Hart er sótt að Hamars­dal

Góðir lesendur það hefur verið áhugavert að fylgjast með umsagnarferli í samráðsgátt stjórnvalda, er varðar afgreiðslu verkefnastjórnar 5 áfanga rammaáætlunar á fyrirhuguðum virkjanaáformum í Hamarsdal í fyrrum Djúpavogshreppi. Þar leggur verkefnastjórn til að svæðið fari í verndarflokk þar sem það á sannarlega heima. Í umsögnum kristallast það að náttúruvernd á Íslandi er í skötulíki. Sveitarstjórnir í Múlaþingi,Fjarðarbyggð og jafnvel Hafnar í Hornafirði leggjast gegn vernd dalsins þó rök verkefnastjórnar rammaáætlunar séu mjög sterk. Það eru vonbrigði að sjá hve náttúruvernd vigtar lítið innan stjórnsýslunnar . Mörgum finnst skorta á hugsun um náttúruvernd,enda eru náttúruverndarnefndir faldar innan skipulagsnefnda og alltof sjaldan minnst á náttúruvernd eða friðlýsingar. Náttúruvernd hvorki fugl né fiskur í stjórnsýslunni. Þó er einn stærsti vaxtarbroddur austurlands ferðaþjónusta. Það er sannað með könnunum að ferðamenn sækjast eftir að skoða lítt snortna náttúru.

Sjálfboðaliðasamtök sem bera hag náttúru landsins mega sín lítils gegn fjársterkum aðilum Svo virðist sem erlend fyrirtæki hafi beinan aðgang að sveitarstjórnum í nafni orkuskifta með fulltingi íslenskra undanfara. Síðan koma hersingar af verkfræði og lögfræðistofum sem keyptar eru til að skrifa þverhandarþykkar skýrslur um ágæti verkefnanna,að bjarga heimamönnum Loftslagsvandinn er orðinn að risastóru beitarhólfi þar sem erfitt er skilja kjarnann frá hisminu. Bæði Arctic Hydro og CIP/Fjarðaorka leggja allt í sölurnar til að krækja í Hamarsdal. Mikil er hugulsemi þessara erlendu fyrirtækja að þeir hika ekki við að eyðileggja fallegan dal í nafni orkuskifta. Orkuskifti fyrir hverja ? Í útvarpsfréttum fyrir skemmstu mátti heyra formann bæjarráðs Fjarðabyggðar lýsa vonbrigðum með afgreiðslu verkefnastjórnar sem er þó vel rökstudd.

Eftir stórkostlegt inngrip Kárahnjúkavirkjunar og þau sár sem aldrei gróa,var náttúru austurlands heitið griðum. Hverjar eru efndirnar ? Hversvegna beita sveitarstjórnir og forsvarsmenn Fjarðaorku sér ekki að glatvarmanum í túnfætinum í stað þess að ráðast að fögrum dal í nágrannasveitarfélagi. Vill meirihlutinn í Fjarðarbyggð og Múlaþingi gína yfir Sviðinhornahrauni líka ? Hvenær liggur fyrir að fanga glatvarmann frá álveri Alcoa og fiskimjölsverksmiðjum svæðisins ? Hversvegna kaupa fiskimjölsverksmiðjurnar skerðanlega orku ? Að mörgu er að hyggja og hví skyldi náttúran ekki njóta vafans ?

Á austurlandi er raforkuframleiðsla með því mesta sem þekkist,um 135 MW st/íbúa. Ekkert réttlætir það að ryðjast inn á ný svæði til frekari raforkuframleiðslu. Tengingar Kárahnúkavirkjunar við deifikerfið er mun árangursríkara atriði fyrir íbúa svæðisins. Sé skortur á rafmagni er það minni skaði að keyra díselrafstöðvar á álagspunktum heldur en að valda landsspjöllum. Grænþvottur má ekki valda óafturkræfum skemmdum á landi. Hvorki er mikið atvinnuleysi né skortur á öflugu atvinnulífi í fjórðungnum. Frekar snúa vandamálin að því að manna þau fyrirtæki sem eru til staðar.

Mikilvægast er að dreifa raforkunni af skynsemi og ljúka þrífösun landsbyggðar strax. Rarik á heiður skilinn við lagningu jarðstrengja og þrífösun landsins en það er fjárskorti að kenna um að lagning jarðstrengja er gloppótt og alltof seinvirk. Pólitisk ákvörðun. Það rímar við fjársvelti innviða í vegagerð og heilbrigðiskerfi. Allir landsmenn ættu að sitja við sama borð með þriggja fasa rafmagn og jöfnun kostnaðar til húshitunar. Fyrr geta engin orkuskifti hafist,svo ekki sé minnst á að tryggja heimilum landsins forgang á rafmagni á lágu verði.Ég skora á kjörna fulltrúa að vera tryggir sinni fósturjörð og gleypa ekki fagurgala stórfyrirtækja í blindni.

Óbyggð víðerni njóta sérstakrar verndar samkvæmt náttúruverndarlögum. Fyrirhuguð virkjun myndi raska votlendi,stöðuvötnum og tjörnum samkvæmt 61. grein náttúruverndarlaga. Sviðinhornahraun er einstakt víðerni sem ber að vernda. Ísland býr yfir fágætum víðernum í Evrópu. Að eyðileggja ósnortna náttúru,fossaraðir og gróður ásamt því að reisa 50 metra háar stiflur er umhverfishryðjuverk í fallegum dal. Verkefnisstjórn 5 áfanga rammaáætlunar ber að þakka góð og fagleg vinnubrögð að vísa svæðinu í verndarflokk. Áratuga umsátri um Hamarsdal er tímabært að ljúka með friðlýsingu fyrir virkjanaáformum á komandi misserum.

Höfundur er félagi í Náttaust og ættaður úr Hamardal.