Undirbúa málshöfðun á hendur ríkinu vegna lokana í Grindavík Vésteinn Örn Pétursson skrifar 21. desember 2023 19:24 Jón Steinar Gunnlaugsson, fyrrverandi hæstaréttardómari. Vísir/Vilhelm Fyrrverandi hæstaréttardómarinn Jón Steinar Gunnlaugsson hefur tekið að sér mál nokkurra Grindvíkinga sem hyggja á málshöfðun á hendur ríkinu vegna lokana í Grindavík. Jón telur stjórnvöldum ekki heimilt að banna Grindvíkingum að fara til sinna heima, en þeir hafa búið við strangar takmarkanir um hvort og hvenær þeir mega vera í bænum frá því snemma í nóvember. Jón Steinar segir í samtali við fréttastofu að til hans hafi leitað Grindvíkingar og til standi að höfða mál vegna lokana í bænum. „Okkur liggur náttúrulega á, þannig að við reynum að hraða því eins og hægt er,“ segir Jón Steinar í samtali við Vísi. Hann sé ekki með tölu á þeim sem hafi leitað til hans, en málið verði höfðað í nafni eins þeirra. Það sé af réttarfarslegum ástæðum en niðurstaða í því máli muni hafa fordæmisgildi fyrir mál hinna. Safna upplýsingum um ákvarðanir lögreglu „Nú erum við að leita eftir upplýsingum um hvenær hvaða ákvarðanir voru teknar. Við þurfum að tímasetja þær til að geta haft þær réttar í dómkröfunum,“ segir Jón Steinar og bætir við að lögreglustjóranum á Suðurnesjum hafi verið sent bréf í gær þar sem óskað hafi verið eftir tímasetningum einstaka ákvarðana varðandi lokanir bæjarins. Málið sé því enn á frumstigum og ekki ljóst hverju verði byggt á nákvæmlega. „Svo munum við biðja um flýtimeðferð á málinu. Það er heimilt í lögum þegar sérstaklega stendur á að fá slíka meðferð,“ segir Jón Steinar, og telur augljóst að hér sé um slíkt mál að ræða. Þurfi að leggja aðra í hættu Fyrr í dag birti Jón Steinar færslu á Facebook, sem ber yfirskriftina „Lagaleg sjónarmið um rétt íbúa í Grindavík til að fara til heimila sinna þrátt fyrir bann stjórnvalda“. Þar tekur Jón Steinar til þrjú atriði, máli sínu til stuðnings. Færsluna birti hann í tilefni málsins sem nú er í undirbúningi. Hann segir óheimilt að meina mönnum að fara til heimila sinna nema að lágmarki sé sýnt fram á að öðrum mönnum stafi hætta af för þeirra þangað. Jón Steinar segir stjórnvöld sjálf líklega ekki tefla þeim rökum fram að öðrum en Grindvíkingum stafi hætta af heimför þeirra. „Þannig eru ákvæðin í 3. mgr 71. gr. stjórnarskrár um að takmarka megi friðhelgi heimilis klárlega bundin við að ógnað sé réttindum annarra. Stjórnvöldin virðast einungis styðja bann sitt við þörf á að vernda eigendur húsa í Grindavík fyrir sjálfum sér. Til þess hafa þau ekki heimild ef á annað borð verður talið, eins og hér á landi, að borgarar búi almennt við persónulegt frelsi. Ákvæði 23. og 24. gr laga um almannavarnir, sem stjórnvöld sjálfsagt vísa til, hljóta því að víkja fyrir þessum ákvæðum stjórnarskrár,“ skrifar Jón Steinar. Persónulegt frelsi íbúa heimili þeim meðal annars að stofna sjálfum sé í hættu, ef hætta er á annað borð á ferðum. Sönnunarbyrðin hjá stjórnvöldum Þá segir Jón Steinar engar forsendur til að telja að húseigendum eða fjölskyldum þeirra stafi sjálfum hætta af því að fara heim. „Sönnunarbyrði um þetta hlýtur að hvíla á stjórnvöldunum sem byggja bann sitt á þessu. Sé svona hætta talin vera fyrir hendi hlýtur hún líka að teljast smávægileg og getur hreint ekki talist nægileg til að standa framar rétti eigendanna til nýtingar á eignum sínum,“ skrifar Jón Steinar. Ekki bannað að leggja sjálfan sig í hættu Loks segir Jón Steinar að þótt talið yrði að eigendur stofnuðu lífi sínu í verulega hættu með því að fara heim, hafi stjórnvöld þrátt fyrir það ekki heimild til að banna þeim það. Engin almenn regla banni mönnum að stofna lífi sínu í hættu, og það geri menn iðulega án afskipta stjórnvalda. Jón Steinar tekur ýmsar íþróttir sem dæmi, máli sínu til stuðnings „Fjallgöngur við hættulegar aðstæður, langsund í köldum sjó, flug úr mikilli hæð með tilbúnum vængjabúnaði [og margt fleira],“ skrifar Jón Steinar. Grindavík Lögmennska Eldgos og jarðhræringar Eldgos á Reykjanesskaga Mest lesið Það sem við vitum og vitum ekki um manndrápið hrottalega Innlent Prestur sakar oddvita um ólýðræðislega hallarbyltingu í veiðifélagi Innlent Sólrún fundin á Spáni Innlent Enn skjálftahrina við Trölladyngju Innlent Stoppaður af vegfaranda sem spurði: „Hvað er þetta?“ Innlent Dregur úr skjálftavirkni í kvikugangi en hrina í Trölladyngju fannst víða Innlent Ekkert spurst til Sólrúnar á Spáni í nokkra daga Innlent Segir borgstjórn ekki bjóða neinar lausnir - bara óvissu Innlent Viðbúnaður í Vesturbæ vegna leitar Innlent Tólf mánaða fangelsi fyrir að bera sig og áreita börn Innlent Fleiri fréttir Það sem við vitum og vitum ekki um manndrápið hrottalega Vaka jók við meirihlutann í stúdentaráði Dregur úr skjálftavirkni í kvikugangi en hrina í Trölladyngju fannst víða Prestur sakar oddvita um ólýðræðislega hallarbyltingu í veiðifélagi Enn skjálftahrina við Trölladyngju Tólf mánaða fangelsi fyrir að bera sig og áreita börn Segir borgstjórn ekki bjóða neinar lausnir - bara óvissu Sólrún fundin á Spáni Viðbúnaður í Vesturbæ vegna leitar Airbus var lengi búið að ganga á eftir Icelandair Stoppaður af vegfaranda sem spurði: „Hvað er þetta?“ Fresta umræðu um fjármálaáætlun eftir athugasemdir stjórnarandstöðunnar Sendiherra, lektor og sviðsstjórar sækja um embætti skrifstofustjóra Sorgmæddur og hissa vegna ásakana um njósnir Forseti féllst á kröfu stjórnarandstöðunnar um hlé vegna athugasemda við fjármálaáætlun Tuttugu og átta sóttu um stöðu dagskrárstjóra Hrina gikkskjálfta við Trölladyngju Tollar Trumps, njósnir og Ungfrú Ísland Þyngdu refsingu karlmanns fyrir vændiskaup af barni Leggur 380 milljónir í nýtt félag um samgöngur Töflurnar tuttugu þúsund falsaðar og innihéldu annað hættulegt efni Tekur við starfi þingmanns í leyfi frá borginni Veðurstofan ekki búin að afskrifa gosið með öllu Bein útsending: Evrópsk öryggis- og varnarmál í breytilegum heimi Ekkert spurst til Sólrúnar á Spáni í nokkra daga „Af hverju var það sem var sagt á fimmtudegi svikið á mánudegi?“ Rafrettur hafi langvarandi afleiðingar á lungu, heila og hjarta Trjám úr Öskjuhlíð skipað frá Hafnarfirði Býst við kolsvartri skýrslu Frumvarp um gæludýrahald skerði sjálfsögð réttindi fólks til heilsu Sjá meira
Jón Steinar segir í samtali við fréttastofu að til hans hafi leitað Grindvíkingar og til standi að höfða mál vegna lokana í bænum. „Okkur liggur náttúrulega á, þannig að við reynum að hraða því eins og hægt er,“ segir Jón Steinar í samtali við Vísi. Hann sé ekki með tölu á þeim sem hafi leitað til hans, en málið verði höfðað í nafni eins þeirra. Það sé af réttarfarslegum ástæðum en niðurstaða í því máli muni hafa fordæmisgildi fyrir mál hinna. Safna upplýsingum um ákvarðanir lögreglu „Nú erum við að leita eftir upplýsingum um hvenær hvaða ákvarðanir voru teknar. Við þurfum að tímasetja þær til að geta haft þær réttar í dómkröfunum,“ segir Jón Steinar og bætir við að lögreglustjóranum á Suðurnesjum hafi verið sent bréf í gær þar sem óskað hafi verið eftir tímasetningum einstaka ákvarðana varðandi lokanir bæjarins. Málið sé því enn á frumstigum og ekki ljóst hverju verði byggt á nákvæmlega. „Svo munum við biðja um flýtimeðferð á málinu. Það er heimilt í lögum þegar sérstaklega stendur á að fá slíka meðferð,“ segir Jón Steinar, og telur augljóst að hér sé um slíkt mál að ræða. Þurfi að leggja aðra í hættu Fyrr í dag birti Jón Steinar færslu á Facebook, sem ber yfirskriftina „Lagaleg sjónarmið um rétt íbúa í Grindavík til að fara til heimila sinna þrátt fyrir bann stjórnvalda“. Þar tekur Jón Steinar til þrjú atriði, máli sínu til stuðnings. Færsluna birti hann í tilefni málsins sem nú er í undirbúningi. Hann segir óheimilt að meina mönnum að fara til heimila sinna nema að lágmarki sé sýnt fram á að öðrum mönnum stafi hætta af för þeirra þangað. Jón Steinar segir stjórnvöld sjálf líklega ekki tefla þeim rökum fram að öðrum en Grindvíkingum stafi hætta af heimför