Við erum öll orðin verkkaupar

Segjum að þú ætlir að byggja hús.

Nú afhendi ég þér vél sem reisir fullbúið hús á þrjátíu sekúndum.

Frábært, ekki satt?

Til að vélin geti byggt húsið sem þú sérð fyrir þér, ekki bara staðlað hús af hillunni, þarftu að gefa henni skýrar leiðbeiningar. Hún þarf að vita nákvæmlega hvernig hús á að byggja, af hvaða stærðargráðu, á hvernig lóð, hvað það má kosta o.s.frv. Svo þarf að taka út framkvæmdina og meta útkomuna til að sjá hvort hún sé eins og lagt var upp með og hvort einhverju sé ábótavant, eins og hvort það vanti til að mynda burðarveggi eða aðrar mikilvægar stoðir.

Þegar teikningin lá fyrir var framkvæmdin sjálf sjaldnast flóknasti þátturinn í húsbyggingunni þótt hún tæki hlutfallslega lengstan tíma.

Þetta lýsir vel stöðunni í notkun gervigreindar í dag. Miðja sjálfs ferlisins, að útbúa kóða, greiningu, skýrslu eða kynningu er orðin mun ódýrari. Það er hins vegar enn í höndum okkar mannfólksins að ákveða hvað skal byggja og hvernig góð útkoma á að líta út.

Ég sé þetta daglega í starfi mínu sem hugbúnaðarverkfræðingur og er viss um að þetta muni ná yfir fjölda starfsgreina á komandi árum.

Hvað á að byggja, og hvernig?

Áður en við höldum lengra, þá langar mig að koma með smá einföldun á því hvernig gervigreindin virkar. Það er hægt að hugsa um hana eins og vél sem skilar líklegasta svarinu, byggt á þeim upplýsingum sem hún hefur aðgang að. Þessar upplýsingar eru auðvitað misgóðar og mögulega erum við fullkomlega ósammála einhverjum þeirra. Stundum er það alveg nóg, en oftast viljum við hafa aðeins meiri stjórn á því hverju hún skilar.

Það er akkúrat hér sem við getum nýtt okkur reynslu og þekkingu okkar sem sérfræðingar til þess að smíða rammann sem við viljum að hún starfi innan. Þetta er það sem margir hugbúnaðarsérfræðingar í dag kalla „beisli”. Við viljum beisla gervigreindina og rífa hana upp úr „meðalmennskunni af öllu internetinu”.

Ramminn hjálpar okkur að segja gervigreindinni hvernig skal byggja. Það sem við eigum hins vegar enn eftir að leysa er hvað skal byggja. Það hefur sjaldan verið mikilvægara. Þegar það er orðið auðveldara fyrir alla að byggja, færist samkeppnisforskotið að stóru leyti að því hvort þú sért að byggja rétta hlutinn. Það sem gleymist líka oft er að það er dýrt að reka og viðhalda hugbúnaði. Því er gott að vera viss um að varan skili virði fyrir notendur og að einhver sé tilbúinn að reka hana áður en hún er tekin í notkun.

Við þurfum enn þá að geta afmarkað vandamál, ákveðið hverju er sleppt, skilgreint hvernig rétt útkoma lítur út, og komið því greinilega til skila. Þessi hluti getur reynst erfiður, því hér er ekkert til að prófa og engin villuskilaboð sem segja þér að þú hafir rangt fyrir þér. Vélin er meira en til í að byggja hús fyrir þig hratt og vel. Hér komum við mannfólkið sterk inn því með þekkingu okkar og reynslu erum við enn sem komið er betur til þess fallin að rýna það sem kemur frá gervigreindinni og betrumbæta ef þess þarf.

Hvað er rétt?

