Finnst brotið á réttindum barnsins að orlofið sé skert Margrét Helga Erlingsdóttir skrifar 11. desember 2025 19:46 Mæðgurnar Unnur Ósk og Matthildur Birta er nú í fæðingarorlofi sem lýkur um áramótin. Þá segir Unnur að óvissan taki við, barnið sé ekki komið með leikskólapláss. Vísir/sigurjón Unnur Ósk Thorarensen, einstæð móðir, er gáttuð yfir ósveigjanleika fæðingarorlofskerfisins því sex mánaða fæðingarorlofsréttur barnsföður hennar verða ekki færðir yfir til hennar þrátt fyrir að hann hyggist ekki nýta sér réttinn. Í gangi er faðernispróf fyrir dómi og er faðirinn ekki hluti af lífi barnsins í dag. Móðirin upplifir kvíða og afkomuótta því síðustu greiðslurnar frá fæðingarorlofssjóði berast 1. janúar og þá blasir óvissan ein við mæðgunum. Það sem skyggir á fæðingarorlof Unnar og Matthildar er sú staðreynd að því fer senn að ljúka, og fyrr en ella. Hvert foreldi á rétt á sex mánaða fæðingarorlofi en barnsfaðir Unnar er ekki hluti af lífi Matthildar. „Hann hefur ekkert viljað vera partur af hennar lífi. Hans dagar detta bara út. Ég má ekki nota þá. Ég má bara nota mína sex mánuði en allt annað má ég ekki nota sem er mjög erfitt út af henni því hún er að missa sín réttindi því hennar réttur er að hafa foreldri sitt.“ Unnur hefur náð að dreifa greiðslunum yfir á tólf mánuði því mæðgurnar búa í foreldrahúsum. Síðasta greiðslan úr fæðingarorlofssjóði berst fyrsta janúar næstkomandi.Hvað gerist þá? „Það kemur bara í ljós. Ég er með vinnu og þau eru að bíða eftir að ég komi inn. Ég er með mjög gott bakland en ekki þannig að foreldrar mínir geti passað hana á meðan ég er í vinnunni. Við erum með húsnæði og frían mat og allt þetta. Þetta á ekki að vera þannig að foreldrar mínir eigi að gjalda fyrir þetta.“Unnur segir málið ekki snúast um barnsföður sinn sem slíkan heldur vilji hún að stjórnvöld átti sig á því að staða fólks getur verið flókin og mismunandi. Yfirfærsla réttinda frá föður til móður er einungis heimil ef foreldri er sannanlega eitt eins og eftir tæknifrjóvgun, ef hitt foreldrið getur ekki annast barn sitt vegna slyss, sjúkdóms, afplánunar, andláts eða í þeim tilfellum þar sem forsjárlaust foreldri hefur skerta umgengni á grundvelli niðurstöðu sýslumanns eða dómstóla. Faðernisrannsókn hafin Fæðingarorlofssjóður neitar henni um yfirfærslu réttinda en Unnur þurfti nýverið að höfða mál gegn föðurnum til að knýja fram faðernisrannsókn sem komin er í gang. Hefur kerfið verið íþyngjandi fyrir þig í fæðingarorlofinu? „Ég er búin a vera með rosa mikinn peningakvíða og kvíða yfir því að geta ekki gefið henni allt og séð um hana eins og hún á skilið en sem betur fer á ég mömmu og pabba sem geta hjálpað mér en það er ekki alltaf þannig hjá öllum,“ sagði Unnur og benti á að það væri óhugsandi fyrir hana að vera á leigumarkaði á sama tíma og hún reyndi að draga fram lífið á orlofsgreiðslunum. Það er ekki síst þess vegna sem hún vill að stjórnvöld færi tilhögun fæðingarorlofs í frjálsræðisátt til þess að hægt sé að koma betur til móts við það fólk sem er einstætt og í vanda. Draumurinn að foreldrar fái að ráða Unnur kvaðst aðspurð sannfærð um að barnsfaðir hennar myndi vilja gefa henni sína sex mánuði ef það væri heimilt.„Draumurinn minn væri ef öll börn myndu bara fá 12 mánuði og svo myndu foreldrarnir skipta þessu á milli sín þannig að hópurinn sem tilheyrir ekki norminu myndi þá ekki lenda í þessu.“ Fæðingarorlof Börn og uppeldi Tengdar fréttir Miðflokkurinn vill að foreldrar ráði alfarið skiptingu orlofs Þingmenn Miðflokksins og Sjálfstæðisflokksins hafa lagt fram þingsályktunartillögu þess efnis að foreldrum verði tryggður sameiginlegur réttur til tólf mánaða fæðingarorlofs sem þeir ráða alfarið hvernig þeir skipta milli sín. Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir, þingmaður Miðflokksins, segir að fólki hljóti að vera treystandi til að velja sjálft hvernig það skiptir mánuðunum milli sín. Ragna Sigurðardóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, hefur skilning á sjónarmiðum um aukið valfrelsi en bendir einnig á að feður taki almennt það hlutfall óframseljanlegs fæðingarorlofs sem þeim er úthlutað samkvæmt lögum. 28. nóvember 2025 22:47 Leikskólakerfið en ekki fæðingarorlofið sem er gjörólíkt á hinum Norðurlöndunum Það er ekki fæðingarorlofskerfið sem er ólíkt því sem er á hinum Norðurlöndunum heldur leikskólakerfið. Þetta segir Guðný Björk Eydal, prófessor í félagsráðgjöf við HÍ, sem hefur rannsakað kerfið í áratugi. 28. nóvember 2025 20:45 Segir fæðingarorlofskerfið meingallað: „Ótrúlegt að þetta hafi viðgengist í svona langan tíma“ Ung kona gagnrýnir núverandi fæðingarorlofskerfi harðlega og segir marga í kringum sig bíða lengi eftir að eignast börn til að mæta þörfum kerfisins. Hún hvetur Kvenréttindafélag Íslands sem hefur sett sig á móti breytingum til að standa líka með konum sem vilja vera heima með börnin sín. 26. nóvember 2025 22:44 Mest lesið Ungmenni réðust að konu með höggum og spörkum í Mjóddinni Innlent Framkvæmdastjóri Hopp vill ráða sófakappana Innlent Rúmeninn náði 160 milljónum króna af Arion banka Innlent Ók gegn rauðu ljósi þegar kona á níræðisaldri lést Innlent Stór hópur foreldra taki skólaskyldu ekki alvarlega Innlent Hafi svikið tugi milljóna úr íslenskum banka Innlent Keypti bíl fyrir peningana og flúði land með Norrænu Innlent Ungmenni á „krossurum“ elt heim með dróna Innlent Taldi sig mega fara með fimmtán ára stúlku um borð Innlent Hafna því að hantaveiran hafi borist frá hjara veraldar Erlent Fleiri fréttir Borgarfulltrúar til rannsóknar vegna gagnaleka Aðstandendur „Kannabis Inc“ dæmdir í fangelsi „Það er ekki leiðtogi“ Guðmundur Ingi svarar fyrir umdeilt myndband Handtóku konu vopnaða hnífi Samfylkingin kveinkar sér undan stórskotahríð Viðreisnar Taldi sig mega fara með fimmtán ára stúlku um borð Lítið mál að halda jafnvægi á 4.500 króna sófa Ungmenni réðust að konu með höggum og spörkum í Mjóddinni Bíða með breytingar eftir liðsskipti Helga Áss fram yfir kosningar Hátt í 40 prósenta aukning í kosningaþátttöku utan kjörfundar Stjórnsýslan hafi lagt undir sig landið og miðin „Mér finnst það ekki siðferðislega rétt“ Ók gegn rauðu ljósi þegar kona á níræðisaldri lést Keypti bíl fyrir peningana og flúði land með Norrænu Rúmenskur bankaræningi og margir kjósa utan kjörstaðar Flugi seinkað vegna forfalla í áhöfn Vilja sinna löggæslu í Grímsey og Hrísey með drónum Vilja fjölga hólmum í Reykjavíkurtjörn og friðlýsa fjöru við Skerjafjörð og Ægisíðu „Ekki frekar en þegar Dagur var í framboði“ Framkvæmdastjóri Hopp vill ráða sófakappana Sjö vilja embætti skólameistara FB Stór hópur foreldra taki skólaskyldu ekki alvarlega Rúmeninn náði 160 milljónum króna af Arion banka Ungmenni á „krossurum“ elt heim með dróna Hafi svikið tugi milljóna úr íslenskum banka Golfkúlum rigndi yfir bílaumboð og ekki í fyrsta sinn „Allt aðrar kröfur um eitthvað sem er sprautað inn í líkamann“ „Kynþáttaraunhyggjumaður“ flutti ræðu á viðburði Ungra miðflokksmanna Sé gríðarlega neikvætt fyrir samfélagið í heild sinni Sjá meira
