Vestmannaeyjar héldu höfninni ólíkt blómlegasta bæ Tenerife

Í fréttum Stöðvar 2 var rifjað upp að það var strax á upphafsdögunum sem eldgosið á Heimaey árið 1973 tók að brenna og brjóta niður hús, fyrst Kirkjubæina, en síðan fjölgaði ört mannvirkjum sem urðu jarðeldinum að bráð. Þann 7. febrúar var hraunið virkilega farið að ógna innsiglingunni en aðeins tvöhundruð metrar voru þá frá hraunjaðrinum til Heimakletts.

Það var á þeim dögum, að frumkvæði Þorbjörns Sigurgeirssonar prófessors, sem öflugar vatnsdælur voru fengnar frá Bandaríkjaher til að sprauta sjó á hraunið. Eru menn almennt sammála um það í dag að hraunkælingin hafi að minnsta kosti gert það að verkum að innsiglingin varð ekki þrengri en raunin varð og hafi jafnvel bjargað henni.

Íbúar bæjarins Garachico á Tenerife voru hins vegar ekki jafn heppnir árið 1706 þegar eldgos hófst í norðvesturhlíðum eldfjallsins Teide í eldstöð sem hlaut nafnið Arenas Negras. Á fyrsta degi gossins rann hraunið átta kílómetra vegalengd og beint yfir bæinn.

Á upplýsingaskilti í bænum má sjá teikningar af því hvernig hraunárnar eru taldar hafa steypst niður snarbratta fjallshlíðina. Svo ótrúlega vildi til að enginn maður fórst þar sem íbúum bæjarins tókst að forða sér.

Enn má vel sjá hvar hraunið flæddi niður hlíðarnar í nokkrum hrauntaumum. Það tók hluta húsa í bænum en það versta var að það eyðilagði höfnina.

Íslenskir ferðamenn, sem ferðast um norðurströnd Tenerife, skoða margir bæinn. Þar geta þeir séð hvernig hraunið hálffyllti höfnina og gerði hana ónothæfa.

Rétt eins og í Vestmannaeyjum var höfnin í Garachico lífæð bæjarins en fyrir eldgosið þótti hún sú besta á Tenerife, skjólgóð inni í skeifulaga klettakví.

Vegna hennar var bærinn einn sá auðugasti á Tenerife sem miðstöð verslunar og útflutnings á verðmætum afurðum hins frjósama norðurhluta eyjarinnar, einkum víns og sykurs.

Missir hafnarinnar kippti grundvellinum undan Garachico. Íbúum fækkaði úr þrjú þúsund manns niður fyrir fimmhundruð þegar umsvifin fluttust til annarra strandbæja, einkum Santa Cruz, sem núna er höfuðborg Tenerife, en einnig til Puerto de la Cruz.

Vestmannaeyjar héldu hins vegar stöðu sinni sem ein öflugasta útgerðarstöð landsins, höfnin varð reyndar svo miklu betri að núna er áformað að stytta gamla varnargarðinn, hann þykir óþarflega langur.

Hér má sjá frétt Stöðvar 2:

Í einum fjögurra þátta, sem Stöð 2 gerði fyrir áratug í tilefni 40 ár afmælis Heimaeyjargossins, var hraunkælingin rifjuð upp: