayfirvöld, þingmenn og ráðherra en það er eins og engin vilji vita af því hvað þarna fór fram. Kannski þótti þetta bara svona fínt fólk  sem rak þetta heimili. Þau voru alla vega einhvers konar dagforeldrar í Garðabæ eftir að þau hættu með fósturheimilið á Hjalteyri,“ segir Steinar.