Í gangi er faðernispróf fyrir dómi og er faðirinn ekki hluti af lífi barnsins í dag. Móðirin upplifir kvíða og afkomuótta því síðustu greiðslurnar frá fæðingarorlofssjóði berast 1. janúar og þá blasir óvissan ein við mæðgunum. Það sem skyggir á fæðingarorlof Unnar og Matthildar er sú staðreynd að því fer senn að ljúka, og fyrr en ella. Hvert foreldi á rétt á sex mánaða fæðingarorlofi en barnsfaðir Unnar er ekki hluti af lífi Matthildar. „Hann hefur ekkert viljað vera partur af hennar lífi. Hans dagar detta bara út. Ég má ekki nota þá. Ég má bara nota mína sex mánuði en allt annað má ég ekki nota sem er mjög erfitt út af henni því hún er að missa sín réttindi því hennar réttur er að hafa foreldri sitt.“ Unnur hefur náð að dreifa greiðslunum yfir á tólf mánuði því mæðgurnar búa í foreldrahúsum. Síðasta greiðslan úr fæðingarorlofssjóði berst fyrsta janúar næstkomandi.Hvað gerist þá? „Það kemur bara í ljós. Ég er með vinnu og þau eru að bíða eftir að ég komi inn. Ég er með mjög gott bakland en ekki þannig að foreldrar mínir geti passað hana á meðan ég er í vinnunni. Við erum með húsnæði og frían mat og allt þetta. Þetta á ekki að vera þannig að foreldrar mínir eigi að gjalda fyrir þetta.“Unnur segir málið ekki snúast um barnsföður sinn sem slíkan heldur vilji hún að stjórnvöld átti sig á því að staða fólks getur verið flókin og mismunandi. Yfirfærsla réttinda frá föður til móður er einungis heimil ef foreldri er sannanlega eitt eins og eftir tæknifrjóvgun, ef hitt foreldrið getur ekki annast barn sitt vegna slyss, sjúkdóms, afplánunar, andláts eða í þeim tilfellum þar sem forsjárlaust foreldri hefur skerta umgengni á grundvelli niðurstöðu sýslumanns eða dómstóla. Faðernisrannsókn hafin Fæðingarorlofssjóður neitar henni um yfirfærslu réttinda en Unnur þurfti nýverið að höfða mál gegn föðurnum til að knýja fram faðernisrannsókn sem komin er í gang. Hefur kerfið verið íþyngjandi fyrir þig í fæðingarorlofinu? „Ég er búin a vera með rosa mikinn peningakvíða og kvíða yfir því að geta ekki gefið henni allt og séð um hana eins og hún á skilið en sem betur fer á ég mömmu og pabba sem geta hjálpað mér en það er ekki alltaf þannig hjá öllum,“ sagði Unnur og benti á að það væri óhugsandi fyrir hana að vera á leigumarkaði á sama tíma og hún reyndi að draga fram lífið á orlofsgreiðslunum. Það er ekki síst þess vegna sem hún vill að stjórnvöld færi tilhögun fæðingarorlofs í frjálsræðisátt til þess að hægt sé að koma betur til móts við það fólk sem er einstætt og í vanda. Draumurinn að foreldrar fái að ráða Unnur kvaðst aðspurð sannfærð um að barnsfaðir hennar myndi vilja gefa henni sína sex mánuði ef það væri heimilt.„Draumurinn minn væri ef öll börn myndu bara fá 12 mánuði og svo myndu foreldrarnir skipta þessu á milli sín þannig að hópurinn sem tilheyrir ekki norminu myndi þá ekki lenda í þessu.“
Fæðingarorlof Börn og uppeldi Tengdar fréttir Miðflokkurinn vill að foreldrar ráði alfarið skiptingu orlofs Þingmenn Miðflokksins og Sjálfstæðisflokksins hafa lagt fram þingsályktunartillögu þess efnis að foreldrum verði tryggður sameiginlegur réttur til tólf mánaða fæðingarorlofs sem þeir ráða alfarið hvernig þeir skipta milli sín. Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir, þingmaður Miðflokksins, segir að fólki hljóti að vera treystandi til að velja sjálft hvernig það skiptir mánuðunum milli sín. Ragna Sigurðardóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, hefur skilning á sjónarmiðum um aukið valfrelsi en bendir einnig á að feður taki almennt það hlutfall óframseljanlegs fæðingarorlofs sem þeim er úthlutað samkvæmt lögum. 28. nóvember 2025 22:47 Leikskólakerfið en ekki fæðingarorlofið sem er gjörólíkt á hinum Norðurlöndunum Það er ekki fæðingarorlofskerfið sem er ólíkt því sem er á hinum Norðurlöndunum heldur leikskólakerfið. Þetta segir Guðný Björk Eydal, prófessor í félagsráðgjöf við HÍ, sem hefur rannsakað kerfið í áratugi. 