Gervigreindina skortir ekki sjálfsöryggi enda telur hún sig ávallt hafa rétt fyrir sér þar til þú leiðréttir hana, og þá hefur hún rétt fyrir sér um eitthvað annað. Þannig er auðvelt að láta glepjast og trúa öllu sem hún segir. Það kannast eflaust margir notendur gervigreindar við setninguna „oh you are absolutely right“ þegar reynt er að leiðrétta hana. Vandinn er sá að við getum aldrei verið viss um að niðurstaða sé rétt bara vegna þess að hún hljómar sannfærandi.

Það sem greinir gervigreindarbyltinguna frá fyrri tæknibyltingum er að sama inntak tryggir ekki endilega sömu niðurstöðu. Tökum vasareikninn sem dæmi. Enginn rýnir í niðurstöður hans, því við vitum að sama inntak gefur alltaf sömu útkomu. 2+2 verða alltaf 4. Gervigreindin myndi kannski skila 4 í 99% tilvika, en svo stundum einhverju allt öðru. Þess vegna er mikilvægt að við rýnum það sem kemur frá henni og metum gæðin.

Til þess að geta metið gæði svars eða niðurstöðu frá gervigreindinni þurfum við sjálf að hafa næga fagþekkingu á viðfangsefninu til að geta greint góða niðurstöðu frá slæmri og skilið hvað hún var að gera.

Ef við tökum starf mitt sem dæmi, þá treysti ég mér ekki til þess að meta kóða sem ég hefði ekki getað skrifað sjálf. Því er í flestum tilfellum, að mínu mati, enn þá nauðsynlegt að hafa sérfræðinga sem eru færir um að staðfesta að niðurstöður frá gervigreindinni séu réttar.

Sumt sem við gerum þolir hins vegar mistök betur en annað. Það eru klárlega til ferlar, eða partar úr ferlum, sem hægt er að skipta út fyrir gervigreind án þess að mannlegur sérfræðingur staðfesti allar niðurstöður hennar. Við tökum þá meðvitaða ákvörðun um að virðið af því að nota gervigreind í verkið sé meira en mögulegur kostnaður við ranga útkomu.

Við erum öll orðin verkkaupar

Hlutverk starfsfólks í minni starfsgrein hefur breyst með tilkomu gervigreindar. Í stað þess að smíða sjálf mætti segja að við séum að kaupa þann hluta verksins af verktaka. Þegar við úthýsum vinnu þurfum við að vita hvað við viljum, hvað skiptir máli og hvað ekki, og geta metið niðurstöðuna. Hingað til höfum við þurft fleiri góða smiði en góða verkkaupa, en nú er það að breytast. Við þurfum sífellt fleiri sem kunna að skilgreina verkið, stýra því á markvissan hátt og meta útkomuna í kjölfarið.

En hvernig verða góðir verkkaupar til?

Á sama hátt og áður: með því að hafa sjálfir byggt upp þekkingu og reynslu sem þeir geta þannig nýtt til að skilgreina verkefnið, meta gæði og leiða það til farsællar niðurstöðu.

Ég treysti mér til að meta verk sem ég kalla eftir frá gervigreindinni vegna þess að ég hef gert mistök sjálf sem ég hef lært af. Ég hef skrifað slæma kóða, byggt hluti sem enginn þurfti á að halda, þurft að rífa niður það sem ég hélt að væri tilbúið og byrja aftur frá grunni. Ég hef séð burðarvegginn vanta.

Að mínu mati er vitund um eigin þekkingu og takmörk einn mikilvægasti kostur okkar á tímum mikilla tækniframfara og örra breytinga. Ef við áttum okkur á því hvað við skiljum og hvað við skiljum ekki, og notum gervigreindina til að læra hraðar í stað þess að hugsa minna, þá verðum við smám saman betri í að meta verk hennar.

Þá getum við látið hana byggja hraðar án þess að missa hæfileikann til að sjá hvort hún hafi byggt rétt og rýna verk hennar til gagns.

Höfundur er hugbúnaðarverkfræðingur hjá Gangverk.