þeirra. „Þannig eru ákvæðin í 3. mgr 71. gr. stjórnarskrár um að takmarka megi friðhelgi heimilis klárlega bundin við að ógnað sé réttindum annarra. Stjórnvöldin virðast einungis styðja bann sitt við þörf á að vernda eigendur húsa í Grindavík fyrir sjálfum sér. Til þess hafa þau ekki heimild ef á annað borð verður talið, eins og hér á landi, að borgarar búi almennt við persónulegt frelsi. Ákvæði 23. og 24. gr laga um almannavarnir, sem stjórnvöld sjálfsagt vísa til, hljóta því að víkja fyrir þessum ákvæðum stjórnarskrár,“ skrifar Jón Steinar. Persónulegt frelsi íbúa heimili þeim meðal annars að stofna sjálfum sé í hættu, ef hætta er á annað borð á ferðum. Sönnunarbyrðin hjá stjórnvöldum Þá segir Jón Steinar engar forsendur til að telja að húseigendum eða fjölskyldum þeirra stafi sjálfum hætta af því að fara heim. „Sönnunarbyrði um þetta hlýtur að hvíla á stjórnvöldunum sem byggja bann sitt á þessu. Sé svona hætta talin vera fyrir hendi hlýtur hún líka að teljast smávægileg og getur hreint ekki talist nægileg til að standa framar rétti eigendanna til nýtingar á eignum sínum,“ skrifar Jón Steinar. Ekki bannað að leggja sjálfan sig í hættu Loks segir Jón Steinar að þótt talið yrði að eigendur stofnuðu lífi sínu í verulega hættu með því að fara heim, hafi stjórnvöld þrátt fyrir það ekki heimild til að banna þeim það. Engin almenn regla banni mönnum að stofna lífi sínu í hættu, og það geri menn iðulega án afskipta stjórnvalda. Jón Steinar tekur ýmsar íþróttir sem dæmi, máli sínu til stuðnings „Fjallgöngur við hættulegar aðstæður, langsund í köldum sjó, flug úr mikilli hæð með tilbúnum vængjabúnaði [og margt fleira],“ skrifar Jón Steinar.
Grindavík Lögmennska Eldgos og jarðhræringar Eldgos á Reykjanesskaga Mest lesið Það sem við vitum og vitum ekki um manndrápið hrottalega Innlent Prestur sakar oddvita um ólýðræðislega hallarbyltingu í veiðifélagi Innlent Sólrún fundin á Spáni Innlent Enn skjálftahrina við Trölladyngju Innlent Stoppaður af vegfaranda sem spurði: „Hvað er þetta?“ Innlent Dregur úr skjálftavirkni í kvikugangi en hrina í Trölladyngju fannst víða Innlent Ekkert spurst til Sólrúnar á Spáni í nokkra daga Innlent Segir borgstjórn ekki bjóða neinar lausnir - bara óvissu Innlent Viðbúnaður í Vesturbæ vegna leitar Innlent Tólf mánaða fangelsi fyrir að bera sig og áreita börn Innlent Fleiri fréttir Það sem við vitum og vitum ekki um manndrápið hrottalega Vaka jók við meirihlutann í stúdentaráði Dregur úr skjálftavirkni í kvikugangi en hrina í Trölladyngju fannst víða Prestur sakar oddvita um ólýðræðislega hallarbyltingu í veiðifélagi Enn skjálftahrina við Trölladyngju Tólf mánaða fangelsi fyrir að bera sig og áreita börn Segir borgstjórn ekki bjóða neinar lausnir - bara óvissu Sólrún fundin á Spáni Viðbúnaður í Vesturbæ vegna leitar Airbus var lengi búið að ganga á eftir Icelandair Stoppaður af vegfaranda sem spurði: „Hvað er þetta?“ Fresta umræðu um fjármálaáætlun eftir athugasemdir stjórnarandstöðunnar Sendiherra, lektor og sviðsstjórar sækja um embætti skrifstofustjóra Sorgmæddur og hissa vegna ásakana um njósnir Forseti féllst á kröfu stjórnarandstöðunnar um hlé vegna athugasemda við fjármálaáætlun Tuttugu og átta sóttu um stöðu dagskrárstjóra Hrina gikkskjálfta við Trölladyngju Tollar Trumps, njósnir og Ungfrú Ísland Þyngdu refsingu karlmanns fyrir vændiskaup af barni Leggur 380 milljónir í nýtt félag um samgöngur Töflurnar tuttugu þúsund falsaðar og innihéldu annað hættulegt efni Tekur við starfi þingmanns í leyfi frá borginni Veðurstofan ekki búin að afskrifa gosið með öllu Bein útsending: Evrópsk öryggis- og varnarmál í breytilegum heimi Ekkert spurst til Sólrúnar á Spáni í nokkra daga „Af hverju var það sem var sagt á fimmtudegi svikið á mánudegi?“ Rafrettur hafi langvarandi afleiðingar á lungu, heila og hjarta Trjám úr Öskjuhlíð skipað frá Hafnarfirði Býst við kolsvartri skýrslu Frumvarp um gæludýrahald skerði sjálfsögð réttindi fólks til heilsu Sjá meira