28. nóvember 2025 20:45 Segir fæðingarorlofskerfið meingallað: „Ótrúlegt að þetta hafi viðgengist í svona langan tíma“ Ung kona gagnrýnir núverandi fæðingarorlofskerfi harðlega og segir marga í kringum sig bíða lengi eftir að eignast börn til að mæta þörfum kerfisins. Hún hvetur Kvenréttindafélag Íslands sem hefur sett sig á móti breytingum til að standa líka með konum sem vilja vera heima með börnin sín. 26. nóvember 2025 22:44 Mest lesið Ungmenni réðust að konu með höggum og spörkum í Mjóddinni Innlent Framkvæmdastjóri Hopp vill ráða sófakappana Innlent Rúmeninn náði 160 milljónum króna af Arion banka Innlent Ók gegn rauðu ljósi þegar kona á níræðisaldri lést Innlent Stór hópur foreldra taki skólaskyldu ekki alvarlega Innlent Hafi svikið tugi milljóna úr íslenskum banka Innlent Keypti bíl fyrir peningana og flúði land með Norrænu Innlent Ungmenni á „krossurum“ elt heim með dróna Innlent Taldi sig mega fara með fimmtán ára stúlku um borð Innlent Hafna því að hantaveiran hafi borist frá hjara veraldar Erlent Fleiri fréttir Borgarfulltrúar til rannsóknar vegna gagnaleka Aðstandendur „Kannabis Inc“ dæmdir í fangelsi „Það er ekki leiðtogi“ Guðmundur Ingi svarar fyrir umdeilt myndband Handtóku konu vopnaða hnífi Samfylkingin kveinkar sér undan stórskotahríð Viðreisnar Taldi sig mega fara með fimmtán ára stúlku um borð Lítið mál að halda jafnvægi á 4.500 króna sófa Ungmenni réðust að konu með höggum og spörkum í Mjóddinni Bíða með breytingar eftir liðsskipti Helga Áss fram yfir kosningar Hátt í 40 prósenta aukning í kosningaþátttöku utan kjörfundar Stjórnsýslan hafi lagt undir sig landið og miðin „Mér finnst það ekki siðferðislega rétt“ Ók gegn rauðu ljósi þegar kona á níræðisaldri lést Keypti bíl fyrir peningana og flúði land með Norrænu Rúmenskur bankaræningi og margir kjósa utan kjörstaðar Flugi seinkað vegna forfalla í áhöfn Vilja sinna löggæslu í Grímsey og Hrísey með drónum Vilja fjölga hólmum í Reykjavíkurtjörn og friðlýsa fjöru við Skerjafjörð og Ægisíðu „Ekki frekar en þegar Dagur var í framboði“ Framkvæmdastjóri Hopp vill ráða sófakappana Sjö vilja embætti skólameistara FB Stór hópur foreldra taki skólaskyldu ekki alvarlega Rúmeninn náði 160 milljónum króna af Arion banka Ungmenni á „krossurum“ elt heim með dróna Hafi svikið tugi milljóna úr íslenskum banka Golfkúlum rigndi yfir bílaumboð og ekki í fyrsta sinn „Allt aðrar kröfur um eitthvað sem er sprautað inn í líkamann“ „Kynþáttaraunhyggjumaður“ flutti ræðu á viðburði Ungra miðflokksmanna Sé gríðarlega neikvætt fyrir samfélagið í heild sinni Sjá meira
Miðflokkurinn vill að foreldrar ráði alfarið skiptingu orlofs Þingmenn Miðflokksins og Sjálfstæðisflokksins hafa lagt fram þingsályktunartillögu þess efnis að foreldrum verði tryggður sameiginlegur réttur til tólf mánaða fæðingarorlofs sem þeir ráða alfarið hvernig þeir skipta milli sín. Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir, þingmaður Miðflokksins, segir að fólki hljóti að vera treystandi til að velja sjálft hvernig það skiptir mánuðunum milli sín. Ragna Sigurðardóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, hefur skilning á sjónarmiðum um aukið valfrelsi en bendir einnig á að feður taki almennt það hlutfall óframseljanlegs fæðingarorlofs sem þeim er úthlutað samkvæmt lögum. 28. nóvember 2025 22:47
Leikskólakerfið en ekki fæðingarorlofið sem er gjörólíkt á hinum Norðurlöndunum Það er ekki fæðingarorlofskerfið sem er ólíkt því sem er á hinum Norðurlöndunum heldur leikskólakerfið. Þetta segir Guðný Björk Eydal, prófessor í félagsráðgjöf við HÍ, sem hefur rannsakað kerfið í áratugi. 28. nóvember 2025 20:45
Segir fæðingarorlofskerfið meingallað: „Ótrúlegt að þetta hafi viðgengist í svona langan tíma“ Ung kona gagnrýnir núverandi fæðingarorlofskerfi harðlega og segir marga í kringum sig bíða lengi eftir að eignast börn til að mæta þörfum kerfisins. Hún hvetur Kvenréttindafélag Íslands sem hefur sett sig á móti breytingum til að standa líka með konum sem vilja vera heima með börnin sín. 26. nóvember 2025 22:44